Summa de Ecclesia

¹

IMPROBATO errore tam auctoritatibus quam rationibus: iam adversariorum rationibus restat respondendum, quod erat quartum faciendum. Pro quarum solutione et multarum aliarum similium est no-² solutione tandem quod sicut de corpore naturali animalis contingit loqui dupliciter, quia vel corpus nominat membra cum capite simul aut tantum residuam partem a capite: ita de ecclesiae corpore contingit loqui dupliciter. Nam ut sanctus Thom. dicit in 4. 49. dist. nomen ecclesiae dupliciter accipitur: quandoque enim nominat tantummodo corpus quod Christo coniungitur sicut capiti, quandoque nominat caput et membra simul coniuncta. Et ita similiter possumus loqui dupliciter de universali sive de tota ecclesia in proposito nostro videlicet. Uno modo ut dicit collectionem sive universitatem absolute omnium fidelium nullo dempto sive non intellecto, et hoc modo nominat membra omnium cum capite suo, et sic est sermo de universali ecclesia cum de ea absolute loquimur non distinguendo, aut referendo eam contra aliquem fidelem sicut cum dicimus quod universalis ecclesia est sponsa Christi quod errare non potest et huiusmodi. Alio modo contingit loqui de corpore universalis ecclesiae prout nominat membra tantum sive fideles commissos curae beati Petri sive eius successoris et sibi tanquam capiti unitos.³ et hoc modo de ecclesia universali fit sermo cum de ea loquimur sicut de corpore in comparatione ad caput eius. Cum enim nihil referatur realiter ad seipsum nec aliquis sibi ipsi subiectus esse possit: necesse est ut ista adinvicem ut distincta accipiantur, ut cum dicimus quod papae est commissa cura totius ecclesiae, ut inquit beatus Greg. et quod beatus Petrus fuit caput totius universalis ecclesiae, ut inquit beatus Marcellus papa in c. Rogamus 24. q. 1. et quod est cephas corporis Christi, ut ait beatus Hieron. Et similis sic distinctio de regno et de omni principatu, quandoque enim nominat simul principem et subditos; aliquando regnicolas tantum subditos alicui principi, sicut dicimus istud regnum est illius: ille dominatur huic regno. His autem notatis dicendum est ad rationem primam quae sumitur ex ca. Quamvis.

⁴

⁵

Respondetur primo negando consequentiam, quia arguit ab auctoritate negative et talis argumentatio nulla est: praeterea si ibi non habetur habetur, tamen in multis aliis locis sicut patet supra c. 20. Secundo respondetur quod papa Pelagius recte loquitur sed nihil in favorem adversariorum, quod patet: quia cum nihil sit maius aut superius seipso oportet quod inter praelatum et subditos sit distinctio. Cum ergo Romanam ecclesiam ponimus praelatam necesse est, ut intelligamus quod respectu ceterarum omnium ecclesiarum quae distinguuntur ab ea. Non debuit autem dicere quod universalis ecclesiae est praelata prout universalis ecclesia includit etiam Romanam: quia tunc sui ipsius esset praelata, nihilominus beatus Petrus qui praelatus est etiam ecclesiae Romanae dicitur praelatus universalis ecclesiae quae ex omnibus particularibus ecclesiis consurgit.

⁶

Ad secundam rationem in qua dicitur Christus est caput ecclesiae etc. respondetur negando consequentiam: et ad probationem supra est responsum dupliciter in c. 23. Ad secundam rationem. Primo quod licet hoc verum sit de corpore naturali hominis quia tale non est pars alterius, non tamen de corpore per similitudinem dicto sive mystico quia unius et eiusdem possunt plura capita subordinata esse scilicet unum principale et aliud secundarium principali subordinatum: sicut in uno corpore civitatis est caput rector eiusdem, et cum hoc rex qui totius regni caput est. Secundo dicebatur quod proprie loquendo non ponuntur duo capita distincta: quoniam papa non est omnino aliud caput distinctum a capite quod est Christus, sed est eius vicarius et vicem eius et personam potestatem et auctoritatem repraesentans in terris, et eius iudicium, iudicium Dei reputatur, et sententia eius et consistorium eius consistorium Dei: et ideo non sunt proprie duo capita sed unum, ut declarat Bonifacius 8. in extravaganti. Unam sanctam quoniam ubi unum propter alterum: utrobique tantum unum.

⁷

Ad tertiam rationem cum dicitur quod papa non est perfectior universali ecclesia: respondetur negando totam illam minorem. Dicimus enim quod cum papa sit constitutus princeps super totam ecclesiam secundum illud quod dictum est a domino ipsi Petro. Super plebem meam principem te constitui, perfectior perfectione potestatis et superior ac dignior superioritate auctoritatis est toto residuo corpore ecclesiae, licet in comparatione ad alia bona spiritualia quorum cum maior copia inveniatur in universitate ecclesiae quam in uno solo praelato, non est dubium quin ecclesia perfectior ac dignior sit plenitudine copiae bonorum spiritualium papa quantumcunque sancto. Potest etiam quantum ad perfectionem interiorem, quae attenditur penes charitatem, quae ab apostolo dicitur vinculum perfectionis isto modo vetula dici perfectior esse quam papa. Est etiam director ecclesiae cum princeps et pastor illius sit, et hoc sive sit dispersa sive collecta. Collectio enim ovium ad unum locum nihil auctoritatis minuit in pastore. Unde canon in cap. Ubi periculum maius extra de elect. in 6. Et qui factus est in concilio Lugdunen. nominat papam vicarium Iesu Christi successorem Petri rectorem universalis ecclesiae gregis dominici directorem. Item Leo papa in quadam epistola ad Palaestinos in principio sic dicit. Solicitudini meae quam universali ecclesiae omnibusque eius filiis debeo, etc. ecce quod non solum filiorum, sed universalis ecclesiae dicit se curam regiminis habere.

⁸

Ad quartam cum dicitur papa non est caput, etc. respondetur negando assumptum: dicimus enim quod est caput universalis ecclesiae distributive, quia omnium aliorum fidelium a se, sicut rex dicitur caput totius regni licet non sit caput sui ipsius. Item dicimus quod sit etiam caput universalis ecclesiae collective cum sit director illius sicut princeps populi sui. Et ad probationem cum adversarii dicunt quod papa non est caput universalis ecclesiae collective quia per sacramenta non influit toti ecclesiae collective, quia sicut non habet animam nec indiget sacramentis licet membra indigeant, videtur nobis quod haec probatio implicet tria quae nobis videntur erronea falso semper meliori iudicio. Primum est quod dicunt quod ecclesia universalis collective sumpta cuius caput esse Christum dicunt et non papam sic res non habens animam sive sit inanimata. Secundum est quod ipsa ecclesia universalis non indiget sacramentis licet membra eius indigeant. Tertium est quod ipsa universalis ecclesia sit aliud quam ipsa eius membra indigentia sacramentis. Contra primum est quod corpus Christi mysticum quod est ipsa universalis ecclesia non potest esse nisi unum. Quo modo enim caput Christus influere potest sensum et motum spiritualem in corpus non habens animam nec spiritum, cum solus spiritus susceptivus sit huiusmodi influxus: quomodo ecclesia universalis creditur sancta si non habet animam: quomodo universalis ecclesia collective sumpta potest dici sponsa Christi, si non habet animam: quomodo inter Christum et ecclesiam universalem potest esse matrimonium si universalis ecclesia animam non habet, et per consequens nec fide nec charitate quibus uniatur sponso suo: quomodo habet claves et potestatem directivam omnium ut adversarii dicunt si non habet animam: quomodo Christus mortuus est pro ecclesia universali, si illa caret anima et sensu. Quomodo universalis ecclesia militans coniungenda est in gloria triumphanti, si animam non habet, et per consequens nec capacitatem gloriae? Videtur nobis quod adversarii delirent in cognitione ecclesiae universalis, et ideo non mirum si multis provoluantur erroribus. Contra secundum errorem est apostolus ad Eph. 5. dicens. Christus dilexit ecclesiam et tradidit semetipsum pro ea, ut illam sanctificaret mundans eam lavacro aquae in verbo vitae, glo. 1. quo datur vita: quo accedente ad elementum fit sacramentum. Sequitur, ut exhiberet ipse sibi glo. in futuro gloriosam ecclesiam non habentem maculam neque rugam aut aliquid huiusmodi. Quod verbum beatus Aug. tractans in li. retract. de lib. de moribus ecclesiae dicit sic. Sic accipiendum est quod ait apostolus Christus dilexit ecclesiam suam etc. hoc est enim lavacrum aquae in verbo quo mundatur ecclesia: sed cum tota dicat, quamdiu hic est dimitte nobis debita nostra non utique hic est sine macula et ruga aut aliquo huiusmodi. Haec August. Sane manifestum est quod auctoritas ista Pauli apertissime ostendit opinionem adversariorum esse erroneam quam habent de ecclesia universali. Contra tertium errorem videtur esse illud quod gl. habet super illud psalm. 127. Uxor tua sicut vitis abundans etc. ubi gl. exponens illud ut sit sermo ad Christum caput dicit sic. Uxor Christi est ecclesia etc. et exponens sequentem versum. Filii tui etc. dicit sic. Iidem sunt filii Christi qui et uxor id est ecclesia. Ipsa enim est coniux Christi, ipsa filii. Haec ibi. Item idem notatur Luc. 10. ubi dicitur. Fidelis servus et prudens quem constituit dominus super familiam id est ecclesiam, ut det illis triticum, etc. Ecce idem dicit ecclesiam et illos quibus ministrandum erat triticum. Item beatus Bernar. in sermone de nuptiis ubi aqua in vinum est mutata, ita ait. Sponsa Christi nos ipsi sumus et omnes simul una sponsa, et animae singulorum quasi singulae sponsae. Haec ille. Est ergo corpus ecclesiae ipsi fideles ipsa membra eius, sed de hoc supra lib. 1. ubi de ecclesia universali quid sit plenius explicavimus.

⁹

Ad quintam respondetur negando consequentiam quae tanquam erronea condemnata legitur in concilio Constantiensi inter errores Ioannis Hus, qui dicebat quod si papa est malus non est caput ecclesiae militantis. Nam concilium dicit quod error est, et consequentia ergo talis nulla est, universalis ecclesia militans tota deficere non potest in fide aut in moribus: ergo homo qui deficere potest, non potest illius esse caput ministeriale.