Summa de Ecclesia

AD sextam rationem¹ quae inducitur quod ecclesia sit domina etc. papa non sit dominus, sed minister, etc. Respondetur negando utramque partem antecedentis, videlicet primo quod ecclesia universalis sit domina. Secundo quod papa non sit dominus. Et ad probationem primae partis dicimus quod auctoritas illa Trenorum i. ad litteram intelligitur non de universali ecclesia, sed de civitate Hierusalem et universitate populi Iudaici, cuius ruinam lamentabatur propheta, unde gl. ita inquit. Quo sedet sola civitas Hierusale, populo expoliata ignominia plena inter hostes humiliata olim populosa, et inter hostes gloriosa facta, quasi vidua domina gentium regibus destituta, sacerdotibus desolata, templo prophanata, et vasorum gloria spoliata, etc. et ita secundum litteralem sensum. (Unde sumitur efficax argumentum ut ait Aug.) auctoritas illa non est ad propositu. Ceteru liallegorice² auctoritas illa exponatur et in gl. de ecclesia universali non tamen ad intelligentiam adversariorum, videlicet quod civitas ecclesiae per orbem diffusa, aut collecta synodaliter sit domina gentium et princeps provinciarum. Sed exponitur et intelligitur sic, quod ecclesia sit domina, ut gl. inter habet in praelatis, non enim ecclesia dominatur instar unius communitatis in omnibus membris suis, sed in praelatis tantum et maxime in summo praelatorum, scilicet Rom. pon. quoniam regimen et principatus ecclesiae non est institutus, ut supra declaravimus ad modum regiminis Aristocratii, in quo summus principatus non est apud aliquem singulariter, sed apud multos, sed ad modum regiminis regalis in quo summus principatus est apud unum, videlicet Romanum pont. sicut habetur in c. nolite errare distin. 11. unde ipse dicitur princeps ecclesiae, et vocatur dominus noster. Unde synodus universalis vocat Romanam ecclesiam dominam in c. oportebat dist. 79. Ubi ad sciendum quomodo Romanus pontifex possit, et debeat dici dominus ecclesiae, et alii praelati suarum ecclesiarum et quomodo non, est notandum quod ut tangit sanctus Thomas in 1. parte q. 96. arg. 4. dominium dupliciter accipitur. Uno modo secundum quod opponitur servituti, et sic dominus dicitur cui aliquis subditur ut servus, et hoc modo praelati ecclesiae non sunt domini aliorum. Alio modo accipitur dominium secundum quod communiter refertur ad subiectum qualitercunque, et sic etiam ille qui habet officium gubernandi et dirigendi liberos dominus potest dici, et hoc modo Roman. pont. cum sit universalis gubernator et director omnium fidelium potest dici dominus ecclesiae sive fidelium, et ita appellatur ab omnibus. Qui modus dominationis etiam fuisset in statu innocentiae sicut etiam est inter angelos inter quos unus ordo dominationum vocatur. Quod vero dicunt adversarii quod praelati ecclesiae sunt dispensatores et ministri et per consequens papa et ita non domini. Dicendum est quod ista consequentia nulla est. Tum primo, quia bene stat cum dominio quod aliquis sit minister alterius superioris domini sicut de principibus tam spiritualibus quam secularibus qui omnes sunt ministri Dei sicut Apostolus inquit ad Rom. 13. Tum secundo, quia bene stat cum dominio secundo modo dicto quod aliquis sit etiam minister eorum quorum dicitur dominus eorum utilitati serviendo, unde papa dicitur servus servorum Dei. Praeterea Christus qui fuit regum terrae princeps et dominus dominorum ministrum nostrum se vocat unde Matth. 20. inquit. Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. Stat ergo quod papa sit servus servorum Dei ministerio charitatis et dominus superioritate auctoritatis. Unde falsum est, quod adversarii dicunt, quod papa sit minister ecclesiae sicut cuius vice aut nomine agat, hoc enim modo solius Christi minister est, et vicarius cuius vices agit in terris, ut in superioribus ostendimus in c. 37. Ad id quod inducitur de Bernardo lib. de consid. respondetur quod beatus Bern. dicens quod papa non sit dominus aut Romana ecclesia domina capit dominium primo modo sumptum, videlicet secundum quod opponitur servituti, domini aut a servus, ut dicit Arist. 3. ethy. est praelatio tyrannica ad subdita. Differt aute tyrannus a rege, ut ibidem dicit philosophus, quia rex ordinat praelationem suam ad bonum gentis cui praeest propter eorum utilitatem statuta, et leges faciens. Tyrannus autem dominatur ad utilitatem propriam, et talis dominatus non est, nec esse debet in ecclesia. Et iste est dominatus qui prohibetur apostolis a domino Matth. 20. cum ait, Scitis quia principes gentium dominantur eorum et qui maiores sunt potestatem exercent in eos: non ita erit inter vos, et de tali dominio loquitur beatus Bern. et non de dominio secundo modo dicto. Quod patet ex eo quod dicit in epistola quadam ad Eugenium papam ubi de duplici dominio praefato distinguens ita loquitur. Si Christus te misit, estimabis te non ministrari, sed ministrare venisse, et ministrare non solum substantiam, sed ipsam quoque animam. Verus successor Pauli dicet cum Paulo: non quia dominamur fidei vestrae, sed adiutores sumus gaudii vestri. Petri haeres audiet Petrum dicentem nec ut dominantes in clero, sed forma facti gregis. Ecce ubi primum modum dominii excludit a papa. De secundo subiungit sic parum post in eadem epistola. Terribilis prorsus terribilis est locus iste: locus in quo stas terra sancta est locus Petri, locus principis apostolorum, ubi steterunt pedes eius, locus illius quem constituit dominus dominum domus suae, et principem omnis possessionis suae: haec ille. Ecce quod Petrum nominat dominum domus Dei, et ita patet quid dicendum sit ad dictum Bernar. Praeterea ad dictum beati Bernardi respondit Archyd. super c. fidelis extra de sum. tri. et fid. cath. in 6. post recitatum praefatum verbum Bernardi in gl. dicentis, quod Romana ecclesia non est domina dicit sic. Quicquid Bernardus dicat, ecclesia Romana in canone domina nuncupatur 79. distin. oportebat.