Summa de Ecclesia

IMPROBATO sufficienter praefato adversariorum errore, reliquum est respondere obiectionibus eorum. Ad primam¹ cum dicitur quod Christus subiectus fuerit iurisdictioni Pilati et Caesaris respondetur dupliciter dupliciter. Primo negando consequentiam. Tum primo, quia subiectio illa qua Christus subfuit iurisdictioni Caesaris non fuit ordinaria, sed voluntarie assumpta. Ex summa enim charitate et humilitate Christus ei subici voluit ut in hoc ostenderet quantam ad humanum genus charitatem habuit, quia a non suo iudice iudicari voluit et absque causa morte turpissima condemnari. Unde Esa. 53. dicitur. Oblatus est, quia ipse voluit. Simile habetur circa observantiam legalium, quibus voluntarie subiici voluit, ut alios ab horum onere liberaret, dicente Apostolo ad Gal. 4. Ubi venit plenitudo temporis misit Deus filium suum factum de muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Clarum est autem quod ex opere supererogationis non arguitur debitum in eo nec in eius vicario aut eius discipulis.

Secundo, ratio illa non procedit: quoniam ut dominus Alvarus in libro de haeresibus parte quinta respondet, Pilatus non iudicauit Christum ut personam publicam aut dignitate praeeminentem, sed tanquam personam privatam accusatam sibi a principibus synagogae et a populo Iudaeorum tanquam malefactorem, quia in hoc erat de foro Caesaris et Pilati, quia praeses erat in Iudaea pro Imperatore. Unde ipse Pilatus ait Luc. 23. Obtulistis mihi hunc hominem, hunc in quantum hominem quasi privatum et non pontificem non in dignitate constitutum, tunc enim ut dicit dominus Alvarus Christus non gerebat personam papae, sed simpliciter hominis coram suo iudice accusati: nec in hoc papa Christo succedit aut vices eius gerit, sed in pontificatu, sed in potentia auctoritate, non autem in maligna accusatione facta de eo. Cum ergo Christus nec coram suo iudice fuerit vel ut pontifex accusatus nec a iudice suo ut talis iudicatus, ut sacerdos, in isto exemplo nihil potest concludi de subiectione papae aut cleri potestate Caesaris aut principatus secularis, sicut si laicus iudex ferat sententiam mortis contra clericum putans eum non esse clericum, ut puta in quo nulla clericalis disciplinae vestigia apparent non potest ex hoc actu acquirere in clericos aliquam iurisdictionem.

Secundo potest responderi ad praedictam obiectionem negando minorem, videlicet quod Christus secundum quod homo mortalis fuerit ordinaria subiectione subiectus iurisdictioni Imperatoris. Christus enim ab instante conceptionis constitutus est iudex universalis vivorum et mortuorum, unde Act. 10. dicitur de eo. Hic est qui constitutus est iudex vivorum et mortuorum. Et Math. ult. dicit ipse. Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. Hoc autem licet post resurrectionem Christus dixerit quia tunc eius potestas manifestata est et notificata: nihilominus potestatem ipsam ab instante conceptionis in quo erat homo mortalis auctoritatem habuit, ut tam magister sententiarum quam sanctus Thomas in 3. dicunt. Quocirca manifestum videtur falsum esse quod adversarii dicunt Christum subiectum fuisse iurisdictioni Caesaris tanquam sui iudicis ordinarii. Hoc etiam manifeste videtur colligi ex Math. cap. 17. ubi Christus ostendit et probat se non esse obnoxium sive obligatum ad solvendum tributa Caesari, ad quod tamen videretur fuisse obnoxius si Caesar eius ordinarius iudex fuisset. Census enim signum est subiectionis, extra de cens. omnis anima. Ait autem sic Christus Petro. Quid tibi videtur Symo? Reges terrae a quibus accipiunt tributum vel censum, a filiis suis an ab alienis? At ille dixit: ab alienis. Dixit illi Iesus, ergo liberi sunt filii, ut autem non scandalizemus eos, etc. ubi glossa inquit. Dominus noster, etc. facundum carnem filius regis erat ex David natus et omnipotentis verbum, ergo ut filius regum tributa non debebat, sed pro humilitate carnis, decet enim implere omnem iustitiam, haec ibi. Et ad probationem adversariorum quam inducunt ex illo Ioan. 19. Non haberes potestatem adversus me, etc. respondetur quod ex hoc loco non habetur quod Pilatus aut Caesar fuerit iudex Christi ordinarius: quoniam licet Pilato dicenti. Mihi non loqueris qui potestatem habeo crucifigere te, et potestatem habeo dimittere te, Christus respondit. Non haberes potestatem adversus me ullam, nisi esset tibi datum desuper, puta a Caesare cuius erat vicarius in Iudaea vel a Deo permissiue; non sequitur ex hoc quod Caesar fuerit Christi iudex ordinarius, sicut nec alii Imperatores nec iudices seculares per hoc qui permissi sunt a Deo perimere multos martyres sequitur quod fuerunt ordinarii iudices sanctorum martyrum. Et ita in proposito: quoniam concessio illa potestatis a Deo intelligenda est per permissionem, ut dicit Chrysostomus, et habetur in glossa continua, nisi tibi desuper datum esset, i. concessum, ac si diceret, permisi hoc fieri. haec Chrysostomus. Nec facit ad propositum adversariorum quod inducunt de Bernardo ad archiepiscopum Senonensem, quoniam dato quod ita dicat beatus Bernardus, magna differentia est inter ordinatum et ordinarium, cum enim omnia quae a Deo fiant aut fieri permittantur, necesse est omnia esse ordinata: nihilominus tamen non omnia dicuntur ordinaria. Dicitur enim ordinarium non tantum quod sit ordinatum, sed quod sit ordinatum secundum communem legem aut ordinem institutum in republica. Clarum est autem quod tali lege aut ordine universitatis Christus in cuius femore scriptum est Rex regum et dominus dominantium Apocal. 19. non fuit subiectus Caesari, sed Deo patri, de quo ait Ioan. 14. Pater maior me, s. homine, est ut inquit glossa.

Ad secundam obiectionem de privilegio Constantini² respondetur negando minorem. Roma enim pontifex primatum suum non habet a Constantino, sed a Christo qui beato Petro et in Petro suis successoribus ait Ioan. ult. Pasce oves meas. Et ad probationem de c. Constantinus dist. 96. respondetur quod in toto c. non habetur quod Romanus pont. habuerit primatum a Constantino, immo Constantinus asserit quod beatus Petrus cui succedit Rom. pontifex habuit a Christo primatum. unde ait sic. Sicut beatus Petrus in terris vicarius filii Dei dicitur esse constitutus, etc. unde ipse non dedit privilegium primatus, sed id quod a Christo credidit donatum esse Romano pontifici praecepit observari et venerari per omnes orbis ecclesias, et ita non fuit institutor primatus, sed magis executor legis et ordinationis Christi, prout etiam dictum est supra circa cap. 42.

Ad tertiam³ respondetur negando assumptum: videlicet quod Imperator fuerit iudex ordinarius beati Petri. Et ad probationem respondetur dupliciter. Primo negando assumptum in quo dicitur quod omnes apostoli fuerunt quo ad subiectionem pares. Dicimus enim quod beatus Petrus in quo erat summa potestas et spiritualis, et vicarius Christi magis repugnabat sibi esse subiectum iurisdictioni Imperatoris quam ceteris apostolis, qui non erant assumpti ad universalem principatum et generalem Christi regis regum vicariatum. Et ita non est simile de Petro et de aliis apostolis. Secundo respondetur negando quod Paulus fuerit subiectus iurisdictioni Imperatoris sicut iudicis ordinarii. Et cum dicitur quod ad Caesarem appellavit tanquam ad superiorem, dicimus quod appellavit contra iniuriam sibi factam ad Caesarem tanquam ad superiorem ordinarium, non suum, sed iudicis illius a quo appellavit, a quo patiebatur iniuriam, et ita ratio non procedit. Posset tertio responderi negando consequentiam: quoniam si consequentia illa esset bona sequeretur quod potestatibus sive principibus infidelibus cuiusmodi fuerunt Caesar et Pilatus, tam papa quam totus clerus subiectus esset, quod est fatuum dicere, licet enim ut dicit sanctus Thomas in 2.2. q. 10. art. 10. in principio. Ante praesectam divisionem fidelium ab infidelibus Caesaris et aliorum infidelium praelatio non cessasset in totum propter conversionem aliquorum conversorum ad fidem: nihilominus post auctam multitudinem fidelium non sequitur quod idem sit. unde 1. ad Cor. 6. in princ. reprehendit apostolus fideles Cor. quod auderent provocare proximos suos coram iudicibus infidelibus dicens. Audet aliquis vestrum habens negotium adversus alterum iudicare apud iniquos, i. infideles, et non apud sanctos, i. fideles.

Ad quartam de sacerdotio veteris legis⁴ respondetur iuxta magistrum Alexandrum de Alis et supra inducta est similis responsio ex domino Bonaventura, quod non est simile de sacerdotio veteris testamenti et novi. sacerdotium enim veteris legis erat carnale, et per carnalem propagationem succedebat et continuabatur quamvis esset ordinatum ad spirituale obsequium, s. divinum cultum et figuram spiritualis sacerdotii novi testamenti, et ideo ex parte illa in qua carnale erat et terrenum subiectum erat terrenae potestati, scilicet regali. sicut enim dicit Aug. ideo dicitur vetus testamentum propter promissionem terrenam quae pertinet ad veterem hominem, et ideo in veteri testamento summa potestas erat potestas terrena, in novo autem testamento non, ubi est spirituale sacerdotium et promissio spiritualium. In novo enim testamento non promittuntur terrena in mercedem sed adduntur ad sustentationem et necessitatem, iuxta illud Math. 6. Primum quaerite regnum Dei et haec omnia adiicientur vobis. unde non subditur status ecclesiasticus temporali et multominus princeps status spiritualis principi cuicunque terreno. Concordat sanctus Thom. secundo libro de regimine principum.

Secundo respondetur quod Salomon hoc fecit ex speciali Dei praecepto qui ei haec praedixerat. Unde 3. Reg. 2. sic dicitur. Eiecit igitur Salomon Abiathar ut non esset sacerdos domini, ut impleretur sermo domini quem locutus est super domum Heli in Sylo, et ita ratio non est ad propositum.

Ad ultimam obiectionem de Leone papa⁵ respondetur iuxta magistrum Alexandrum de Alis, quod Leo papa se submiserat iudicio Ludovici Imperatoris sive nunciorum eius, hoc fuit opus supererogationis et non debiti. unde ex tali opere argumentum non procedit, sicut superius dictum est.