Summa de Ecclesia

¹

Declarata mente nostra circa potestatem sacramentalem sive ordinis, consequens est ut de potestate iurisdictionali quid nos iuxta doctrinam saniorem doctorum, et maxime sancti Tho. sentiamus, enucleemus. Est autem in primis sciendum quod potestas iurisdictionis proprie dicitur potestas dicendi ius per modum imperii ad obseruandum id quod praecipitur obligando. Circa quam fit ista prima conclusio, quod potestas iurisdictionis est duplex, secundum quod duplex distinguitur forum, scilicet conscientiae, et forum causarum. Patet quoniam quaedam est potestas iurisdictionis in foro conscientiae quam habet quicunque habet curam animarum, secundum quam potest absolvendos per imperium ad aliquid faciendum ligare. Alia est potestas iurisdictionis in foro causarum, per quam aliquis in negociis et causis diffiniendis quae vertuntur inter hominem, et hominem habet facultatem diffiniendi, et ius etiam in invitum dicendi de qua habetur dist. 10. cap. 1. ubi dicitur. Aliud est terminum causis imponere, aliud est scripturas sacras diligenter exponere. Per hanc potestatem potest quis ad correctionem aliquam ab ecclesia per excommunicationem separari, de qua habetur Math. 18. ubi dicitur. Si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut Ethnicus, et publicanus. Amen dico vobis quaecunque alligaveritis super terram, erunt ligata et in coelis, ubi dicit glo. Potestatem tradit apostolis ut sciant quia a talibus damnantur humanam sententiam divina sententia roborari. Harum autem duarum potestatum distinctio a quibusdam doctoribus designatur sic. Quia potestas iurisdictionis in foro causarum dicitur potestas coercitivae iurisdictionis, quia fieri potest in invitum: potestas vero iurisdictionis in foro conscientiae dicitur potestas iurisdictionis non coercitivae, quoniam in hoc foro nullus invitus absoluitur vel ligatur.

²

Secunda conclusio. Hae duae potestates iurisdictionis distinguntur abinvicem, et separantur. Patet conclusio, quoniam simplices sacerdotes curam animarum habentes habent primam et non secundam, unde excommunicare non possunt nisi ex commissione eis facta sive in certis casibus a iure concessis, et econverso multi iudices non sacerdotes in foro causarum habent secundam qui non habent primam, cum sacerdotes non sint, unde in foro conscientiae non obediretur eis licet bene in causis super quibus iudices sunt constituti.

³

Tertia conclusio. Utraque harum potestatum iurisdictionis distinguitur a potestate ordinis. Conclusio patet. Tum primo, quia cum potestas ordinis ut supra dictum est in c. 92. circa conclusionem 6. idem sic essentialiter quod character sacerdotalis, sed character sacerdotalis est aliquid reale, et indelebile in anima impressum, et potestas iurisdictionis non sic huiusmodi, manifestum est quod huiusmodi potestates realiter abinvicem distinguantur. Tum secundo probatur sic. Illa distinguntur realiter quae sic se habent quod unum potest stare sine alio: sed sic est de istis clavibus. Nam multi potestatem ordinis habent qui nullam habent iurisdictionem sicut simplices sacerdotes nullam curam regiminis animarum habentes. Et econverso multi habent potestatem iurisdictionis qui non habent potestatem ordinis, sicut habentes curam animarum qui nondum sunt sacerdotes. Item archidiaconi et electi et plures alii officiales non sacerdotes qui tamen excommunicare possunt ergo etc.

⁴

Quarta conclusio. Licet potestas iurisdictionis realiter distinguatur a potestate ordinis, nihilominus necessaria est ad hoc quod potestas ordinis in actum suum exeat, qui est absolutio a peccatis. Probatur conclusio, quia necesse est ut dispensator sacramenti poenitentiae talis sit qui possit imperare aliquid agendum: imperium autem non competit alicui nisi ei qui habet super alium iurisdictionem. Unde non sufficit quod voluntarie se subiiciat qui vult absolui, sed requiritur potestas superioris sit subiectus confessor: ergo de necessitate huius sacramenti est non solum quod minister habeat ordinis potestatem sed etiam quod habeat potestatem iurisdictionis. Secundo patet sic iuxta sanctum Tho. in 4. contra gentiles. Minister ecclesiae in usu clavium iudicium quoddam exercet, nulli autem iudicium committitur nisi in sibi subiectos quod fit per iurisdictionem. Tertio confirmatur sic. Iudicium ecclesiae in foro poenitentiae non debet esse minus ordinatum quam iudicium seculare: sed in iudicio seculari non quilibet iudex potest iudicare quemlibet hominem, sed solum sibi subditum: ergo similiter in foro poenitentiae non quilibet sacerdos potest iudicare peccatorem sed illum qui est sibi subditus, unde canon 16. q. 5. quod nulli etc.

⁵

Quinta conclusio. Potestas iurisdictionis etiam in foro conscientiae non convenit aequaliter omnibus sacerdotibus. Patet conclusio quoniam aliquibus sacerdotibus utputa episcopis amplior data est iurisdictio tam quo ad populum subiectum quam quo ad casus reservatos, et hoc rationabiliter. Unde in veteri lege per cuius sacerdotii iudicium sacerdotii evangelici iudicium, et potestas figurata sunt minoribus iudicibus non omnia competebat discutere sed ad superiores recurrebant unde dicitur Exod. 24. Si quid ortum fuerit quaestionis referetis ad eos, scilicet ad Aaron, et Hur qui amplioris, et superioris erant potestatis ergo ita in sacerdotio euangelico convenienter obseruandum venit quod alii aliis potestate iurisdictionis superiores sint et maiores.

⁶

Sexta conclusio potestas spiritualis iurisdictionis in foro causarum sive exterioris iudicii licet dicatur clavis non tamen ita proprie, et immediate sicut potestas ordinis. Patet conclusio cum potestas ordinis se extendat ad ipsum coelum immediate removendo impedimenta introitus in coelum per dimissionem peccati: potestas autem iurisdictionis directe se extendit ad ipsum coelum sed mediante ecclesia extra quam non est salus sicut nec extra archam Noe, extra de sum. trini. et fide ca. §. Una. Per excommunicationem autem fit homo extra ecclesiam militantem, et per absolutionem intra. Clavis ergo potestatis iurisdictionis a qua haec procedunt non est clavis regni coelorum immediate sed mediate.

⁷

Septima conclusio. Sicut in potestate ordinis duae assignantur claves, scilicet clavis scientiae, et clavis potestatis, ita in potestate spirituali iurisdictionis. Patet ista conclusio ex probatione nonae conclusionis positae ca. 92. ubi in summa dictum est quod in omni actu qui requirit idoneitatem ex parte recipientis duo necessaria exigebantur, videlicet potestas discernendi de idoneitate eius in quem iudicium est ferendum, et potestas ipsa diffiniendi sive iudicandi in causa, et per haec distinguntur duae claves in foro conscientiae. Cum ergo haec duo ita necessario requirantur in foro causarum sive exterioris iudicii sicut in iudicio conscientiae, sequitur quod simili necessitate scientia discernendi, et potestas iudicandi sive diffiniendi ponerentur claves potestatis iurisdictionis sicut et potestas ordinis.

⁸

Octava conclusio. Sicut claves quae assignantur in potestate ordinis non distinguntur essentialiter inter se, sed per relationem ad diversos actus sicut dictum est in ca. 92. circa conclusionem 10. ita claves in potestate iurisdictionis ordinariae non distinguntur in essentia auctoritatis sed sunt una et eadem essentialiter, distinguuntur autem per relationem ad actus subordinatos. Patet conclusio, quoniam ad eandem auctoritatem ad quam pertinet ex officio diffinire aliquam causam ad eandem pertinet discretio iusti, et iniusti circa illam. Unde sicut potestas ordinis dicitur una clavis, scilicet ordinis propter unitatem essentiae auctoritatis, duae vero propter dualitatem actuum: ita potestas iurisdictionis in foro exterioris iudicii propter unitatem essentiae auctoritatis dicitur una clavis, scilicet iurisdictionis, propter tamen dualitatem actuum subordinatorum qui sunt discernere quid sit iustum et quid non et condemnare vel absolvere, dicuntur duae claves eisdem nominibus designate quibus claves ordinis nominantur, scilicet clavis scientiae, et clavis potestatis.

⁹

Nona conclusio. Licet apud iudices seculares in causis secularibus terminandis ad plenum iudicandum requiratur tam potestas discernari non possunt. Patet conclusio, quoniam praefatae potestates cum seculares sint, et per consequens non se extendant ad spiritualia nec mediate nec immediate possunt dici aperire regnum coelorum: ergo non possunt habere rationem clavium respectu regni coelestis, consequentia est manifesta.

¹⁰

Decima conclusio. Licet convenienter mulieribus utputa abbatissis, et priorissis quandoque committatur aliquis usus clavium, scilicet correctio subditarum mulierum, nullo tamen modo convenit eas habere potestatem clavium. Convenientia vero primae partis huius conclusionis patet, quia cum necesse sit in omni multitudine ordinata unum praeesse et alia subiici, i. Politicae. et periculosum sit viris regere mulieres, convenienter uni foeminae committitur potestas alias regendi, et gubernandi. Convenientia vero secundae partis conclusionis ostenditur ex eo: quod mulier non est idoneum subiectum principatus, cum secundum Apostolum sit in statu subiectionis. Dicit enim Apostolus. Mulieres in ecclesia taceant, non enim permittitur glo. ab aliqua auctoritate eas loqui sed subditas esse, et 1. ad Th. 2. Mulierem docere in ecclesia non permitto nec dominari, glo. si aliqua praelatione spirituali. Unde etiam philosophus dicit in politica sua, quod corruptio urbanitatis est cum regimen sive dominium ad mulierem pervenerit, quod si de regimine sive potestate terrena verum est: multo magis de spirituali censendum est. Caeterum haec conclusio ex eo manifesta nobis sit, quod beatissimae virgini Mariae licet excellentior sit apostolis, non tamen illi sed ipsi Christus claves tradidit regni coelorum, ut in ca. nova extra de pe. et re. dicitur.

¹¹

Undecima conclusio. Potestas spiritualis iurisdictionis licet aliis quam sacerdotibus convenire possit non tamen puris laicis aut etiam religiosis corona clericali non insignitis. Prima huius conclusionis pars patet ex tertia conclusione posita in hoc c. Secunda pars patet primo ratione, secundo auctoritate. Ratione sic. Spiritualis potestas non convenit nisi homini assumpto ad statum vitae spiritualis, et deputato singulariter cultui divino, sed corona clericalis est per quam primo inter fideles de statu laicorum quis transit ad statum clericorum, et ad mancipandum divinis officiis, unde ut notant doct. in 1. sententiarum dist. 25. tonsura est signum distinctivum praeparativum, et susceptivum. Distinctivum quidem status clericalis a statu laicali, praeparativum vero seu dispositivum, ut transeat ad susceptionem ordinum quibus spiritualis potestas datur. Est autem susceptivum honoris regalis, quia per ipsam deputatur quis ad divinum cultum seu servitium. Servire autem Deo regnare est, ut dicit Greg. ergo non nisi insignito corona clericali potestas iurisdictionis spiritualis committenda est, etiam si habeat monachalem coronam. Auctoritate patet praefata conclusio. Primo ex ca. 1. distinct. 96. ubi dicitur quod non solum de ordinibus sed etiam nec de rebus ecclesiasticis laicis legitur aliqua tributa disponendi facultas. Secundo ex ca. decernimus, extra de iudi. ubi ex synodo Eugenii Papae sic dicitur. Decernimus ut laici ecclesiastica negocia tractare non praesumant, et episcopi et abbates archiepiscopi, et alii ecclesiarum praelati de negociis ecclesiasticis maxime de illis quae spiritualia esse noscuntur laicorum iudicio non disponant, nec propter eorum prohibitionem ecclesiasticam dimittant iustitiam exercere.

¹²

Duodecima conclusio est quod licet potestas sacramentalis sive ordinis immobiliter adhaereat, potestas tamen iurisdictionis separabilis est. Patet prima pars conclusionis huius, quoniam potestas ordinis datur per consecrationem aliquam. Omnes autem consecrationes ecclesiae sunt immobiles manente re quae consecratur, sicut patet in rebus etiam inanimatis. Nam altare semel consecratum non consecratur iterum nisi fuerit dissipatum: ergo talis potestas secundum suam essentiam manet in homine qui per consecrationem eam est adeptus quandiu vivit sive in scisma sive in haeresim labatur, quod patet ex hoc, quod rediens ad ecclesiam non iterum consecratur, sicut dicit beatus Aug. contra donatistas. Secunda pars conclusionis etiam patet, quia cum potestas iurisdictionis non per consecrationem detur sed ex simplici iniunctione hominis conferatur non immobiliter haeret his quibus confertur unde in schismaticis, et haereticis non manet, patet sicut dicit Aug. contra donatistas. Non enim possunt absolvere aut excommunicare aut indulgentias facere, sicut ex c. novatianus colligitur 7. q. 1. ubi beatus Cyprianus inquit. Qui nec unitatem spiritus nec coniunctionem pacis observat et se ab ecclesiae vinculo atque a sacerdotum collegio separat episcopi nec potestatem potest habere nec honore. Idem etiam potest colligi ex eo quod Alexander 2. dicit in c. audivimus 24. q. 1. et quod Nicolaus Papa dicit in c. miramur ibidem.