Summa de Ecclesia

¹

Expeditis his quae de ecclesiae universalis unitate, atque de eius capite Christo Salvatore nostro benedicto dicenda venerant, consequenter de distinctione ac varietate multiplici statuum dignitatum officiorum atque graduum qua ipsam universalem ecclesiam mira speciositate ornatam resplendere conspicimus sermo habendus est. Sane in primis universitas ecclesiae ex duabus partibus constat, laicis, scilicet et clericis. Hos enim duos ordines laicos scilicet et clericos, ut dicit Hugo de sancto Victore, in parte de sacramentis quasi duo latera corporis unius universitas ipsa ecclesia complectitur. Laici etiam quia terrena et terrenae vitae necessaria tractant, pars corporis sinistra intelliguntur. Clerici vero quia ea quae ad spiritualem vitam pertinent dispensant quasi dextera pars corporis ecclesiae sunt. De quibus lateribus scribi videtur per prophetam psalmo 127. ubi dicitur: Uxor tua sicut vitis abundans in lateribus domus tuae, ubi glossa Augustini inquit sic: Uxor Christi est ecclesia quae fertilis est non in omnibus, sed in lateribus domus tuae, latera domus id est ecclesiae Christi, sunt qui adhaerent ipsi.

²

Amplius quemadmodum corpus naturale hominis ad sui integritatem non tam laterum diversitatem exigit sed etiam multorum organorum distinctionem, quae variis distributa virtutibus et variis actibus deputantur. Ita corpus Christi mysticum ad sui integritatem non nisi multis membris et multiformi varietate distinctis constare potest. Unde apostolus 1. Corinth. 12. Si erunt omnia membra unum membrum, ubi corpus? etc. Quod ut ait glossa non nisi diversis consistere potest, quasi dicat, si omnia membra essent unum membrum non modo periret multitudo sensuum sed etiam corpus. Ita si in ecclesia essent omnes unius officii et dignitatis non discernerentur membra nec corpus, haec glossa. Quare sequitur in apostolo: Nunc autem ne scilicet corpus pereat inquit glossa multa quidem membra, scilicet sunt unum autem corpus, quod ex omnibus constat. Praeterea cum ecclesia militans exemplata sit a triumphante secundum illud Exodi 18. Vide et fac omnia secundum exemplar quod tibi monstratum est, et Apostolus dicat omnia haec exemplaria sunt caelestium, ad Heb. 9. et exemplata imitari debeant illud unde exemplantur, consequens est ut quemadmodum illa mater nostra superna Hierusalem ecclesia triumphans ut multiplici varietate ordinum dignitatum officiorum praemiorumque distincta est, ita et ecclesia militans suo modo multiformi gratiarum, virtutum, et meritorum necnon dignitatum ac officiorum adornata distinguitur. Quamobrem in eius laude Propheta in psalmo 44. loquens inquit: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato circumdata varietate, ubi glossa inquit: Doctrina apostolorum, confessione martyrum, puritate virginum, et lamento poenitentium ornatur regina, id est ecclesia. Fuit autem haec varietas gratiarum ac virtutum quibus ornata refulget ecclesia figurata in tabernaculo veteri quod multiformi varietate vasorum ac ornamentorum distinctum fuisse legimus. Unde glossa super Exod. cap. 28. dicit: Tabernaculum vetus cum ornamentis et vasis suis significasse ecclesiam pulchra virtutum et personarum varietate distinctam. Decentia huius varietatis multiplicis ecclesia Dei iuxta beati Tho. doctrinam in 2. 2. q. 183. ex tribus colligitur.

³

Primo quidem quia ipsa statuum officiorum graduumque differentia et multiplicitas facit ad perfectionem ipsius ecclesiae; sicut enim in rerum naturalium ordine perfectio quae in Deo simpliciter et uniformiter invenitur in universitate creaturarum inveniri non potuit nisi difformiter et multipliciter: ita etiam plenitudo gratiae quae in Christo sicut fontaliter adunatur ad membra eius diversimode redundat, ad hoc quod corpus ecclesiae sit perfectum, et hoc est quod Apostolus dicit ad Ephes. 4. Ipse dedit quidem quosdam apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pastores et doctores, ad consummationem sanctorum, et opus ministerii, in aedificationem corporis Christi, id est ecclesiae. Secundo diversitas officiorum et statuum pertinet ad necessitatem actionum quae sunt in ecclesia necessariae, oportet autem ad diversas actiones diversos deputari ad hoc ut expeditius et sine confusione omnia peragantur, et hoc est quod Apostolus dicit ad Romanos 12. Sicut in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eundem actum habent, ita multi unum corpus sumus in Christo, ubi glossa inquit Ambrosius: Ecce humani corporis exemplo docet non posse nos singulos habere omnia, ac per hoc curam nostri invicem nos agere debere, quia invicem officiis nostris indigemus. Hac ratione inquit beatus Gregorius in cap. singula distinctione 89: Singula ecclesiastici iuris officia singulis quibusque personis sigillatim committi iubemus; sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eundem actum habent, ita in ecclesia spirituali corpore conferendum est hoc officium, uni alii committendum est aliud, nec enim quantumlibet exercitate uni persona uno tempore duarum rerum officia committenda sunt, quia si totum corpus est oculus, ubi auditus? Haec ille. Tertio haec statuum officiorumque differentia ad dignitatem operatur et pulchritudinem ecclesiae quae in quodam ordine consistit. Unde 3. Reg. 10. dicitur, quod videns regina Saba omnem sapientiam Salomonis et habitacula servorum et ordines ministrantium non habebat ultra spiritum. Unde et Apostolus dicit 2. ad Thymo 2. quod in magna domo non solum sunt vasa aurea et argentea sed lignea et fictilia. Huiusmodi autem varietas tam decenter ordinata in ecclesia maximam operatur pulchritudinem ac venustatem. Unde Dion. si 4. de diu. nominibus, comparationem rerum earundemque consonantium fontalis radii vocat traditiones pulchrificas, id est pulchritudinem facientes. Et Bernardus super Canticum ait: Ordo modum tribuit et decorem et perpetuitatem. Et beatus Gregorius in cap. singula distinctione lxxxix parum supra commemorato hoc confirmans dicit sic: Sicut varietas membrorum per diversa officia et robur corporis servat et pulchritudinem repraesentat, ita varietas personarum per diversa nihilominus distributa officia et venustatem sanctae Dei manifestat ecclesiae, haec ille.