Summa de Ecclesia

ULTIMO argutum est contra praefatam conclusionem per adversarios ex parte inconvenientium quae affirmant sequi ex illa conclusione: quibus respondendum iam est.

¹ Ad primam ergo cum dicitur quod si sic esset tunc deficiente papa aut vacante sede deficeret potestas tertiae viae aliorum praelatorum: respondetur dicendo hoc quod non sequitur sicut superius iam diximus ad simile argumentum: quia cessante causa in fieri tantum non oportet quod cesset effectus iam factus: sed solum cessante causa in esse, non dicitur autem papa ratione personae quae corruptibilis est quod sit causa in esse potestatis ecclesiae: quia tunc bene sequeretur quod adversarii dicunt: sed isto modo scilicet sicut causa in esse sedes papalis quae non moritur extra de rescrip. cap. Si gratiose lib. 6. et quae fundata est a Deo non potest destrui et est causa omnium istorum in esse. Persona autem non est causa nisi in fieri et quando ipse facit aliquem episcopum vel curatum. Et satis apparet consequentia illa adversariorum derisoria, quia isto modo probaretur quod constitutiones factae per papam non haberent vigorem sive auctoritatem a papa cum non perdant vigorem sede vacante. Unde argumentum concludit quod potestas episcoporum, aut curatorum non sit a papa sicut a causa in esse considerata persona sua. A sede autem papali sit sicut a causa communi quae semper permanet fundata super firmam petram. Unde et hoc argumentum bene probat quod potestas curatorum non sit ab episcopis nec ab eorum sedibus sicut a causa in esse, quia destructa etiam sede episcopali in aliqua civitate adhuc remanet potestas curatis. Simili modo probatur quod potestas episcoporum non est a Metropolitanis nec Patriarchis, nec ab eorum sedibus sicut a causa conservante, quia manet etiam illis sedibus destructis, propter quod oportet omnem aliam potestatem ecclesiae institutam esse a sede immortali, et immobili scilicet Romana.

² Ad secundam cum dicitur quod potestas papae se haberet etc. respondetur quod potestas papae se habet ad potestates episcoporum, et curatorum non sicut potestas regis ad potestates principum habentium potestatem iure haereditario: nec etiam sicut potestas regis ad potestates iudicum habentium potestatem delegatam vel commissariam: sed sicut potestas imperatoris, vel regis, se habet ad potestates iudicum in aliquo gradu regiminis regni vel imperii simpliciter institutorum ad regendum populum per se, vel per alium. Ista est sententia sancti Thom. unde in 4. distinct. 19. dicit quod potestas papae se habet ad potestates episcoporum sicut potestas regis ad potestates iudicum constitutorum per singulas civitates. Et in fine secundi sententiarum dicit, quod ita se habet potestas papae ad potestates inferiorum, sicut potestas Imperatoris se habet ad potestatem proconsulis. Item in libro de perfectione vitae spiritualis dicit idem sanctus Thomas quod si quis recte consideret hoc modo in regimine ecclesiae comparantur archydiaconi et plebani ad episcopum sicut in regimine temporali praepositi et balivi ad regem. Et cum arguitur ex adverso quod hoc sit inconveniens negatur hoc, et ad probationem respondetur negando consequentiam. Ratio patet ex dictis: quia isti iudices non sunt commissarii, sed ordinarii ponuntur. Pro quo notandum quod ordinarium dicitur ab ordine, unde ordinarium videtur importare id quod secundum communem ordinem in republica fit semper: propter quod illud quod competit diversis gradibus et statibus in republica ordinatis ordinarium dicitur, unde potestates competentes statibus huiusmodi instituti in ecclesia, scilicet patriarchali archiepiscopali episcopali et parochiali dicuntur ordinariae, et illi qui simpliciter in talibus statibus et gradibus statuuntur ut regant populum per se, vel per alium secundum statum et gradum in quibus statuuntur dicuntur ordinarii. Potestas autem commissarii proprie loquendo videtur dici quando alicui ab aliquo sic instituto committitur eadem potestas, quae est sua ordinaria secundum quam vicem eius aliquid agat: unde collatio talis potestatis non dicit novum gradum potestatis, vel institutionem simpliciter in aliquo gradu novae potestatis, sed dicit commissionem eiusdem potestatis ab instituto in ipsa potestate: ita quod potestas commissaria est commissa ab instituto in gradu potestatis simpliciter. Et ita patet quod praelati isti a papa positi non sunt commissarii, sed vere ordinarii.

³ Ad tertium obiectum cum dicitur quod si sic esset tunc iudices sive praelati non differrent a commissariis: respondetur iuxta dicta quod hoc sit falsum. Argumentum autem procederet si potestas praelatorum esset sicut potestas iudicum non simpliciter positorum in aliquo situ et gradu regiminis constitutorum ad regendum populum per se vel per alios: tunc enim non possent committere: nunc autem quia non ponimus eos tales, sed sicut diximus licet potestas eorum sit a papa immediate, possunt tamen committere.

⁴ Ad quartum cum dicitur quod si ita esset tunc papa, etc. respondetur negando consequentiam. et ad probationem negatur universaliter assumptum. Et cum arguitur de legato non est ad propositum sicut patet ex dictis.