Summa de Ecclesia

Expleto sermone de universali ecclesia in superiori libro, reliquum est ut secundum librum in quo de ecclesia Romana, et pontificis eius primatu nos loqui polliciti sumus, attingamus. Ostendemus autem in primis tanquam omnium dicendorum in hoc libro potissimum fundamentum, quod in ecclesia (quam in superiori libro multiplicium ordinum statuum ac officiorum varietate distinctam ornatamque ostendimus) esse debeat et sit ordo sive gradus superioritatis, quo quidam in ea potestate ac dignitate sive officio aliis superiores sint ac potiores. Quod nobis ostendere ex multis facile est. Primo sic iuxta sanctum Thom. in 4. Deus enim ita opera sua in sui similitudinem producere voluit ut perfecta essent, et per ea cognosci posset. et ideo in suis operibus repraesentaretur non solum secundum quod in se est sed etiam secundum quod aliis influit. Hanc legem naturalem posuit omnibus ut ultima per media perficerentur, et media per prima ut dicit beatus Diony. Decentissime ergo ne huiusmodi pulchritudo deesset ecclesiae posuit ordinem in ea, ut quidam aliis influerent sacramenta aliis dispensando suo modo in hoc Deo assimilati quasi Deo cooperatores: ergo in ecclesia est ordo et graduum differentia potestatis. Secundo sic. Eque vel magis debet esse regulatus processus ecclesiae ordinatus ad esse gratiae quam processus naturae ordinatus ad esse naturae: sed in processu naturae est ordo quo quidam aliis sunt superiores officio et habent aliis influere: ergo et in ecclesia debet esse ordo quo quidam aliis sunt superiores potestate, et officio et habent aliis influere, doctrina scilicet et sacramentorum dispensatione. Tertio sic. Ecclesia militans exemplata est a triumphante sive caelesti, secundum illud Exodi 24. Inspice, et fac secundum exemplar tibi monstratum in monte. Unde beatus Dionysius in c. 6. ecclesia, hierar. dicit ita. Nostra enim hierarchia a Deo traditis ordinibus sancte disposita sanctis, et caelestibus hierarchiis conformis est. De qua etiam conformitate ipse caelorum conditor et amator inquit Iob. 36. Nunquid nosti ordinem caeli, et rationem eius pones in terra, subaudi ut ego, inquit beatus Gregorius in glo. Ordo quidem caeli in terra ponitur, hoc est in militante ecclesia, cum a triumphantis ecclesiae exemplari militans disponitur, et formatur: sed in ecclesia triumphanti est ordo quo quidam angeli sunt aliis potestate superiores, et dignitate et habent eis influere divinas illuminationes: ergo similiter in ecclesia militante talis ordo sive gradus superioritatis ponendus est quo quidam aliis habeant divina ministrare. Et haec est ratio beati Grego. in cap. ad hoc 89. distinct. ita loquentis. Quia vero quaecunque creatura in una eademque qualitate gubernari vel vivere non potest, caelestium militiarum exemplar nos instituit, quia dum sunt angeli, et archangeli, liquet quia non aequales sunt sed in potestate, et ordine sicut nostis differunt alter ab altero. Quarto confirmatur ista ratio sic. Ecclesia militans est instituta ad formam hierarchiae. Unde de ecclesiastica hierarchia beatus Diony. librum illustrem fecit qui ita de ecclesiastica hierarchia intitulatur. Sed ratio hierarchiae in ordine potestatis consistit. Dicitur enim hierarchia a hieros quod est sacrum et archos quod est principes, quasi sacer principatus. Et Diony. diffiniens hierarchiam lib. cele. hierar. ca. 3. dicit quod est ordo scientia, et actio etc. ergo sequitur quod praefatus ordo hierarchicus, sit in ecclesia ponendus. Quinto sic. Ecclesia constituitur ex duplici pariete sive latere, scilicet laicali, et clericali, sed in pariete laicali est ordo, ut pote imperator rex, dux, comes, tribunus, ballius, centurio, decurio omnia haec ordinem dicunt: ergo videtur quod in pariete clericali qui spirituali militia Deo militat debeat esse huiusmodi ordo, ratio est manifesta. Sexto sic. Omnis multitudo aut confusa est aut ordinata sed universitas ecclesiae cum sit a sapientissimo Christo instituta, et Apostolus dicat ad Rom. 12. Quae a Deo sunt ordinata, confusa esse non possunt. Unde de ipsa dicitur Cant. 4. quod sit ut castrorum acies ordinata, ergo necesse confitendum est quod in ea ordo sit et esse debeat, maxime cum ordo faciat ad concordiam, et decorem et ad firmam existentiam universitatis, secundum illud beati Greg. in c. ad hoc distinct. 89. ita dicentis. Ad hoc dispensationis provisio gradus diversos, et ordines constituit esse distinctos, ut dum reverentiam minores exhiberent potioribus, et potiores minoribus dilectionem impenderent, vera concordia fieret, et ex diversitate contextio, et rectae officiorum gereretur administratio singulorum. Nec enim universitas alia poterit ratione consistere nisi huiusmodi eam magnus differentiae ordo servaret, haec ille. Ratione autem pulchritudinis quae in ecclesia ex huiusmodi ordinis differentia consurgit dicitur 3. Regis 10. quod regina Saba videns omnem sapientiam Salomonis, et habitacula servorum, et ordines ministrantium non habebat ultra spiritum. Quod verbum pertractans Origenes li. 2. super Cant. dicit. Per hoc puto ecclesiasticum ordinem dici qui in episcopatus vel presbyteri sedibus habetur. Ex quibus apertissime convincitur error et stultitia negantium ordinem in ecclesia, asserentes omnes ecclesiae ministros aequalis esse potestatis.