Summa de Ecclesia

SANE clarissime colligere possumus ex praemissis quod Romanus pontifex immediatus praelatus et iudex sit omnium Christianorum possitque facere in toto orbe terrarum quicquid inferiores praelati agere possunt.

Quod licet tam ex traditionibus patrum quam ex rationibus in superioribus articulis satis apertum sit: nihilominus ut veritas clarius elucescat illud auctoritatibus et rationibus remunire curabimus. Primo sic. In quocunque ordine quando tota potestas inferiorum dependet et originatur a potestate superioris, ad quaecunque se potest extendere potestas inferiorum, ad omnia illa se potest extendere immediate potestas superioris: sed potestas iurisdictionis (de qua sermo) omnium aliorum praelatorum in ecclesia a potestate papae derivatur: ergo sequitur quod summus pontifex potest in toto orbe omnia facere immediate quaecunque possunt alii praelati: consequentia patet. Maior propositio est per se nota: quoniam secunda causa sive potestas non sustentificatur nisi ex prima nec virtutem influendi accipit nisi a prima a qua secundum totum esse suum potestativum dependet, ut ex commento primae propositionis de causis habetur. Minor vero demonstrata est supra in cap. 60. Secundo sic. Pro quo supponitur, ut dicit sanctus Thomas 2. sententiarum distinct. 9. quod divisio Hierarchiae in ordines est totius potestativi in partes potentiales, cuius totius conditio est quod secundum completam virtutem est in parte suprema, et quod talis potentia sive potestas superior habet in se completius ea quae sunt inferioris ordinis, tunc sic. In ordine Hierarchico quicquid potest inferior virtus sive potestas potest superior: sed virtutes sive potestates inferiorum praelatorum in Hierarchia ecclesiastica sunt inferiores potestate summi pontificis: ergo quicquid potest virtus sive potestas cuiuscunque praelati inferioris in sua dioecesi, vel plebe commissa potest ipse papa: consequentia patet: maior vero est Boethii dicentis. Quicquid potest inferior virtus, potest superior, et non econverso. Item est Dionysii 5. caelestis Hierarchiae, ubi dicit. Diviniores virtutes cum propriis habent subiectas id est subiectorum sive inferiorum operationes. Minor vero notissima est.

Tertio sic. Potestas papae in ecclesiastica Hierarchia est potestas universalis: potestas vero aliorum praelatorum est potestas particularis: sed potestas et virtus universalis efficacius agit in id quod subiicitur virtuti particulari quam ipsa particularis virtus: ergo papa sua universali potestate potest in toto et in omni plebe quicquid possunt praelati inferiores et amplius et perfectius: consequentia patet. Antecedens pro maiori parte patet: quoniam totius orbis cura commissa est papae domino dicente sibi. Pasce oves meas. In cuius signum synodus Chalcedonensis acclamavit Leoni papae. Leo sanctissimus apostolicus universalis patriarcha per multos annos vivat. Alii vero praelati vocati sunt in partem solicitudinis non in plenitudinem potestatis. Minor vero patet: quoniam ut dicitur in prima propositione libri causarum, causa primaria universalis plus influit in causatum suum immo secundae causae quam causa secundaria. Et dicitur universalis hic non per praedicationem, sed extensionem influentis virtutis quae influit universaliter omnibus sub se existentibus.

Quarto sic. Non minoris auctoritatis, et amplitudinis potestatis est papa summi regis vicarius in regno ecclesiae, quantum ad immediatam executionem auctoritatis suae, et extensionem suae potestatis quam reges temporales in regnis temporalibus in executione potestatis suae patet. Sed quilibet rex potest immediate in regno suo facere quicquid inferiores potestates possunt etiam eis irrequisitis, ut patet: ergo multo fortius papa ratione amplitudinis suae potestatis potest in regno ecclesiae ubicunque, et quandocumque sibi bonum videbitur facere quicquid inferiores praelati possunt facere. Consequentia patet cum toto antecedente. Quinto sic episcopi dantur papae in adiutores, et vocantur in partem solicitudinis sicut septuaginta senes in adiutorium Moysi. Nume. undecimo, unde papa ordinando episcopos dicit. Mandata coelestia efficacius gerimus si nostra cum fratribus onera partiamur. Sed ille qui assumit aliquem in adiutorem non ex hoc amittit potestatem operandi cum sibi vacaverit aut voluerit, immo ipse est principalis operans, et adiutor secundarius: ergo papa potest omnia agere circa plebes totius orbis quae inferiores praelati quicunque possint etiam ipsis irrequisitis: consequentia patet cum toto antecedente. Sexto, quicunque facit aliquid per alium hoc etiam per seipsum facere potest: sed dum inferiores praelati actus Hierarchicos exercent circa subditas plebes hoc agere dicitur summus pontifex per eos: ergo sequitur quod papa in tota Hierarchia ecclesiastica potest per seipsum facere quemcumque actum Hierarchicum quem inferior praelatus facere potest. Consequentia est nota: maior etiam est nota, cum agens secundarium sive ministeriale dependeat a principali in virtute agendi. Minor vero est Dionysii dicentis 3. ca. caelestis hierarchiae. Is qui secundum nos est summus sacerdos per suos ministros aut sacerdotes purgans aut illuminans ipse dicitur purgare aut illuminare aliis in ipsum reponentibus proprias sacras operationes. Septimo. Ordo ecclesiasticus tunc optime ordinatur cum regimen divinum imitatur: sed sic se habet regimen divinum quod Deus sic agit res mediantibus secundis causis, quod eas potest agere immediate, sicut quandoque facit cum suae voluntati placet. Ergo similiter papa actum regiminis ecclesiarum quem mediantibus inferioribus praelatis exequitur potest cum sibi videbitur expedire per seipsum exequi. Consequentia patet, et antecedens pro utraque parte. Nec potest allegari non esse simile quia Deus non potest errare: papa vero sic et abuti potestate: quoniam licet illud sit verum, tamen cum aeque inferiores praelati errare possint et errent, et abutantur sua potestate sicut et papa, argumentum manet in suo robore. Octavo. Cuicumque committitur aliqua iurisdictio, illi videtur commissa omnia sine quibus iurisdictio explicari non potest patet, frustra enim alias esset commissio, sed papae est commissa iurisdictio totius orbis omnium ovium Christi: haec autem iurisdictio executari non potest per eum in toto orbe nisi per se ipsum valeat exercere omnem actum pastorali dignitati debitum: ergo idem quod prius. Consequentia patet maior probatur. Tum quia alias frustra esset commissio quod in operibus Dei non est ponendum. Deus enim et natura nihil faciunt frustra. Tum secundo quia qui vult voluntate perfecta et ultima aliquid per consequens vult omne illud sine quo scit illud non posse vel non esse. Minor vero patet ex illo Ioan. ult. Pasce oves meas, et ex dictis allegatis supra. Nono. Papa instituens praelatos in ecclesiis vocans eos in partem solicitudinis non expoliat se potestatis plenitudine nec iurisdictione per commissionem, ita propria ordinario fit quod papa amplius ibidem non habeat potestatem ad tanta sicut ante commissionem: ergo sequitur quod papa semper potest immediate exercere et exequi in toto terrarum orbe quicquid alii inferiores praelati possunt. Consequentia videtur clarissima, antecedens etiam patet. Tum auctoritate et exemplo. Auctoritate quidem quoniam Num. 41.¹

Moysi in constitutione seniorum iudicum in adiutorium eiusdem dicit dominus. Auferam de spiritu tuo, ubi gl. Origenis dicit, non tamen quod Moyses minus haberet. Exemplum vero est de potestate terrena regia: ubi rex constituens praetorem in una causa non expoliat se iure aut potestate sua nec iniuriam praetori facere est dicendus si de quocumque alteri commisso immediate proferat sententiam. Decimo sic papa tenet in ecclesia locum domini nostri Iesu Christi, ceteri vero praelati aut apostolorum locum ut episcopi aut discipulorum sicut minores presbyteri: sed ridiculum esset et blasphemium quod Christus praesens ecclesiae suae corporali praesentia non posset per orbem totum immediate quicquid apostoli, et discipuli eius poterant in ecclesia: ergo similiter videtur blasphemiae vicinum quod Christi vicarius non possit immediate exercere in toto orbe quicquid alii praelati possunt vel quod eorum licentia esset expetenda. Consequentia est manifesta: qualis enim est ordo dependentiae superioris in aliqua communitate ad alias inferiores potestates talis videtur esse locumtenentis eius cum plenitudine potestatis ad easdem. Maior est manifesta quo ad papam, cum papa sit vicarius Christi in terris. Et Chrysostomus dicat super illud Ioan. ult. Pasce oves meas, id est loco mei praepositus esto, et caput fratrum tuorum. Secunda pars patet per gloss. Luc. 4. minor vero est clara. Ex istis manifeste confutantur plures errores. Primus est dicentium quod parochiani non possunt reduci in Deum per poenitentiam nisi mediante parochialibus sacerdotibus. Secundus est quod licet papa et episcopi sint principaliores parochianorum non sunt immediate aliorum curati, sive quod non immediate eorum curam habent. Tertius est quod nec papa nec episcopus possunt audire confessiones parochianorum quin teneantur eadem peccata confiteri parochialibus sacerdotibus. Quartus error est quod nec papa nec episcopus possunt dare generalem potestatem audiendi confessiones aliquibus: quoniam confessi talibus eadem peccata confiteri parochialibus sacerdotibus teneantur. De errore istorum manifeste patet et etiam colligitur ex extravaganti Ioan. 22. quae incipit Vas electionis, in qua praefati articuli qui fuerunt Ioan. de Poliaco fuerunt condemnati.