Summa de Ecclesia

Contra iam dicta de auctoritate Rom. pon. et superioritate super universalia concilia adversarii multa moliuntur et inducunt, ut eis apparet pro se plurima de auctoritatibus sacrae scripturae et de universalibus conciliis atque de dictis sanctorum patrum sumpta addentes; insuper aliquas rationes de quibus multis principaliora et quae eorum iudicio potiora sunt colligemus quae sequuntur.

Primo enim arguunt ¹ ex illo Matth. 18. Si peccaverit in te frater tuus, etc. sequitur, dic ecclesiae, in quo loco Petrus qui futurus ordinabatur summus pontifex remitti videtur ad ecclesiam in casu iudicii sicut ad tribunal maius et per consequens non dubium quin ecclesia universalis synodaliter congregata sit superior ipso papa cum nullus remittatur in tali casu nisi ad superiorem. Quod autem concilium universale sit intelligendum per ecclesiam cui Christus dixit dic ecclesiae probare nituntur ex tribus.

Primo per Greg. ² qui in registro suo epistola 265. reprehendens Ioan. Constantinopolitanum eo quod universalem se vocabat dicit sic: Nos quidem in quibus talis tantaque per ausum temerarium culpa committitur servamus quod praecepit veritas distincte: Si peccaverit in te frater etc. sequitur: ergo itaque per responsales meos semel et his verbis humilibus hoc quod in tota ecclesia peccatur corripere studui, per me scribo quicquid humiliter facere debui non omisi. Si in mea correctione despiciar, restat ut ecclesiam habeam adhibere. Haec Greg. ubi dicit adversarius quod per ly ecclesiam adhibendam Gregorius intelligat concilium universale. Item idem probare secundo ³ nituntur auctoritate Nicolai papae qui in ca. Praecipue 11. q. 3. ita dicit regi Lothario: Ceterum cave ne quando nobis secundum praeceptum domini duos vel tres testes adhibeamus; immo vero hoc sanctae ecclesiae dicamus, et (quod non optamus) decetero cunctis fias ethnicus et publicanus. Haec ibi dicit adversarius quod ly sanctae ecclesiae dicere intelligat dicere concilio universali tanquam tribunali maiori.

Tertio probare nituntur ⁴ per Albertum magnum qui dicitur sic exposuisse auctoritatem illam dic ecclesiae, id est praelato vel synodo. Secundo principaliter arguunt ⁵ ex illo Act. 8. ubi dicitur quod cum audissent apostoli qui erant Hierosolymis quod recepit Samaria verbum Dei miserunt ad illos Petrum et Ioannem. Ex quo arguunt quod cum missio importet superioritatem in mittente respectu missi, quod collegium apostolorum quod repraesentat concilium universale esset maius et superius auctoritate ipso Petro, et per consequens concilium universale ipso Rom. pon. Tertio ex illo Act. 15. ⁶ ubi cum quaestio fieret super observatione legalium inter apostolos Petrus volens votum suum dicere surrexit, ut ait text. Surgens Petrus dixit ad eos, quod videtur fecisse in signum reverentiae, sed reverentia debetur superiori: ergo videtur quod collegium apostolorum fuerit superius auctoritate Petro.

Quarto ex concilio 8. ⁷ Constantinopolitano in quo habetur sic: Si synodus universalis fuerit congregata et facta fuerit etiam de sancta Romana ecclesia quaevis ambiguitas et controversia, oportet venerabiliter et cum convenienti reverentia de proposita quaestione sciscitari et solutionem accipere, aut proficere, aut profectum facere, non tamen sententiam audacter dare.

Contra summos seniores pontifices, ex quo ex adverso arguitur quod synodus universalis dum tamen non audacter, sed cum convenienti reverentia adversus Rom. pon. posset proferre sententiam si fuerit incusatus et per consequens quod synodus universalis superior sit auctoritate papa. ⁸ Quinto ex concilio Constantiensi ubi declaratum est quod concilium universale habeat a Deo immediate potestatem cui quilibet fidelis cuiuscumque dignitatis, sic etiam papalis tenetur obedire. Sexto ⁹ ex eodem concilio universali papa Martinus approbante eodem concilio condemnans articulum illum non est de necessitate salutis credere Romanam ecclesiam esse supremam inter alias ecclesias. Dicit error si per Romanam ecclesiam intelligatur universalis ecclesia, aut concilium generale, aut pro quanto negaret primatum summi pontificis super alias ecclesias particulares. Ex quo arguitur ex adverso quod concilium legitime congregatum sit super omnes ecclesias et earum rectores, et ita supra Romanam et eius pontificem.

Septimo ¹⁰ ex verbis Hylarii papae qui cum quandam edidisset constitutionem corrigens excessus quorundam sic ad congregatam synodum dixisse fertur, ut habetur in c. Quod quis 35. q. 9. Quod ut deinceps possit illa tenacius custodire sancta synodus sententiam et propriam subscriptionem accommodet, ut synodali iudicio aditus recludatur illicitus. Ex quo arguitur ex adverso papam in ecclesiae reformatione synodi congregare iudicium ut supremum tribunal cognovisse, cuius potentius synodali iudicio quam suo aditum ad illicita posse claudi iudicare.

Octavo ¹¹ ex verbis Symmachi papae qui in synodo praesidens cum de valitudine cuiusdam scripturae qua cautum erat ut si Rom. pont. hoc ex saeculo migrare contingeret non sine praefecti urbis consultatione cuiusquam nova celebraretur electio quaestionem referret in medium, illam voluit in sancta synodo perlegi ut cuius esset vigoris possit agnosci dicens: Si agere ne ipsum imposterum disputare contingeret cum sacra posset synodus iudicare, etc. ut in c. Bene distinct. 96. Ex quo ex adverso arguitur quod Rom. pont. profitetur sanctam synodum iudicare posse super eo quod abusum continet et diminutionem ecclesiasticae libertatis.

Nono ¹² ex §. Item Symachus 2. q. 7. ubi ita inquit Gratianus: Item Symmachus papa in Romana synodo dignitate sua spoliatus prius statui pristino restitui discernitur et tunc venire ad causam et si ita recte videretur accusantium propositionibus respondere digna res visa est maximo numero sacerdotum ac meretur effectum, sed cui postmodum ordinaretur quo esset accusandus praefatus papa ut cum diceret occurrebat sed ab aemulis est impeditus, etc. Ex hoc arguitur ex adverso lucide haberi quod Rom. pon. causam si incusatus fuerit sive velut spoliatus restitutioni sive recuperationi intentae deferri debere supremo tribunali universalis concilii.

Decimo ¹³ ex c. providentiae distinct. 99. ubi beatus Anacletus et papa Lucius etiam in cap. urbes distinct. 80. plane dicunt non solum Petrum, sed etiam omnes apostolos in quibus ipse includebatur tanquam primus distinxisse provincias patriarchas archiepiscopos et episcopos constituisse quae omnia signum sunt iurisdictionis eminentissimae. Ex quo arguitur quod Petrus non fuerit maior collegio apostolorum et per consequens nec papa universali concilio. Undecimo ¹⁴ sic. Eleutherius papa dicit in c. quamvis 3. q. 6. quod a cetu apostolorum, quem generalis synodus repraesentat diffinitum est non nisi Rom. pon. debere diffinire pontificum accusationes. Item Iulius papa dicit in cap. dudum 3. quaest. sexta a sanctis apostolis et sic ab eorum cetu statutum fuisse non oportere absque sententia Romani pont. concilia celebrari quae quidem inquiunt adversarii evidentissime demonstrant superioritatem congregatorum apostolorum et consequenter concilii universalis in Rom. pon. cum ex eorum decretis et non econtra Petri potestas fuerit sublimata plane et si diffinitionem causae accusati episcopi transtulerit coetus apostolicus in Rom. pon. non tamen illam a se abdicavit et consequenter nec a synodo generali, ut est clarissimus textus 4. q. 5. c. Quisquis.

Duodecimo ¹⁵ arguit sic. Rom. pon. tenetur obedire statutis universalis concilii et illa servare nec posse sol vere, ut patet in c. sicut distinct. 15. inquit Greg. et etiam idem habetur c. Contra 2. q. 1. et per multa c. ibidem. ergo etc.

Tertiodecimo ¹⁶ sic. Sententia Romani pont. examinatur in conciliis universalibus: ergo videtur quod universale concilium superius sit potestate et auctoritate Rom. pon. consequentia videtur nota. antecedens nituntur ostendere tribus exemplis. Primo de depositione Dioscori facta per Leonem papam quae fuit examinata in concilio Calcedonensi. Secundo de depositione Pyrri et Sergii facta per Martinum papam in synodo Romana quae fuit examinata in synodo Constantinopolitana. Tertio de depositione Focii Constantinopolitani quae fuit per Nicolaum et Adrianum Romanos pontifices, quae post examinata fuit in 8. synodo.

Decimoquarto ¹⁷ sic. Auctoritate beati Ambrosii in epistola 72. ubi ipse referens epistolam beati Damasi papae directam iudicibus deputatis a capuensi synodo in causa Bonosi episcopi sic dicit eum dixisse: Pro veritate vel pro modestia nostram sententiam sciscitari noluistis, sed cum huiusmodi fuerit concilii Capuensis iudicium ut finituri Bonoso ac eius accusatoribus iudices tribuerent et praecipue Macedones qui cum episcopo Thessalonicensi de eius factis agnoscerent advertimus quod nobis iudicandi forma competere non posset. Nam si integra esset hodie synodus recte de his quae comprehendi vestrorum scriptorum series decerneremus vestrum est ergo qui hoc recepistis iudicium sententiam ferre de omnibus, vicem enim synodi accepistis quos ad examinandum synodus elegit, denique cum Bossus episcopus post iudicium vestrum misisset ad fratrem nostrum Ambrosium qui eius sententiam consuleret interdictam sibi ecclesiam interrumpere ac ingredi responsum est ei quod nihil temerandum foret, sed omnia modeste patienter oportere ferenda nec contra sententiam vestram tentandum aliquid ut quod videretur vobis iusticiae convenire statueretis quibus haec synodus dederat auctoritatem. Et ideo primum est ut hi iudicent quibus iudicandi facultas est data. Vos enim totius ut scripsimus synodi vice discernitis, nobis non quasi de synodi auctoritate iudicare non convenit, etc. et infra subiungit sic, unde vestrae normam expectamus sententiae. haec ibi. Ex hoc arguunt adversarii quod Romanus pontifex fatetur quod si synodus integra fuisset, hoc est si alteri causam non delegasset, ipsum de causa potuisse cognoscere; sed quia synodus alii delegando praevenit, dicit se iudicandi onus non posse assumere cum illi synodi vice decernant, sibi autem de synodi auctoritate iudicare non convenit cum tamen si ipse synodo superior foret advocare posset causam per synodum delegatam, de appellat. c. Ut nostrum.

Decimoquinto ¹⁸ sic. Ex auctoritate eiusdem Ambrosii qui in quadam praefatione dedicationis altaris maioris ecclesiae Mediolanen. inter alia dicit sic: Per Christum dominum nostrum qui eminentiam potestatis accepte ecclesiae contulit quam pro honore suscepto reginam constituit et sponsam cuius sublimitate universa subiacet, etc.

Ex quo arguitur sic ex adverso, si igitur eminentiam potestatis accepte contulit ecclesiae universa eius subiiciens potestati necessario contulit quod in eandem transtulit potestatem summum pontif. iudicandi in casu necessario.

Decimosexto ¹⁹ sic auctoritate beati Hieron. qui in cap. Legimus, distinct. 93. dicit sic: Si auctoritas quaeritur orbis maior est urbe. Ex quo arguitur ex adverso quod si auctoritas orbis maior est urbe Romanae ecclesiae, ergo concilii universalis potius et maius est iudicium in quo repraesentatio est orbis.

Decimoseptimo auctoritate eiusdem Hieron. sic. Hieronymus loquens in quadam epistola ad Damasum papam de supremo ordine ecclesiae scilicet episcopali sic ait: De hoc officio amplius disputare non possum, quoniam quicquid in clericis consecratum est praedixi episcopum solum habere manifestum est in illis partes et membra virtutum in episcopo plenitudinem divinitatis corporaliter habitare, atque ita est ut in episcopis Deum in presbyteris apostolos qui et ipsi sunt recognoscas, et infra omnem enim potestatem Deus discipulis dedit, et Moysen dominum dici voluit Pharaonis. Ex hoc arguitur ex adverso quod si dominus Deus omnem potestatem dedit discipulis suis sequitur quod et potestatem supra Romanum pontificem dedit apostolis congregatis quorum vices repraesentant episcopi congregati in universali concilio. Consequentiam probare nituntur per hoc quod apostolus loquens de Christo ad Hebr. 2. super illud psal. Omnia subiecisti sub pedibus eius dicit in eo quod dicit omnia subiecit nihil dimisit non subiectum ei.

Decimooctauo sic ex dictis beati Augustini in epistola quadam scribit ad glorium Eleusium et felicem grammaticum qui adversus Donatum et aliquos alios calumniatores sententiam quam Melchiades papa cum episcopis quibusdam promulgaverat in Cecilianum episcopum in suo episcopatu confirmaverat scribens ita dicit: Ecce putemus illos episcopus qui Romae iudicarunt non bonos iudices fuisse, restat adhuc plenarium universalis ecclesiae concilium ubi etiam cum ipsis iudicibus causa posset agitari et si male iudicasse convicti essent eorum sententiae soluerentur. Ex hoc arguitur ex adverso quod sententia data per Romanum pont. si recta non fuerit retractari posset per universalem synodum tanquam per tribunal superius.

Decimonono ²⁰ sic ex dicto Augustini qui in ca. Puto 2. q. 7. ita dicit: Cum Petrus a Paulo posteriore corrigitur et pacis veritatis vinculo custodito ad martyrium promovetur quanto facilius et fortius quod per universae ecclesiae statum firmatum est vel unius episcopi auctoritate, vel pro unius provinciae concilio praeferendum est. Ex quo ex adverso concluduntur duo. Primum est quod Petrus licet esset summus pontifex non recte agens a Paulo bene sentiente licite argui potest. Secundum est quod statutum universalis concilii statui cuiuslibet episcopi etiam Romani praeferendum sit.

Vigesimo ²¹ sic ex gl. in c. Anastasius distinct. 19. ubi ponitur quod ubi de fide agitur tunc synodus maior est papa.

Vigesimoprimo ²² sic: Concilium universale non potest errare in fide, ut videtur; papa vero sic, ut in cap. Si papa distinct. 40. ergo concilium universale est superius Romano pon.

Vigesimo secundo ²³ sic. Ex gestis octauae synodi ubi reperitur dixisse Zacharias episcopus contra sententias Nicolai papae et Adriani summorum pontificum et omnium patriarcharum canon princeps est et secundum illum agentes nihil faciunt extra illud quod decet. Cum vero extra hunc faciunt sive papa Nicolaus sive alius quis non acquiescimus. Ergo videtur quod si canon sit...

Princeps papae quam et per consequens concilium. Vigesimotertio ²⁴ sic concilium universale iudicat et deponit papam: ergo concilium universale est auctoritate superius papa. consequentia est manifesta, quia huiusmodi iudicium non est nisi superioris, ut patet ex c. Inferior distinct. 21. antecedens etiam patet tum ex ca. praeallegato, si papa distinct. 40. tum ex practica saepe habita in ecclesia. Vigesimoquarto ²⁵ sic: si concilium universale non est maioris auctoritatis quam papa, tunc frustra fit celebratio universalium conciliorum, sed hoc non est dicendum; ergo idem quod prius. Vigesimoquinto ²⁶ sic in c. de quibus di. 20. traditur ordo talis seruandus in solutione alicuius quaestionis, ut primum recurrendum sit ad scripta veteris vel novi testamenti, secundo ad canones apostolorum vel conciliorum, tertio ad decreta et decretalia summorum pontificum. Ex quo arguunt adversarii quod concilium universale cuius sunt canones sit superioris auctoritatis quam Romanus pon. cuius sunt decretalia. Alia argumenta tangentur cum de appellatione infra erit sermo, et alia tacta sunt in 2. li. circa ca. 97.