Summa de Ecclesia

SANE si quis superius iam dicta attente timeret et practicas observatas in conciliis universalibus in quibus maxime Romanus pontifex interfuisselegitur commemoraveri, facile cognoscet quod ea quae in universalibus conciliis statuuntur sententiantur aut diffiniuntur aut interpretantur, auctoritate Rom. pon. principaliter regulariter fiant. Quod licet ex superioribus satis pateat: nos tamen ad abundantiam doctrinae hoc ipsum rationibus et plurium antiquorum conciliorum universalium exemplis ostendere curabimus. Primo sic ut habet Aristot. doctrina 1. Ethy. secundum ordinem finium est ordo artium. Primus ergo finis sive consideratio qui totum populum respicit solum est apud eum qui toti Reip. praesidet: sed papa est huiusmodi in Republica Christiana cum caput sit et princeps: ergo ipsius tantum est condere et statuere ea quae totum populum Christianum respiciunt, et si alii quandoque hoc faciant ex deriva tione aut communicatione potestatis illius fit qui eos convocat ad hoc: ergo sequitur quod in conciliis universalibus ubi disponuntur ea quae universitatem populi Christiani respiciunt papa principaliter cuncta disponat. Secundo ratione san. Tho. qua in 2. 2. q. 1. art. ulti. probat quod ad summum pon. pertineat editio symboli sic. Nova editio symboli necessaria est ad vitandum insurgentes errores: ad illius ergo auctoritatem pertinet editio symboli: ad cuius auctoritatem pertinet sententia liter determinare ea quae sunt fidei ut ab omnibus inconcussa fide teneantur. hoc autem pertinet ad auctoritatem summi pon. ad quem maiores et difficiliores quaestiones ecclesiae referuntur haec san. Tho. Tertio sic. papa est princeps ecclesiae principatu non dependente ab ecclesia sed a Deo immediate: ut in 2. lib. copiose demonstratum est et habetur in c. in novo dist. 21. et in ca. Sacrosancta dist. 22. leges aut non habent vigorem et virtute constringi nisi ex principis auctoritate sive eius in quo principatus totius civitatis est collocatus, ut est clarissimum apud omnia iura. unde san. Anacletus papa et martyr in cap. leges 3. q. 6. inquit leges ecclesiae apostolica firmamus auctoritate, et ratio est quoniam in apostolica sede totius ecclesiae principatus est collocatus, ut in ca. nolite errare dist. 22. et in cap. Basilicas, de conse. dist. 1. ergo sequitur quod firmitas et robur auctoritatis quorumcunque gestorum in conciliis universalibus pendeat a Rom. pon. Ceterum hoc idem ostenditur exemplis et practica antiquorum conciliorum, in quibus sive sit materia fidei sive de scismate tollendo, sive de reformatione universalis ecclesiae facienda omnia papa principaliter auctorative facit, licet alii patres consulendo et consentiendo concurrant. Et primo quidem hoc patet ex conciliis primitiuae ecclesiae, in omnibus enim illis in quibus praesens fuit beatus Petrus tanquam vertex collegii et princeps totius congregationis loquebatur primus diffiniens et sententias omnia sicut Act. 1. patet in electione Matth. et Act. 15. in qua de cessatione legalium, ubi cum gravis quaestio mota esset in concilio apostolorum beatus Petrus tanquam princeps, ut ait glo. primo locutus est et in eius sententiam tota multitudo apostolorum transivit. unde Hiero. ad Aug. epistola 23. ita inquit, postquam brevi sermone scilicet Petrus totam cinxit hystoriam ait, tacuit autem omnis multitudo, et in sententiam eius Iacobus apostolus et omnes simul presbyteri transierunt: haec enim non debent esse molesta lectori, sed et mihi et illi utilia ut probemus ante apostolum Paulum non ignorasse Petrum; immo principem esse huius decreti legem post evangelium non esse servandam, haec Hiero. Secundo hoc idem colligitur ex eo quod Imperator Martianus scribens Leoni papae, ut ad Calcedon. synodum venire inquit inter alia, superest ut si placuerit tuae beatitudini in his partibus advenire et synodum celebrare hoc facere religionis affectu dignetur nostris utique desideriis, vestra sanctitas satisfaciet, et sacrae religioni quae utilia sunt decernet. Si vero hoc onerosum est ut in has partes advenias, hoc ipsum nobis propriis tua sanctitas litteris manifeste et infra, omnes sanctissimi episcopi debeant convenire, et quae Christianae religioni atque catholicae fidei prosint, sicut sanctitas tua secundum ecclesiasticas litteras diffiniuit, sua depositione declarent. Haec ibi. Ecce quod Christianissimus Imperator noverat quod si papa praesentialiter interesse concilio, ipse decernere debebat; si vero absens, episcopi convenientes iuxta prius factam per eum diffinitionem deberent in materia concludere.

Tertio hoc aperte ostenditur ex concilio Calcedonen. in sententia data contra Dioscorum. Unde in actione tertia sic habetur: Iulianus episcopus Iponensis Paschasio et ceteris legatis papae. Nunc vestra sanctitas primatum tenens sanctissimi Leonis novit quod Dioscorus semel et secundo et tertio vocatus synodo praesentari nullatenus voluit obedire; petimus autem sanctitatem vestram in eo quod magis inter ceteros eminentis haberis locum sanctissimi papae Leonis iustam in contumacem promulgare, vindictam ac regulam iustam contra eum proferre sententiam. Omnes enim nos et universalis synodus concors efficitur vestrae sententiae sanctitatis. Et infra: Paschasius autem et ceteri legati tenentes locum beatissimi Leonis papae, replicatis prius sub compendio malis multis quae Dioscorus commiserat, pronunciaverunt sententiam in Dioscorum sic dicentes: Sanctissimus et beatissimus archiepiscopus magnae senioris Romae Leo per nos et praesentem sanctam synodum una cum beatissimo et omni laude digno beato Petro apostolo, qui nuncupatus est a Domino Petrus et spiritualis catholicae ecclesiae factus est firmamentum, nudavit eum tam episcopatus dignitate, quam etiam omni sacerdotali officio simulque eum alienavit a ministerio sacrosancto, et infra. Anatholius archiepiscopus Constantinus et omnes alii episcopi suum votum exprimentes in eandem sententiam concordarunt, omnes se subscribentes. Et ut patet quod Leo papa per suos legatos sententiavit in conciliis universalibus.

Quarto hoc idem colligitur ex gestis octauae synodi, in qua epistola Nicolai papae quam universo clero ecclesiae Constantinopolitanae scribit lecta fuit, et recepta cum omni laude, in qua post aliqua decreta hic habetur: Haec sunt quae sedes apostolica statuit; haec sunt quae nos tanto studio oportet amplecti, tanto sollicitius observare, quanto scitis quae ab ea statuta fuerint haec universalem ecclesiam semper tenuisse. Ita contra singulos errores in ecclesia exortos prior hic secundum primatus sui auctoritatem sententiam dederit, et ita demum universalis ecclesia, licet aliquando per aliquantum temporis in quibusdam reluctata sit; quae illa tamen quandoque probauerit probavit, et quae illa sedes refutaverit, et ipsa universalis ecclesia refutauit. Item in eodem concilio scribitur neminem iustificatum per sedem apostolicam damnatum per ecclesiam, aut damnatum per ipsam sedem iustificatum per ecclesiam. Ex quibus manifeste patet auctoritas apostolicae sedis respectu conciliorum, et reverentia sanctorum patrum ad eam.

Quinto patet ex illo quod in Calcedonensi concilio circa sexto actionem legitur, prout refert Isidorus libro conciliorum, quod in omnibus synodis Apocrisarii, idest Vicarii sive legati apostolicae sedis, decretas sententias propter summam sedis eiusdem auctoritatem confirmabant et subscribebant, quia ante nullum robur habebant: haec ibi. Et infra sic habetur cum de Iba episcopo episcopi petierant quid sanctae synodo placeret fiendum, locum apostolicae sedis tenentes, quia missi apostolici semper in synodis primo loqui et confirmare sententias soliti sunt, per Paschasium dixerunt: Relecta epistola Ibae cognovimus eum catholicum, et ob id decernimus ad honorem episcopatus et ecclesiam de qua iniuste expulsus est ad praesens revocandum. Similiter et omnes episcopi sequentes auctoritatem apostolicae sedis decreverunt. Haec ibi.

Sexto colligitur idem ex universali concilio Romae celebrato, in quo Nicolaus papa praesidens sic inquit, ut in c. In nomine domini dist. 23: Quapropter instructi praedecessorum nostrorum aliorumque sanctorum patrum auctoritate decernimus atque statuimus.

Septimo hoc idem colligitur ex concilio universali Romae celebrato per Alexandrum tertium, in quo ut habetur in c. Licet de elect. dicit: Nos ad malum hoc evitandum de concilio fratrum nostrorum et sacri approbatione concilii aliquid decernimus adiungendum, etc.

Octavo hoc accipitur ex concilio Lateranen. in quo Innocentius tertius, ut habetur in c. Damnamus, inquit: Damnamus et reprobamus libellum seu tractatum quem abbas Ioachim edidit contra magistrum Petrum Lombardum. Item in eodem reprobamus etiam et condemnamus perversissimum dogma impii Almarici.

Nono idem colligitur ex concilio generali in quo Innocentius tertius, ut habetur in c. Cum laicis, extra de re. eccles. non alien. ita, dicit: Volentes ergo super his indemnitati consulere ecclesiarum atque tantis gravaminibus providere huiusmodi constitutiones et venditiones, etc., sacri approbatione concilii decernimus non tenere.

Decimo idem colligitur ex cap. Licet de bap. et eius effect., in quo idem Innocentius in concilio praesidens ita loquitur: Volentes ergo tantum scandalum ab ecclesia removere, sacro suadente concilio districte praecipimus ut talia de caetero non praesumant.

Undecimo ex c. In quibusdam, extra de poenis, ubi idem Innocentius in concilio universali praesidens ita dicit: Sacri nihilominus concilii approbatione statuimus, etc.

Duodecimo idem manifeste colligitur ex c. Sacro approbante concilio, extra de sent. excom., ubi Innocentius concilio praesidens ita dicit: Sacro approbante concilio prohibemus ne quis aliquem, etc.

Tredecimo idem colligitur ex c. Ubi periculum de elect. lib. 6, ubi Gregorius 9. in concilio praesidens ita inquit: Haec sacro approbante concilio statuimus, etc., et infra: auctoritate nostra et eiusdem approbatione concilii.

Decimoquarto idem colligitur ex concilio universali Lugduni celebrato, in quo Gregorius 10. praesidens ita inquit, ut in ca. de summa trin. et fide cath.: Sacro approbante concilio damnamus et reprobamus omnes qui negare praesumpserunt, etc.

Quintodecimo idem colligitur ex concilio Viennensi, in quo Clemens quintus concilio praesidens, ut habetur in c. 1. extra de sum. tri. et fid. cath. in clemen., ita inquit: Sacro approbante concilio declaramus.

Sextodecimo idem colligitur ex epistola quam Adrianus papa misit Imperatori Basilio ad octavam synodum, ubi inter alia dicit sic: Volumus ergo per vestrae pietatis industriam illuc numerosum celebrare concilium, cui nostri quoque praesidentes et culparum personarum differentias liquido cognoscentes, iuxta quod in mandatis acceperunt, singulorum libere discretiones exerceant, in quo videlicet sacrato coetu execrandi vanitatis concilii, quod adversus sedis huius actum est, prorsus reverentiam cuncta decernimus; exemplaria prorsus a possessoribus suis. ablata in mediumque delata contemplantibus igne cremari, nec superesse apud quemlibet ex his omnibus unum tota vel unum apicem, nisi forte quis totius clericatus immo totius nomine Christianitatis anathemate propulsus carere voluerit: non enim nos tam detestandum collegium nisi Arimin. sub Constantino vel Ephesino a Dioscoro congregato latrocinio comparandum decernimus, haec ille. Nota verba ex quibus luce clarius apparet auctoritas magna Romani pont. in concilio universali. Decimoseptimo idem colligitur ex concilio Constantiensi, in quo postquam Martinus creatus est, synodus non est usa nomine constituentis aut diffini entis, sed omnia nomine Martini instar aliorum conciliorum approbante synodo diffinit a sunt et constituta. Mirum est autem quod tam gloriosi principes ecclesiae summi pontifices praesumpserint uti tali modo loquendi, ut omnia diffinit a constituta declarata et prohibita in conciliis universalibus suae ascriberent auctoritati si ad eorum auctoritatem non pertineret, sed concilia immediate a Christo haberent auctoritatem talia faciendi. Stupendum est insuper quomodo tot et tam gloriosa concilia in quibus multi sancti patres religione et sapientia celeberrimi interfuerunt permis erunt summos pontifices hac in conciliis uti auctoritate si, ut adversarii garriunt, concilia universalia immediate a Christo et non a papa habeant auctoritatem diffiniendi statuendi et iudicandi etc. Nec dici potest quod Romani pontifices in hoc usurpaverint auctoritatem alienam aut quod illis temporibus universalibus conciliis nondum erat revelata ista veritas potestatis conciliorum qualem praefati novelli magistri confingunt, aut quod Romani pontifices a conciliis universalibus illam auctoritatem accommodatam susceperunt: quoniam utrumque horum est inconvenientissime et stulte dictum. Primum enim ponit maculam in multis sanctis pontificibus et in apostolica sede, in qua tamen ut ait Hiero. et alii patres sancti, sicut supra in secundo libro induximus, Christiana religio semper immaculata permansit. Secundum ponit universalem ecclesiam usque ad tempora istorum novellorum magistrorum tanta caligasse ignorantiae caecitate ut non noverint hanc praerogativam suae potestatis. Tertium est falsum: quoniam ut in secundo libro plenissime est demonstratum Rom. pon. non a conciliis sed ab ipso Christo Salvatore nostro cuius vicarius est et vices gerit hanc potestatis excellentiam habet, ut etiam habetur in c. Quamvis dist. 21. Ex quibus omnibus confutatur inter alia erroris stulticia dicentium quod solum quo ad convocationem concilia ipsa indigeant auctoritate papae et non quo ad prosecutionem videlicet ad diffiniendum vel constituendum aut sententiandum qui error cum papam non iudicem sed praeconem tantum faciat respectu conciliorum iudicio nostro maximus est et periculosus universali ecclesiae: contra quem errorem est sanctorum patrum et sacrorum canonum doctrina de quo locupletissimus testis est clarissimus pater et magnae auctoritatis in ecclesia Dei archiepiscopus Remen. dominus Aymarus libro de synodis in c. 18. ita dicens, non mireris quod ipsorum conciliorum auctoritatem Rom. pon. ascribamus: nam nulla concilia rata leguntur quae apostolica auctoritate fulta non fuerint, ut beatus Damasus papa in decretis suis c. 9. asserit, cui sanctus Athanasius et Iulius papa Nicaenum quoque concilium et reliqui sancti patres astipulantur, nam illius sedis episcopus iudex est totius ecclesiae nec aliquod iudicium valet absque legitimo iudice, haec ille. Nota quod dicit iudex non praeco. Haec autem quae diximus de auctoritate Rom. pon. supra concilium adhuc plenius ex infradicendis clariora reddemus.