Summa de Ecclesia

VISO a quo synodus est inchoanda. Reliquum est videre a quibus in processu illius patres congregatos cavere decet si synodus suam venerabilem mundo et ecclesiae utilem reddere cupiunt. Occurrunt autem decem a quibus cavendum est. Primum est malitia sive pravitas affectionis. Unde Imperator Basilius in principio octauae synodi sic hortatur fratres concilii. Commonemus et exhortamur omnes vos fratres ut cum multo pudore ac reverentia conveniatis ad sanctam hanc et universalem synodum tanquam ad communem et universis aptam atque sine labore medelam nullam vitiosam motionem vel affectum ferentes, nec ad contentiosam voluntatem respicientes sed potius vinci quam velle vincere periculosae, haec ille. Est ergo excludenda omnis sinistra ac vitiosa affectio a patribus convenientibus ad synodum, et dirigenda omnis eorum intentio ad honorem et gloriam Dei, ne oppositum facientes videantur magis convenisse adversus Christum quale fuit concilium principum sacerdotum et seniorum populi, de quo habetur Math. 26. ca. tunc congregati sunt principes sacerdotum, et seniores populi in atrium principis, et concilium fecerunt ut Iesum dolo tenerent et occiderent. Secundo ut ad status apostoli dignitatem, et auctoritatem conservandam et non ad eius destructionem conspirent quale fuit concilium quod adversus apostolos congregatum est de quo Actuum 5. ubi dicitur quod princeps sacerdotum et omnes qui cum eo erant convocarunt concilium, et sequitur post et statuerunt illos, scilicet apostolos, in concilio. Tertio ut ad quietem et ad pacem fidelium et non ad inquietationem et turbationem bonorum studeant, quale fuit concilium contra beatum Stephanum venerabilem Christi discipulum congregatum, de quo habetur Actuum 6. ubi sic dicitur. Concurrentes rapuerunt Stephanum et adduxerunt in concilium, et statueret falsos testes, huiusmodi autem concilium quod in perturbationem virorum religiosorum est non concilium sanctorum patrum est, sed concilium malignantium dicendum est, de quo Dominus per prophetam dicit: concilium malignantium obsedit me. Cavendum est ergo a patribus ad universale concilium convenientibus ne aliqua eis insit intentio sinistra aut affectio prava in eis aliqua regnet: sed prae oculis semper habeant quae sunt ad honorem Dei, ad decorem domus Dei et ad pacem populi Christiani. Tales autem sunt qui in nomine domini congregantur de quibus dicitur per prophetam Esa. 60. cap. Omnes isti congregati sunt tibi, id est ad ea quae tua sunt facienda, in tali concilio glorificatur Deus secundum illud psal. Deus qui glorificatur in concilio sanctorum. Taliter autem in veritate congregatis in nomine Christi divinitatis suae promittitur assistentia iuxta illud Math. 18. ubi duo vel tres congregati fuerint in nomine meo in medio eorum sum. Secundum quod cavendum est a patribus in concilio est negligentia circa bonum commune, ut totis viribus omnique studio publicis commodis intendant: praetermissis causis privatis. Unde Leo papa ad Theodosium Imperatorem scribens, unde error secundae Ephesinae synodi originem traxit, inquit dum privatae causae religionis exercentur obtentu commissum est impietate paucorum quod universam ecclesiam vulnerat, haec ille. Quocirca Tullius dicit eos qui Reip. profuturi sunt: duo Platonis praecepta observare debere. Unum est ut ad utilitatem civium sic tueantur ut quaecunque agunt ad eandem referant obliti commodorum suorum. Alterum ut totum corpus respiciant ne dum unam partem tueantur alteram deserant unde recte patribus congregatis in concilio potest dici illud quod dicebat Iosaphat 2. Paral. 19. Sit timor domini vobiscum et cum magna diligentia cuncta facite. Tertio a quo cavendum est in concilio est timiditas, ne scilicet aliquis propter timorem cuiuscunque pertimescat dicere veritatem eius quod sentit de his quae pertinent ad gloriam Dei et decorem domus eius, ut veraciter dicere possit cum propheta. Non abscondi veritatem tuam a concilio multo, dicit enim August. ad Casulanum, et habetur in cap. Quisquis 11. q. 3. Quisquis metu cuiuslibet potestatis veritatem occultat iram Dei super se provocat, quia magis timet hominum quam Deum, et Ioan. Chrysost. ut in ca. nolite eadem causa qui proditor est veritatis qui non libere veritatem pronunciat. Quartum cavendum a patribus in concilio est amor vanae gloriae seu vanitatis, ne scilicet patres ad ostentationem sui multa et magnifica introducentes tempus salubribus rebus deputatum in vanitate consumant. Tale vanitatis concilium detestatur propheta dicens non sedi cum concilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non introibo. Quintum quod cavendum est, est dissolutio, ne scilicet in concilio ubi cuncta cum timore Dei et gravitate peragenda sunt, dissolutionibus et carnalibus solatiis sive festivitatibus vacetur. Tale itaque concilium abominatur Hieremias dicens. Non sedi in concilio ludentium. Hierem. 15. Sextum quod cavendum est in concilio sunt tumultus disceptationis obstinatae et dissensiones, ne scilicet inter patres contentiones et divisiones sint, ne eorum congregationes sint de quibus ait apostolus 1. ad Corin. 11. convenientibus vobis audio inter vos scissuras esse. Ad quod pulchre exhortatur concilium Toletanum 1. ut habetur in cap. In loco 5. q. 4. sic dicens: in loco benedictionis consedentes domini sacerdotes nullus debet aut indiscretis vocibus perstrepere aut quibuslibet tumultibus vel risibus agere et quod est deterius obstinatis disceptationibus tumultuosas voces effundere. De vitando etiam huiusmodi tumultu in conciliis universalibus habetur etiam monitorium in gestis Calcedonensi concilii a quo describendo super sedemus gratia breuitatis. Septimum quod est cavendum a patribus in concilio est tepida correctio circa culpas praeteritas et maxime in domo Domini commissas. Hely enim sacerdos quia filios suos tepide correxit divino iudicio de sede cadens fractis cervicibus expiravit. 1. Regum 4. Christus etiam ut habetur Ioan. 2. tanto zelo contra peccata in templo exarsit, ut factis funiculis negociatores de templo manu propria eiecerit. Octavum quod cavendum est sinistra persecutio aliorum ne, scilicet aliqui odio contra alios in concilio persequantur contra eos iniuste aliquid molientes. Odio enim, ut inquit Greg. et habetur in cap. quartuor 11. q. 3. pervertitur humanum iudicium, dum contra quemlibet adversarium molimur: amore dum aliquo amico, vel propinquo praestare auxilium contendimus. De talibus enim dicitur Proverb. 26. Qui operit odium fraudulenter revelabitur malicia eius in concilio, dum aperte contra sibi odiosos insurgit. Quod exemplariter vidimus in concilio Basiliensi, ubi quorundam studio qui contra sanctae memoriae dominum Eugenium odium habebant totam quasi synodum ad illius persecutionem in scandalum totius ecclesiae commoverunt, quare beatus Greg. in epistola quam universis episcopis per Siciliam constitutis scribit, ut cum Petro subdyacono suo legato celebrarent concilium, dicit sic. A quo concilio procul absint otia, facinorum nutrimenta atque invidia interna tabescat, et nimis execrabilis animorum discordia.¹ Sacerdotes suos concordia Deo placita, et charitas recognoscat: haec ergo omnia cum maturitate, et tranquillitate gerite, ut dignissime possit episcopale concilium nuncupari. Nonum cavendum a patribus in concilio est ne innitentes quibusdam fantasiis aut somniis, et incertis revelationibus sive visionibus aliud ordinent sive disponant in ecclesia: sensus enim sanctorum patrum non fantasiis sed sanctarum litterarum regulis formari debent atque inniti, propter quod dicitur Hierem. 14. Prophetae qui vident vana atque divinant mendacia in concilio populi mei non erunt. Decimum quod cavendum est a patribus in concilio est error in promovendo materias in concilio ne scilicet parva magnis temporalia spiritualibus anteponant, quod nullo modo faciendum est: promovenda enim principaliter sunt maiora sicut spiritualia, utpote quae ad fidem catholica, ad cultum divinum, ad morum reformationem, ad pacem Christiani populi, ad utilitatem totius Reip. Christianae pertinent, ita legitur observatum in conciliis sanctis antiquis universalibus. Unde in gestis Ephesinae synodi habetur quod Telasius episcopus sic dixit. Piissimus, et Christianissimus Imperator, desiderans fidem quae hactenus est inconcussam manere praecepit nil aliud nec dicere nec agere in sancta synodo nisi prius de fide statuatur, unde omnia nunc negocia vacent quae sint interim de fide in medium proferantur. Et similia multi alii episcopi prosecuti sunt. Opposita enim facientes deridet beatus Bernardus dicens: Optimi aestimatores qui de maximis minima, et de minimis maximam curam gerunt. Undecimum quod cavendum est in concilio est levitas, et praecipitatio in consulendo sive concludendo. Celeritas enim, ut dicit Diogenes, maxime inimicatur concilio, et ut inquit Tullius, est inimica iudicii: quare dicitur Proverbiorum 19. Qui festinat pedibus offendit, et Sen. ait velox consilium sequitur poenitentia, maxime consilio contraria sunt festinatio, et ira. et ideo dicit beatus Greg. ut habetur in cap. Summopere. 10. q. 3. Summopere praecavendum est ut qui iusta iudicia exercet in dictandis sententiis nullatenus levitate aut favore ducti sint praecipites: sed causis prius diligenter ventilatis, cum res quae ignorabatur pleniter ad notitiam venerit nunc divina et humana lex resolvatur, et secundum quod ibi constitutum est remota personarum acceptione diffinitiva proferatur sententia. Duodecimum cavendum est violentia. Libertas enim maxime requiritur in consulendo ita ut, ibi libertas non est synodus esse non possit, unde de violentia facta in secunda synodo Ephesina orientales quidam episcopi dixerunt nullus consensit violentia facta est vix cum gladiis in pura charta subscripsimus minabantur nobis damnatio mine exilii tendebantur milites cum gladiis et fustibus instabant timebamus fustes et gladios: ubi gladii et fustes qualis synodus? haec ille quod nulla.