Summa de Ecclesia

¹

Cum autem ex superius dictis circa c. xxii. a principio humani generis ecclesia esse coeperit, et ecclesiae corpus nullo unquam tempore acephalum fuisse credendum sit: iam restat ostendendum Christum semper a principio ex quo homines sancti esse coeperunt in terra caput ecclesiae fuisse non modo secundum divinitatem, sed etiam humanitatem. Quod autem Christus secundum divinitatem caput fuerit ecclesiae ante incarnationem non habet dubitationem, cum ipse Deus principium, fundator, et illustrator illius sit. Omnes enim qui a principio humani generis usque in finem generantur, virtute divinitatis illustrantur, et in unum corpus ecclesiae tanquam una membra compaginantur. Quod autem secundum humanitatem Christus caput etiam fuerit omnium fidelium qui incarnationem eius praecesserunt, patet multipliciter. Primo, quia super fidem humanitatis Christi fundata est ecclesia. 1. Corin. 3. Fundamentum aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est, quod est Christus Iesus, glo. i. fides Christi quae per dilectionem operatur. Unde glo. super illud Col. 1. Ipse est caput corporis ecclesiae, quaerit, Cum ecclesia ab Abel coeperit, quomodo homo Christus caput est eorum qui ante fuerunt? et respondens dicit. Bene, quia ipse est principium ecclesiae secundum divinitatem, id est fundator ecclesiae, quia omnes iustos qui ab Abel usque ad ultimum iustum generantur virtute divinitatis, et misericordiae suae dono illuminavit secundum humanitatem. Potest etiam dici principium ecclesiae, quia super fidem humanitatis eius fundata est, haec glo. Cum ergo ecclesia fundata sit super fidem humanitatis Christi, et eadem fides fuerit patrum ante incarnationem, et post, ad Ephes. 4. Unus Deus, una fides, solum enim tempus variatum est, ut ait Aug. quod enim a nobis creditur iam factum esse, id ab aliis futurum esse credebatur. Manifestum est Christum caput fuisse fidelium praecedentium incarnationem sicut sequentium.

Et confirmatur. Aut enim dicitur caput ecclesiae facta incarnatione propter naturam assumptam, in qua hominibus factus est conformis in natura. Aut propter fidem humanitatis eius. Non primo, quia hac ratione aequaliter infidelium hominum diceretur caput, sicut et fidelium iustorum, quod esset inconveniens. Si secundo, propter fidem qua creditur Deus et homo, sed fides manet eadem in sanctis ante incarnationem et post. Dicit enim Aug. lib. de nuptiis et concupi. Eadem fides mediatoris quae nos salvat, salvos iustos faciebat antiquos pusillos cum magnis: quia sicut credimus Christum in carne venisse, ita illi venturum, et sicut nos mortuum, ita illi moriturum, et sicut nos resurrexisse, ita et illi resurrecturum, et nos et illi ad iudicium vivorum, et mortuorum venturum: ergo videtur quod Christus secundum quod homo caput sit dicendus praecedentium iustorum, sicut et illorum qui post incarnationem fuerunt.

In testimonium huius Mar. 11. legitur quod qui praeibant et qui sequebantur clamabant dicentes. Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini. Super quo dicit venerabilis Beda, et habetur in glo. et qui praeibant, et qui sequebantur clamabant, praecessit iudaicus populus, secutus est gentilis. Et quia omnes qui fideles sunt, vel fuerunt in Christum crediderunt, et credunt, et qui praeeunt et qui sequuntur. Osanna clamabant quod salva latine dicitur. Ab ipso enim omnes priores etiam salutem quaesierunt. Benedictus qui venit in nomine Domini, quoniam una fides, una spes omnium illi expectabant, et venturum credebant, et nos venisse credimus, haec glo. Et beatus Greg. super Ezech. Et qui praeibant, et qui sequebantur clamabant. Osanna benedictus qui venit in nomine Domini, quia omnes electi qui in Iudaea esse potuerunt sive qui nunc in ecclesia sunt, in mediatorem Dei, et hominum crediderunt, et credunt: ergo manifestum est unum, et idem fuisse, et esse caput praecedentium, et sequentium fidelium scilicet Christum quem omnes salvatorem clamabant.

Item hoc patet ex illo Apostoli. 1. Thim. 4. de Christo ita loquentis. Qui salvator est omnium hominum et maxime fidelium glo. quos salvat hic, et in futuro secundum corpus, et animam. Et beatus Ioan. evangelista loquens de Christo ita ait. Ipse est propitiatio pro peccatis nostris, non nostris autem tantum, sed etiam pro totius mundi. 1. Io. 2. ubi glo. Aug. Non pro nostris tantum qui in carne vivimus, sed pro omni ecclesia. Salvare autem homines, aut propitiationem esse pro peccatis competit Christo secundum quod est caput: ergo relinquitur Christum etiam secundum quod homo caput fuerit omnium fidelium, qui etiam eius incarnationem praecesserunt. Unde Aug. super Psal. xxxvi. tractans illud, Iunior fui etenim senui. Caput nostrum Christus est, corpus capitis illius nos sumus. Numquid soli nos, et non etiam illi, qui fuerunt ante nos omnes qui ab initio seculi fuerunt iusti caput Christum habent: illum enim venturum esse crediderunt quem nos venisse iam credimus, et in cuius fide, et ipsi sanari sunt et nos, ut ipse esset caput totius civitatis Hierusalem connumeratis fidelibus ab initio usque in finem.

Ceterum cum ecclesia, ut dictum est, dicatur unum corpus ad similitudinem corporis humani naturalis, in quo membra ad invicem per neruos, et iuncturas colligata dicuntur unum per continuationem: necessario membra ecclesiae ad invicem continuari dicenda sunt secundum prius, et posterius in tempore a principio ecclesiae usque in finem seculi. Hoc autem non est nisi per fidem Christi, quae ut dictum est, una est in omnibus sanctis: ergo videtur quod Christus a principio ecclesiae usque in finem seculi sit dicendus caput ecclesiae.

Amplius per simile ostenditur hoc. In malis caput quaedam membra secutum est tempore, et nihilominus dicitur caput eorum: multo fortius ergo hoc erit in bonis membris quae influxum sensus, et motus suscipiunt a capite: sed ita est in malis, quod licet membra quaedam praecesserint caput tempore, dicuntur nihilominus membra eius futuri capitis, sicut de antichristo dicit beatus Isid. lib. de summo bono, quod antequam veniat antichristus multa eius membra praecesserint, et praevaricationis merito caput proprium praeveniunt: ergo multo fortius credendum est de membris ecclesiae, quod licet aliqua tempore praecesserint incarnationem Christi, nihilominus caput eorum Christus dicendus sit. Ex his autem quae iam diffinita sunt, aperte confutatur error dicentium quod Christus in incarnatione incepit esse caput ecclesiae, et quod solum post incarnationem inceperint homines Christo incorporari.