Summa de Ecclesia

SED advertendum quod non tantum in dictis Aug. et gloss. ordinaria Bibliae reperitur ista propositio quod Christus et corpus eius quod est ecclesia sunt unus Christus, verum etiam habetur ista copulativa, quod Christus caput est Christus, et corpus eius, immo quodlibet membrum eius est Christus. De prima propositione iam parum ante in cap. proximo testimonia plura induximus, et quae illius esset vera intelligentia declaravimus. De secunda propositione copulative expressa iam idem restat obseruandum. Inducemus ergo primo testimonia quae illam attestantur: secundo declarabimus quomodo sit accipienda. Circa primum in primis est glo. ordinaria super illud i. Corin. 12. Omnia autem membra cum sint multa unum corpus sunt, ita et Christus, ita dicit ut supra induximus. Omnes fideles sunt Christus ut non dicam corpus Christi, quia ipse Christus sunt tam maiores quam minores caput et corpus dicitur Christus propter ineffabilem unitatem capitis, et membrorum, haec glo. Praeterea eandem propositionem beatus Aug. in multis locis ponit, unde super Ioan. Homel. 27. ita dicit. Gratulemur et gratias agamus non solum nos Christianos factos esse, sed Christum, intelligitis fratres gratiam Dei super vos capitis admiramini gaudete Christus facti sumus. Si enim caput ille nos membra, totus homo ille et nos. Item idem Aug. super psal. 122. scilicet Ad te levavi oculos meos, tractans illud. Ioan. 3. Nemo ascendit in caelum nisi qui descendit de caelo filius hominis qui est in caelo, dicit sic. Tanquam se solum videtur dixisse: ergo ceteri remanserunt: quia solus ascendit qui solus descendit: quid deberent facere ceteri uniti corpori ipsius ut sit unus Christus qui ascendit, et descendit; descendit caput ascendit cum corpore vestitus ecclesia quam sibi exhibuit sine macula et sine ruga. Solus ergo ascendit sed etiam nos quando cum illo sumus, et in illo membra eius sumus et nobiscum solus est, et ideo unus et semper unus, unitas nos compaginat uni, et illi soli, cum illo non ascendunt qui cum illo unus esse noluerunt. Et infra. Ascendat ergo iste cantor sed in uno quoque nostrum cantet hic homo, et unusquisque sit iste homo cum dicitis illud singuli quia unum estis in Christo, unus homo illud dicit, haec Aug. Item idem Aug. tractans illud Ioan. 17. Ego pro eis sanctifico meipsum, dicit sic, et ponitur in glo. ordinaria. Pro eis ego sanctifico me, id est ut eis profit, quia et ipsos qui sunt ego quia caput et corpus sunt unus Christus sanctifico in meipso. Ceterum beatus Greg. in moralibus tractans praefatum verbum evangelii: Ioan. 3. Nemo ascendit in caelum, etc. et ponitur in glo. continuo dicit sic. Quia enim nos unum in illo iam facti sumus, unde solus venit in se, illuc solus redit etiam in nobis et his qui in caelo semper est ad caelum quotidie ascendit, quia qui in divinitate super omnia permanet humanitatis sine compage sese quotidie ad caelos trahit, haec Greg. Praeterea hanc propositionem satis aperte idem Greg. attestatur per simile quod de corpore malorum et capite diabolo loquens lib. 13. moral. cap. 10. dicit sic. Ita quippe unum corpus sunt diabolus, et omnes iniqui: ut plerumque nomine capitis censeatur corpus, et nomine corporis appellatur caput. Nam capitis nomine censetur corpus cum de perverso homine dicitur, ex vobis unus diabolus est, et rursum nomine corporis appellatur caput cum de ipso apostata angelo dicitur, inimicus homo hoc fecit, haec Greg. Circa secundum valet in quo diximus nos explicaturos qua intelligentia accipiendae sint huiusmodi auctoritates, et propositiones quae sonare videntur quod ipsum corpus Christi quod est ecclesia aut aliquod membrum eiusdem corporis sit Christus. Est notandum, quod tales propositiones non sunt ita accipiendae, quod corpus Christi mysticum aut quodcumque eius membrum sint ipse Christus qui caput est ipsius corporis. Unde in corpore humano ad cuius similitudinem de corpore ecclesiae apostolus loquitur, nec corpus ipsum nec aliquod eius membrum dicitur ipsum caput, semper siquidem differentia est inter caput et residuum corporis, et quaecumque alia membra, tam superioritate dignitatis quam amplitudine perfectionis et suppositione virtutis, sicut in superioribus dictum est. Quare beatus Aug. tractans illud apostoli ad Eph. 5. Erunt duo in carne una, inquit sic. Duo refert ad distantiam maiestatis, plane duo, non enim nos verbum, non enim nos in principio apud Deum, non enim nos per quem facta sunt omnia venitur ad carnem, et ibi Christus et ibi nos. Cum ergo dicitur corpus Christi aut quaecumque membra eius sunt Christus, accipiendum est altero quattuor modorum. Primo sic: corpus Christi sive membra eius sunt Christus, id est cum Christo sunt unus et integer Christus, et hoc est verum modo supra exposito. Unde beatus Aug. tractans illud quod supra dictum est Ioan. 17. Ego pro eis sanctifico meipsum, cum exponeret, id est ipsos qui sunt ego deinde adiungit qua liter accipiendum sit hoc dicens. Quia caput et corpus sunt unus Christus. Hoc ergo sensu accipiendum est id quod idem Aug. dicit quod fideles sanctificati sunt ipse Christus sanctificans, quia ipsi sanctificati fideles cum ipso Christo sanctificante sunt unus et idem Christus modo supra declarato. Secundo modo possunt huiusmodi propositiones sic accipi, corpus Christi quod est ecclesia sive fideles huiusmodi sunt Christus, id est sunt unum cum Christo participatione unius spiritus inhabitantis, et vivificantis totum corpus ecclesiae qui ultima perfectio ipsius corporis mystici est, sicut in superioribus diximus. Unde dominus Altisio. in summa sua in materia unitatis capitis, et membrorum Christi ratione illius quod saepe allegatum est ex Esa. 61. Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento, in quo ut ait Aug. Christus se dicit sponsum, et sponsam, queritur. Utrum sit verum quod sponsus sit sponsa, et respondens ita inquit. Duplex est forma sive perfectio ecclesiae similiter et Christi. Est enim perfectio Christi naturalis, et ecclesiae quae est humanitas, et quantum ad hanc perfectionem sponsus est alius quam sponsa, scilicet Christus quam ecclesia. Est autem alia perfectio Christi, et ecclesiae, scilicet gratuita perfectio quae est spiritus sanctus, et secundum hanc perfectionem sponsus est sponsa, quia eadem est perfectio Christi, et ecclesiae, scilicet spiritus sanctus, et per hanc unitatem dictum est, multitudinis credentium erat cor unum, et anima una, et quod omnes sumus unum in Christo, et propter istam unitatem Christus, quandoque in persona sua quandoque in persona ecclesiae non mutata persona loquitur quae est prima regula tychonii. Haec Altisiodoren. Tertio modo potest sic accipi, Christi fideles sunt Christus, id est sunt unum unitate conformitatis, et consonantiae voluntatis cum Christo, sicut illud accipitur 1. Corin. 6. Qui adhaeret Deo unus spiritus est cum illo, glo. unus spiritus non identitate substantiae: diversae substantiae enim sunt spiritus hominis, et spiritus Dei, sed quia accedit ille spiritus, scilicet hominis ad perfectionem naturae veritatis, et beatitudinis illius, est spiritus Dei. Haec autem unitas quae secundum affectionem sive consonantiam voluntatis est a beato Bern. li. 5. de consideratione, vocatur unitas votiva, quae ut ait est cum anima votis omnibus adhaeret Deo. Quarto modo possunt accipi praefatae propositiones sicut illa Mat. 11. ubi Christus de beato Ioan. loquens ait. Ipse est Helias glo. in virtute non in persona, quia scilicet similis Helyae in multis quippe fuit illi similis sicut in eadem glo. tangitur, et tam Albertus quam Nicolaus in postillis suis exponunt, videlicet in austeritate vitae, et soliditate constantiae in auctoritate doctrinae in similitudine officii sive ministerii. Hoc modo quidam doctor antiquus cuius nomen ignoramus in summa illa theologiae, quae incipit, Habet argentum principium venarum suarum in li. 3. quaerens de unitate capitis, et corporis quomodo debeat intelligi sacra scriptura de hac mystica unitate loquens, et maxime illa. Esa. 61. Sicut sponso alligauit mihi mitram, et sicut sponsam decoravit me monilibus, quae loquitur de sponso, et de sponsa quasi sit una sola persona dicens sic. Quod haec unitas quae dicitur esse inter sponsum, et sponsam non est nisi similitudo illorum, et inter quemlibet sanctum et sponsum est similitudo ista: spiritus autem sanctus proprie facit illam similitudinem, quia ei appropriatur unitas, quamvis tota trinitas illam similitudinem faciat, sponsum autem vocat Christum secundum humanitatem, et consuetudo sic loquendi est de duobus similibus ut unum dicatur esse aliud non per essentiam, sed per similitudinem, sicut dominus dixit de Ioan. Matth. 11. quod erat Helyas. Haec praefatus doctor. His ergo modis accipiendae sunt propositiones praefatae, salvo tamen semper meliori iudicio, nec sunt extendendae sed potius pie, et religiose exponendae, non enim ut ait Aug. 4. de doctrina Christiana, sanctos patres semper in verbis imitari debemus: quia non pares illis gratias habemus sed laborandum est ut illi qui utili ac salubri obscuritate dixerunt recte intelligantur, et exponantur.