Summa de Ecclesia

Surgit non immerito ex dictis dubitatio, an sicut ratio capitis respectu corporis ecclesiae Christo attribuitur, ita ratio membri eiusdem corporis eidem conveniat, et videbitur fortassis alicui quod sic.

¹

Tum caput naturale ad cuius similitudinem Christus dicitur caput ecclesiae non modo dicitur caput corporis naturalis, sed etiam membrum illius principale. Nam cor, caput et epar designantur principalia membra corporis: ergo similiter Christus potest dici membrum corporis mystici, cum sit caput illius.

²

Tum secundo ex illo Apostoli 1. ad Cor. 12. Vos estis corpus Christi, et membra de membro, glo. i. de Christo capite et cum membro nostro. Sed quod Christus secundum quod ratio capitis, et respectu corporis ecclesiae ei attribuitur secundum humanitatem dici non possit membrum ecclesiae, sic ostenditur. Pro quo considerandum cum sancto Tho. in 3. sen. quod in nomine capitis importatur principium, et origo alicuius rei. In nomine autem membri importatur partialitas quae repugnat rationi primae originis, quia in prima origine sunt omnia virtute, quae inveniuntur in originatis, et ideo non potest dici membrum quod non recipit ab aliquo alio influentiam, quia autem caput in naturali corpore non solum influit aliis membris, sed etiam ab aliis accipit, ut nutrimentum, et alia obsequia, non tantum caput sed etiam commembrum dicitur. Sed Christus secundum quod homo non recipit aliquid ab aliis membris ecclesiae, sed a solo Deo. Unde non potest dici membrum secundum quod caput ecclesiae dicitur ipse secundum humanitatem, potest autem dici membrum secundum humanitatem secundum quod ipse est caput ecclesiae secundum divinitatem, sic enim eius humanitas comparata ad divinitatem est membrum ipsius divinitatis quae est caput, quia ipsa divinitas cui est unita ipsa humanitas movet ipsam humanitatem, et sensificat eam sicut caput membra. Et hoc modo Christus est membrum corporis ecclesiae, cuius caput est ipsa divinitas, et sic dicit apostolus id quod supra allegatum est. 1. Cor. 12. Vos estis corpus, et membrum de membro, i. de Christo capite. Unde appellat Christum caput secundum humanitatem esse membrum respectu divinitatis. Praeterea sanctus Tho. in 4. sent. dist. xlix. notat circa hanc partem quod nomen ecclesiae dupliciter accipitur. Quandoque enim nominat aliquomodo corpus quod Christo coniungitur sicut capitis, et sic ecclesia tantum habet rationem sponsae, et hoc modo vere non est ecclesiae membrum, sed est caput influens omnibus aliis membris. Alio modo accipitur ecclesia secundum quod nominat caput, et membra coniuncta, et sic Christus potest dici membrum ecclesiae inquantum habet distinctum officium ab omnibus aliis, scilicet influere aliis vitam, quamvis non multum proprie dicatur membrum, quia membrum importat partialitatem quandam, in Christo autem bonum spirituale non est particularizatum, sed est totaliter integrum. Unde ipse est totum ecclesiae bonum, nec est aliquod maius ipse cum aliis quam ipse solus. Sic autem loquendo de ecclesia, non ecclesia nominat tantum sponsam, sed sponsum et sponsam, ut per coniunctionem spiritualem ex eis unum efficiatur.

³

Unde beatus Augustinus super Psal. xxx. ita ait. Unus dicitur Christus caput, et corpus suum. Ipse dicit eum de coniugio loqueretur. Erunt duo in carne una, igitur iam non duo sed caro una fit: ergo tanquam ex duobus una quaedam persona ex capite, et corpore ex sponso, et sponsa. Nam unitatem personae huiusmodi miram, et excellentem commendat. Esa. propheta. Nam loquens etiam in eo Christus in propheta ait. Sicut sponso alligauit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento. Sed dixit sponsum, sed dixit sponsam, quare se sponsum, quare se sponsam nisi quia erant duo in carne una? haec Aug. Unde licet propter hanc unitatem acceptionem nominis ecclesiae Christus aliquo modo dicatur membrum ecclesiae eo scilicet modo quo superius declaravimus, nullo tamen modo potest dici membrum sponsae. Patet etiam ex dictis responsio ad obiecta.

⁴

Ad primum autem quod obiicitur, quod caput naturale non tantum dicitur caput, sed etiam membrum corporis, dicendum est quod non est per omnia simile de capite naturali corporis materialis, et de spirituali, sicut dictum est, quia naturale non solum influit aliis membris, sed etiam accipit ab eis, non sic autem Christus qui nihil accipit a corpore ecclesiae, sed a solo Deo. Et inde est quod proprie loquendo Christus non potest dici proprie membrum ecclesiae, secundum quod caput ecclesiae dicitur ipse secundum humanitatem.

⁵

Ad dictum apostoli 1. Cor. 12. patet responsio ex iam dictis. Dictum est enim quod apostolus appellat ibi Christum caput secundum humanitatem esse membrum respectu divinitatis. Vel dicendum, ut dicit dominus Petrus de Tarantasia, quod Christus est caput excellentia gratiae, et membrum conformitate naturae.