Summa de Ecclesia

CONSEQUENTER respondendum est ad obiectiones quartae viae scilicet ad rationes. Ad primam rationem¹ sumptam de ca. si papa respondetur negando consequentiam. Et ratio est: quoniam per haeresim papa cadit a papatu quod non fit per alia peccata: et ita cum per haeresim papa fiat omnibus fidelibus minor: ut dicit sanctus Thomas in 4. et habet glo. in cap. achatius 24. quaest. prima per ecclesiam iudicari² poterit sive iudicatus a Deo declarari: quod non potest propter alia peccata. Quod vero papa per haeresim notoriam, et contumaciter defensatam cadat a papatu, et ita ipso iure sit privatus patet ex multis. Tum ex eo quod fide perdita per quam sit prima unio ad corpus Christi quod est ecclesia membrum ecclesiae esse desinit, et per consequens esse caput. Quomodo enim intelligi potest ut aliquis sit caput corporis ecclesiae cuius non modo membrum non est sed nec etiam in corpore ipso sed extra est? Secundo quia ecclesia est fundata super petram scilicet fidem Christi. Math. 16. Super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. Ergo qui cadit a petra scilicet Christo sive fide eius notorie, et contumaciter cadit omnino ab ecclesia Christi, et per consequens a principatu eius qui importatur nomine papatus. Tertio patet ex his quae sanctus Thomas dicit in secunda secundae quaestionis, trigesimo nono argu. tertio ubi quaerens an scismatici habeant absolvendi potestatem, et distincta duplici potestate, scilicet sacramentali, et iurisdictionali, respondet: quod potestatem sacramentalem non perdunt quo ad essentiam potestatis licet bene quo ad legitimum usum. Potestatem vero iurisdictionale quae non per consecrationem sed per solam commissionem datur perdunt quo ad essentiam potestatis scismatici, et haeretici. Unde non possunt absolvere vel excommunicare nec indulgentias dare nec aliquid huiusmodi: quod si fecerint nihil est actum. Inducit ad hoc auctoritatem Cypriani qui in cap. novatianus, septima quaestione prima ita inquit. Qui nec unitatem spiritus nec communicationem pacis observat, et se ab ecclesiae vinculo, et sacerdotum collegio separat nec episcopi potestatem habere potest nec honorem. Tum quarto hoc colligitur ex eodem sancto Thom. in quarta distinctione decimanona ubi inquit: quod si papa in haeresim labitur minor efficitur quocunque fideli: et hoc idem habet gloss. super cap. achatius 24. quaest. prima quae ita habet. Hic est casus in quo papa papam ligare potest in quo papa in canonem latae sententiae incidit. Nec huic obviat regula: par parem solvere vel ligare non potest: quia si papa haereticus est in eo quod haereticus est minor est quolibet catholico, haec gloss. Tum quinto hoc videtur colligi ex capitulis multis in decreto: sicut ex cap. quod autem et ex cap. achatius, et ex cap. audivimus 24. quaest. prima, unde in cap. audivimus ita expresse habetur. Si autem in corde suo novam haeresim confinxerit ex quo talia praedicare coeperit neminem damnare potuit: quia non potest deiicere quenquam iam prostratus. Item ex cap. omnis qui recedit, et non permanet in doctrina Christi etc. cap. cau. et quaest. et ex cap. didicimus, ibidem ubi beatus Cyprianus ita ait. Dicimus omnes omnino haereticos, et scismaticos nihil habere potestatis aut iuris. Item ex his auctoritatibus, ea cau. et q. ubi sic habetur. His auctoritatibus perspicue monstratur ex quo aliquis contra fidem coeperit aliquid docere nec deiicere quenquam valet nec damnare. Unde proprie loquendo nec propter haeresim papa deponitur a concilio sed potius declaratur non esse papa cum ostenditur quod in haeresim fuit collapsus, et incorrigibiliter in ea obstinatus perseverat. Unde gloss. in cap. 1. extra de scismaticis super verbo careant firmitate dicit: quia dum ecclesia pastorem habet haereticum vel scismaticum vacare intelligitur supra de praescrip. cap. 1. Verum quod quis in haereticam pravitatem pertinaciter lapsus sit ipso iure omni ecclesiastica potestate privatus plenius ostenditur in quarto libro huius operis cum de haereticis erit sermo. Ad probationem autem primam consequentiae respondetur. Primo quod dato quod scriptura sancta aperte non expresserit ius tamen canonicum hanc differentiam satis sufficienter expressit, ut in cap. si papa, et in multis aliis, ut cap. oves, magnam faciens differentiam in hoc loco de peccato haeresis, et de peccatis aliorum generum, et hoc sufficit. Secundo potest responderi negando quod in sacra scriptura talis differentia inter haeresim sive infidelitatem, et alia peccata non reperiatur expressa. De peccatore enim infidelitatis dicitur. Math. 10. Qui negaverit me coram hominibus negabo eum coram patre meo. Item Ioan. 3. Qui non credit iam iudicatus est. Item 2. Ioan. 1. Si quis venit ad vos, et hanc doctrinam non affert nolite eum recipere in domo nec ave ei dixeritis: qui enim dixerit ei ave communicat operibus eius malignis: ubi inquit gloss. nolite id est non tantum non assentiatis sed nec ad horam recipiatis. Et ista ita se extendunt ad praelatos Christi doctrinam non accipientes sicut ad subditos. De aliis autem peccatis non sic loquitur scriptura divina: sed ait Math. 23. Super cathedram Moysi sederunt scribae, et pharisaei quaecunque dixerint vobis servate, et facite, secundum opera eorum nolite facere. Ecce quod dominus non dicit abiiciendos malos pastores qui bonam doctrinam habent vitam vero malam: sed audiendos in doctrina, in operibus vero non imitandos. Unde August. in epistola ad Generosum assignans rationem quare praelatis etiam malis utpote papae etiam malo moribus obediendum esse sic dicit. Ab ipso Petro numeramus episcopos, et infra in hoc ordine successionis episcoporum qui deducitur ab ipso Petro usque ad Anastasium qui nunc eandem cathedram sedet etiam si quisquam traditorum per illa tempora surrepsisset nihil praeiudicaret ecclesiae, et innocentibus quibus dominus providens ait de praepositis malis, quae dicunt facite quae autem faciunt nolite facere, ut si certa spes fidelium quae non est in homine sed in Deo collocata nunquam tempestate sacrilegii scismatis dissipetur: haec ille. Item colligitur ex apostolo ad Roma. 13. Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit gloss. bonis vel malis 1. Petri 2. Obedite praepositis vestris non tantum bonis et modestis sed etiam discolis. Ecce quam clara differentia ex sacra scriptura colligitur inter peccata infidelitatis in pastoribus, et alia peccata.

Ad secundam probationem³ respondetur quod falsum praesupponitur videlicet quod maius sit iudicare papam in casu haeresis quam in casu aliorum peccatorum. Et ratio est quia in primo cadendo a petra fidei cadit a papatu ut dictum est et ita efficitur minor quocunque fideli, et ita minus est in hoc casu iudicare illum quod non est in aliis peccatis in quibus non cadit a superioritate officii. Quod autem dicitur quod ubi conceditur maius etc. respondetur quod hoc verum est ubi maius, et minus sunt eiusdem ordinis sive rationis ut de se patet. Ad secundam rationem⁴ ubi dicitur quod nulli corpori, etc. respondetur quod ratio non procedit propter multa. Tum primo: quia maior illa deficit in veritate de membro capite quia ab illo pendet sensus motus, et virtus corporis, et sine quo corpus non vivit. Hinc est quod Christus Matth. 18. inter membra ratione scandali abscindenda non nominat caput sed membra illa cum quorum abscisione stat vita sensus et motus corporis. A papa autem ut habetur in ca. si papa dist. 40. post Deum salus universitatis fidelium specialiter pendet. Tum secundo ratio non videtur ad propositum inducta: quia quantumcunque papa efficitur malis moribus membrum putridum non potest totum corpus inficere non permittente hoc ipso spiritu sancto quo ecclesiae corpus, et vivit, et vegetatur et a quo salus eius principaliter dependet maxime cum Christus pollicitus sit semper cum corpore suo manere dicens. Ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi. Matth. ulti. Tum tertio ratio non procedit: quia etsi huiusmodi membri abscisionem aliis de ecclesia vel ecclesiae non commisit sibi tamen reservavit secundum illud Symachi in cap. aliorum nona quaest. tertia dicentis. Aliorum hominum causas Deus voluit per homines terminari: sed sedis istius praesulem suo sine quaestione reservavit arbitrio. Stultum autem esset cogitare quod minus sit provisum corpori ecclesiae per hoc quod Christus vicarii sui causas suo sine quaestione arbitrio reservavit quam si aliorum iudicio voluisset terminari. Nec etiam mirandum est si aliqua in hac vita remaneant impunita, et iustitia aliquotiens exule: quia multa divino examini reservantur quae in hoc saeculo manent impunita, ut in cap. si ostenditur, sexta quaest. prima. Ad tertiam rationem⁵ quasi simili patet responsio. Dicimus enim quod consequentia illa adversariorum nulla est: immo Christus instituendo quod papa eius vicarius generalis extra casum haeresis propter alia quaecunque peccata propter quae non cadit a papatu, et vicariatu eius non possit corrigi ab aliis quam ab eo ordinatissime fecit: quia sic relucet in ordine ecclesiae ordo divinae providentiae quae habet quod in ordinatis ad ipsum prima agunt in posteriora regendo, monendo, corrigendo, et non econverso. Unde cum Romanus pontifex sit primus, et supremus in toto ordine ecclesiae secundum debitum ordinem ipsius ita debuit institui, ut ipse alios corrigeret, et ipse a solo Deo veniret corrigendus. Unde gloss. super illud psalm. Tibi soli peccavi inquit: quia rex est omnibus superior, ideo a Deo tantum qui maior est eo puniendus est. Et ad probationem respondetur quod nulla est. Tum primo: quia aliud est in casu haeresis, et in aliis peccatis ut saepe repetitum est. Tum secundo: quia aliud est resistere volenti demoliri communitatem et aliud est punire volentem demoliri aut aliquid iniuste attentare. Primum potest convenire inferioribus: secundum non. Tum tertio: quia ut in prima responsione dictum est casus ille non est possibilis de communitate ecclesiae sicut de aliis pollicente Christo. Math. 16. quod adversus ecclesiam etiam portae inferi non praevalebunt.

Ad quartam rationem⁶ cum arguitur. Omne quod debemus etc. respondetur quod ratio illa nihil facit ad propositum: aliud enim est impedire aliquem hominem volentem alterum iniuste interficere aut tenendo eum vel removendo sibi gladium de manibus vel aliquid huiusmodi, et aliud est esse superiorem indicem illius, et posse contra illum procedere via iuris ad eum puniendum. Unde si argumentum procederet omnes homines possent suos quoscunque superiores cum male agerent iudicare, et punire etiam laici clericos. Unde ista argumenta fuerunt Boemorum ad probandum quod eorum communitas dissolutum clerum corrigere posset. Ad quintam⁷ cum arguitur si papa vellet uxorem alterius etc. respondetur sicut ad praecedentem quod ratio non militat. Aliud enim est resistere, et aliud est punire sive impugnare. Primum potest convenire in casu inferiori: sicut Paulus restitit Petro: sed secundum non nisi superiori. Ad sextam rationem⁸ et septimam in quibus obiicitur quod papa diffamatus ad vitandum scandalum debeat se purgare: respondetur quod rationes illae non militant in aliquo: quia dato quod Romanus pontifex diffamatus teneatur se expurgare ex debito conscientiae ad tollendum scandalum non sequitur ex hoc quod aliquis sit iudex eius superior in causis: quoniam poterit se expurgare absque hoc quod purget se coram aliquo iudice superiori sicut aperte colligitur ex purgationibus factis aliquibus superioribus temporibus per summos pontifices: sicut de Leone legimus in cap. auditum secunda quaest. septima quam tamen non fecit coram iudice superiore vel concilio universali: sed coram duodecim episcopis tantum ut in cap. omnibus ea causa et quaest. unde ait. Auditum est fratres charissimi qualiter mali homines in me gravia crimina confixerunt quamobrem ego Leo papa pontifex sanctae Romanae ecclesiae purifico me in conspectu vestro coram Deo, et angelis eius etc. Item Sixtus papa se purgavit in concilio sed non tanquam superiore iudice. Unde cap. mandatis 2. q. 5. scribens omnibus episcopis ita ait. Scitote me criminari a quodam basso, et iniuste persequi: quod audiens Valentinianus Augustus nostra auctoritate synodum congregari iussit. Nota nostra auctoritate, et facto concilio cum magna examinatione satisfaciens omnibus licet euadere aliter potuissem: quia ut ait gloss. ibi papa a nullo potest iudicari, nona quaest. tertia aliorum. Nec ab universali concilio 17. distin. §. hinc etiam ff. de lege prin. suspitionem tamen fugiens expurgavi me scilicet a suspitione, et aemulatione liberans sed non aliis qui noluerint aut sponte hoc non elegerint formam faciendi dans. Haec ibi. Item patet idem de Damaso papa qui non coram superiori iudice sed coram 42 episcopis se purgavit, ut in cap. nos si 2. quaest. 7. in fine. Collige ergo ex dictis beati Sixti in praefato capit. mandastis, quod papa non tenetur se purgare de obiectis sibi criminibus sive de aliqua infamia a quibuscunque exorta bonis vel malis si non vult: etsi aliqui ut ipse ex humilitate haec legantur fecisse.