Summa de Ecclesia

¹ Quoniam fortassis aliquibus qui ita carnalibus assuetum habent sensum, et ingenium sensibilibus concretum, ut de spiritualibus non spiritualiter sed carnaliter iudicent, videbitur extraneum quod ecclesia coniunx sit, et mater innumerorum filiorum multitudine foecundissima, et nihilominus tota virgo esse dicatur, placuit nobis de hoc aliquid tangere. Plane mater ecclesia tota virgo est, alias non respiceret eam illud Cant. iiii. Tota pulchra es amica mea et macula non est in te. Plura sunt scripturae sanctae loca quae sanctam Dei ecclesiam virginem attestantur: sicut omnia illa in quibus apud prophetas. Virgo filia Syon, virgo Israel dicta est. Dicitur etiam Matth. xxv. Simile est regnum coelorum decem virginibus etc. Per has decem virgines omnes Christiani significantur. Duae quippe sunt virginitates, altera corporis, altera spiritus. Corporis virginitas est, ut ait Aug. lib. de nup. et concup. in carne corruptibili incorruptionis perpetua meditatio, id est propositum firmum rationis ab omni pollutione servare corpus intactum. Vel ut dicit super psal. cxlvii. virginitas carnis est corpus intactum. Virginitas vero mentis est fides incorrupta quae virginitas est omnium fidelium. Unde Aug. super Ioan. Omnis ecclesia virgo appellata est, diversa sunt membra ecclesiae, diversis donis pollere videtur atque gaudere: alii coniugati, aliae coniugatae, alii viduati uxoribus uxores ultra non quaerunt, aliae viduatae maritos ultra non quaerunt, alii integritatem ab ineunte aetate conservant, aliae virginitatem suam Deo devoverunt, diversa sunt munera sed omnes isti una virgo est. Ubi est ista virginitas? Non enim est in corpore. In corpore enim paucarum foeminarum est, et si dici virginitas in viris potest, paucorum virorum. Foeminarum sanctitas integritas etiam corporis est in ecclesia, et honorabilius membrum est. Alia autem multa non in corpore sed omnia in mente servant virginitatem quae est ista virginitas mentis est. Quid est virginitas ecclesiae? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Item idem Augu. et habetur in ca. nuptiarum. xxvii. q. i. Ipsa ecclesia Christi coniunx est quae fidei spei charitatis integritate non solum in virginibus sacris sed etiam in coniugatis fidelibus tota virgo est. Universae quippe ecclesiae cuius omnia illa sunt membra. Apostolus dicit. Aptavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo. Hoc scribit apostolus ad Eph. et ad Cor. ii. cuius sensus est. Despondi, id est laboravi sive adaptavi fide et sacramentorum exhibitione desponsari, vos uni, non multis. Viro scilicet legitimo Iesu Christo vero sponso. Vos inquam virginem non virgines, quia licet plures sitis natura, una tamen estis fide, spe, et charitate. Canti. 6. Una est columba mea. Castam scilicet mente, exhibere, id est ut exhibeatis vos Christo existentes virginem castam per fidei integritatem. Ubi notandum quod duplex assignatur differentia inter coniugium Christi, et ecclesiae, et alia carnalia coniugia hominum. Coniugium Christi etc. Prima assignatur in glo. super illud Osee. 2. Sponsabo te mihi in sempiternum quae est quod homines de virgine non virginem faciunt. Deus vero coniunctus etiam meretricibus eas virgines facit. Anima quippe qualiscunque ante fuerit, quantumcunque prius corruptionibus prostituta iacuerit coniuncta Christo per coniugium virgo est. Unde de omnibus fidelibus dicitur Apoc. xiiii. Hi sunt qui cum mulieribus non sunt coinquinati. Virgines enim sunt, ubi in mulieribus errorem significavit, quia error per mulierem coepit, ut ait glo. 2. ad Corin. 11. Si vero quaeratur quomodo haec auctoritas de omnibus fidelibus intelligenda venit, cum de salvandorum numero sint multi qui saepenumero erroribus multis fuerunt coinquinati. Dicimus hoc ideo dici, quia omnes finaliter bonos Deus misericordia reputat nunquam fuisse coinquinatos. Pari ratione in sequentibus dicitur. Et in ore eorum non est inventum mendacium. Unde glo. super illud Osee. 2. Sponsabo te mihi in sempiternum, dicit. Nota misericordiam viri, meretrix diu fornicata ad virum revertitur, nec reconciliari viro sed sponsari dicitur. Secunda differentia est quod homines non possunt coniugem sine corruptione fecundare. Christus autem sic, unde Augu. et ponitur in ca. Nuptiarum, ubi supra. Novit autem ille scilicet Christus coniugem virginem sine corruptione foetare quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare. Non est ergo mirandum si sancta ecclesia simul dicatur, et mater et virgo. Mater quidem fecunda non de viro sed de spiritu. Virgo fidei sacramento. Unde beatus Amb. li. de sancta virg. ait. Sancta mater ecclesia immaculata coitu, foecunda partu, virgo est castitate, sed mater est prole. Parturit itaque nos virgo, non viro plena sed spiritu, parturit nos quam virgo, non cum dolore membrorum, sed cum gaudiis angelorum. Nutrit nos virgo non corporis lacte, sed apostolico informe adhuc crescentis populi lactavit aetatem. Quae igitur nupta plures liberos habet quam sancta mater ecclesia? quae virgo est sacramento, sed mater est populis, cuius foecunditatem etiam sacra scriptura testatur. quoniam plures filii desertae quam eius quae habet virum. Haec Ambrosius.