Summa de Ecclesia

¹

Quia de differentia statuum in ecclesia sermonem inchoavimus, opportunum duximus pro dictorum, et dicendorum pleniori intelligentia ut quid in ratione status importetur enucleemus. Status proprie loquendo, ut ait sanctus Thom. in.2.2. q. clxxxiii. significat quandam positionis differentiam, secundum quam aliquid disponitur secundum modum naturae cum quadam immobilitate: est enim naturale homini, ut caput eius in superiora tendat, et pedes in terra firmetur, et cetera membra media convenienti ordine disponantur, quod quidem non accidit si homo iaceat vel sedeat, sed solum dum rectus stat, nec rursus stare dicitur si moveatur, sed quando quiescit. Et inde est quod etiam in ipsis humanis actionibus dicitur negotium aliquod statum habere secundum ordinem propriae dispositionis cum quadam immobilitate seu quiete. Unde et circa homines ea quae de facili circa eos variantur, et extrinseca sunt non constituunt, puta quod aliquis sit dives vel pauper in dignitate constitutus, vel plebeius vel si quid aliud est huiusmodi, et iniure civili dicitur, quod ei qui a senatu amovetur magis dignitas quam status auferatur, sed solum videtur ad statum hominis pertinere quod respicit obligationem personae hominis prout aliquis est sui iuris vel alieni, et hoc non ex aliqua causa levi vel de facili mutabili, sed ex aliquo permanente. Et hoc est quod pertinet ad rationem libertatis, vel servitutis. Unde status proprie pertinet ad libertatem, vel servitutem, sive in spiritualibus, sive in civili bus prout consuevit dici quod error personae, aut conditionis, vel status impedit matrimonium non autem error fortunae, vel qualitatis, et isto modo accipitur status. 2. q. 6. c. si quando, ubi dicit papa Adrianus. Si quando in causa capitali, vel causa status interpellatum fuerit non exploratores, sed per se ipsos est agendum. Ubi causa status appellatur pertinens ad libertatem, vel ad servitutem, ut satis aperte colligitur ex gl. Dicimus autem quod status proprie loquendo pertinet ad ipsam rationem libertatis, vel servitutis quoniam si large et improprie de nomine status loquamur, nomine status aliquando importatur sola rectitudo, iuxta illud Ezech. 11. Fili hominis sta super pedes tuos, et Grego. dicit. 6. moral. Ab omni statu rectitudinis desperent qui per noxia verba dilabuntur. Aliquando nomine status sola importatur firmitas sive immobilitas, iuxta illud apostoli. 1. Corin. 15. Stabiles estote, et immobiles. Unde dicit Greg. super Ezech. Lapis quadratus est, id est quasi ex omni latere statum habet quicumque ex aliqua permutatione non habet. Praeterea aliquando nomine status importari videtur gradus: altior sive altitudo aliqua dignitatis. Nam ex hoc aliquis dicitur stare in altum quod erigitur. Sed revera nullum istorum adimplet rationem status non quidem rectitudo sola. Tum quia in aliis animalibus non requiritur rectitudo ad hoc quod stare dicantur. Tum quia nec etiam homines stare dicuntur quantumcumque recti nisi quiescant. Praeterea nec sola immobilitas sufficit ad rationem status patet, quia etiam sedens et iacens quiescunt qui tamen non dicuntur status. Ceterum nec gradus nec altitudo dignitatis sufficit ad rationem status: gradus enim dicitur secundum ordinem superioritatis et inferioritatis, status vero dicit immobilitatem eo quod pertinet ad conditionem personae. Patet ergo quid in sermone nostro in ratione status importari intelligamus. Dicuntur autem tres status in ecclesia scilicet praelatorum, religiosorum, et coniugatorum ex evangelio Matth. 24. Ubi dicitur. Duo in agro, duo in lecto, et duo in molendino. In agro sunt ut exponit beatus Augustinus super psalm. cxxxi. qui gubernant ecclesiam, et ita praelati. Unde dicit Apostolus: Vide si non in agro erant, ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementem dedit. In lecto autem eos intelligi voluit qui amaverunt quietem. Per lectum vero quietos intelligi voluit non miscentes se turbis non tumultui generis humani in otio servientes Deo. In molendino existentes intelligi voluit plebem coniugatorum, quia in isto mundo versantur, ubi molendinum intelligitur quia sic vertitur mundus quomodo mola. Item praefatus status designatur in tribus illis viris de quibus habetur Ezech. 14. valet in Noe, Daniele et Iob.

²

Noe significat rectores ecclesiae, quia ipse Archam in diluvio gubernavit. Daniel autem quietam elegit in celibatu servire Deo uxorem non quaerens: erat vir sanctus in caelestibus desideriis vitam gerens, per quem significatur servi Dei in religione viventes, de quibus dicitur. Ecce quam bonum, et quam iucundum habitare fratres in unum. In nomine vero Iob, qui habebat uxorem, et filios, etc. significantur coniugatorum boni coniugati. Ex quibus etiam apertissime habetur quod nomine status importetur firmitas perpetuae obligationis, cum aliqua solemnitate, sicut patet in statibus illis tribus, quorum primus et supremus status praelatorum designatur per Noe, qui obligantur ad opera perfectionis, et cum solemnitate aliqua benedicuntur, et consecrantur. Secundus status est religiosorum, qui obligantur ad perpetuam continentiam cum solemnitate voti professionis. Tertius qui infimus ponitur est qui obligantur obligatione matrimoniali etiam cum solemnitate quam facit ecclesia. Et ita patet quod proprie ratione status quaedam immobilitas, et firmitas perpetuae obligationis cum solennitate quadam importetur sicut inferius etiam plenius ostendetur, dimisso autem tertio statu, scilicet coniugatorum, in quo magis importatur obligatio sive servitus quaedam carnalis, cum sit ad debitum carnale reddendum quam spiritualis, ut patet, consequemur differentiam statuum pertinentium ad servitutem, vel libertatem spiritualem.