Summa de Ecclesia

¹

QUAM damnatissime errent praefati adversarii dicentes tam Romanum pontificem quam alios ecclesiae praelatos nullam ex Christi ordinatione habere iurisdictionem coactiuam, sed ex concessione Imperatoris, facile ostendimus. Ostendimus autem imprimis falsitatem, et errorem primae partis in qua dicunt praelatos ex Christi ordinatione non habere super fideles iurisdictionem coactiuam. Secundo errorem secundae partis in qua dicunt quod huiusmodi iurisdictionem coactiuam praelati habuerunt ab Imperatore sive a seculari potestate. Prima autem pars ostenditur erronea multipliciter. Primo auctoritate sacrae Scripturae. Secundo auctoritate sacrorum conciliorum. Tertio diffinitione apostolicae sedis. Quarto sanctorum doctorum testimonio. Quinto rationibus. Imprimis autem sacrae Scripturae auctoritate erronea pars illa ostenditur. Primo ex illo quod Christus Petro et in Petro successoribus suis cunctisque ecclesiae praelatis ait Matth. 16. Tibi dabo claves regni caelorum. Claves dicit in plurali, quia scilicet ut est doctrina communis sanctorum tam clavem in foro conscientiae quam in foro exterioris iudicii. Unde ait glo. interli. i. praesentis iudicii potestatem. Et sequitur. Quodcumque ligaveris super terram sive in foro conscientiae sive exterioris iudicii, ligatum erit et in caelis. Cum autem non tantum voluntarii ligentur sed etiam inuiti, manifestum est quod in clavibus datis Petro et in eo suis successoribus intelligatur data iurisdictio coactiva. Secundo improbatur praefatus error ex illo Matth. 18. ubi habetur. Si autem peccaverit in te frater tuus, vade, et corripe eum inter te et ipsum. Et infra. Si autem te non audierit, dic ecclesiae; si autem ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus, et publicanus. Amen dico vobis quaecumque alligaveritis, etc. ubi Hiero. in glo. ait. Potestatem tribuit apostolis ut sciant qui a talibus damnantur humanam sententiam divina sententia roborari. Ceterum apostolos 1. Corinth. 6. reprehendens Corinthios quod contemptis fidelibus coram infidelibus iudicibus litigassent, ad probandum quod de rebus secularibus et terrenis iudicandi potestas esset apud ecclesiam inquit. Nescitis quoniam angelos iudicabimus quanto magis secularia glo. 1. de rebus seculi. Non est autem dubium quin talis damnatio pertineat ad iurisdictionem coactiuam, ergo apostoli et eorum successores ex Christi ordinatione coactiuam iurisdictionem habuerunt. Tertio idem ostendi potest ex illo Matth. 26. ubi de Petro dicitur quod exemit gladium suum et percutiens servum principis sacerdotum amputavit auriculam eius. Per quod designatur apud Petrum futuram esse potestatem coactiuam ad correctionem. Unde beatus Greg. ut habetur in c. si Petrus 24. q. 1. inquit. Tollit ergo Petrus aurem, quare Petrus? quia ipse est qui accepit claves regni caelorum. Ille enim condemnat qui et absoluit, quoniam ligandi et solvendi idem adeptus est potestatem. Tollit autem aurem male audientis, tollit autem gladio: spirituali aurem interiorem male intelligentis. Quarto idem colligitur ex illo Luc. 22. ubi apostolis dicentibus. Ecce duo gladii hic, respondit dominus satis est. Ubi cum per gladios duos mystice intelligantur duae potestates, spiritualis scilicet et temporalis, ut beatus Bernardus lib. de consideratione ad Eugenium papam exponit, quas apud Romanum pontificem aliquo modo residere dicit: manifeste datur intelligi Romanum pontificem ex Christi ordinatione iurisdictionem coactiuam quae per gladios designatur habere. Quinto erroris praefati ostenditur stultitia ex illo quod dominus ait Petro Ioan. ult. Pasce oves meas, ubi officium pastoris committit beato Petro, quod officium planissimum est non posse bene agi sine iurisdictione coactiva, cum glo. in eo loco dicat. Pascere oves est credentes ne deficiant confortare, terrena subsidia si necesse est subditus providere, exempla virtutum praebere, adversariis obsistere, peccantes corrigere. Sexto idem ostenditur ex apostolica doctrina, unde 1. ad Cor. 4. Paulus inquit. In virga veniam ad vos, in charitate, et spiritu mansuetudinis. ubi apertissime se demonstrat habere iurisdictionem coactiuam, unde in sequenti capite habetur quod Paulus fornicatorem quendam tradidit Sathanae in interitum carnis ut spiritus eius salvus fiat. Ex quo manifeste apparet quod apostolus iurisdictionem coactiuam habebat, et patet quod non ab Imperatore qui infidelis erat, ergo a Deo. Consequenter secundo confutatur error praefatus ex gestis quasi omnium conciliorum universalium, et maxime illorum quattuor principalium in quibus damnati excommunicati, et a suis dignitatibus depositi leguntur plures haeretici, sicut in Nicaeno Arrius, in Constantinopolitano Macedonius in tertio, scilicet Ephesino Nestorius, in quarto scilicet Calcedonen. Eutices ut in ea. canones, dist. 15. Et simili modo in aliis conciliis. Hoc autem sancti patres minime facere potuissent nisi habuissent ex Christi ordinatione iurisdictionem coactiuam. Praeterea totus quintus liber decretalium qui de poenis intitulatur manifeste ostendit stultitiam erroris praefati. Tertio erroris praefati temeritas ostenditur ex apostolicae sedis quae fidei magistra est determinatione quae in Extravaganti Ioan. 22. quae incipit. Licet secundum doctrinam apostoli, ubi Marsilium de Padua et Ioan. de Ianduno praefati erroris, et aliorum quorumdam auctores reprobat, et condemnat. Quarto praefatus error damnabilis ostenditur etiam ratione. Potestas spiritualis est maior et Deo coniunctior quam secularis, ut superius circa finem primi libri multipliciter ostendimus. Sed secularis potestas ad exercitium officii sui habet iurisdictionem annexam coactiuam, est enim Dei minister ad Roman. 13. Ergo etiam potestas spiritualis cum eius minister sit etiam vices eius gerens pariter ad exercitium eorum quae ad officium ei iniunctum pertinent necessario habet modo sibi convenienti annexam iurisdictionem coactiuam, unde Ecclesiastici 10. dicitur. Iudex sapiens iudicabit populum suum, ergo etiam potestas spiritualis, consequentia est manifesta. Secundo sic. De ratione cuiuscumque perfecti principatus est habere iurisdictionem coactiuam. Sed principatus ecclesiasticus est maxime perfectus, unde comparatur soli iuxta ca. Solitae, extra de ma. et ob. Ergo principatus ecclesiasticus habet iurisdictionem coactiuam, consequentia est bona. maior est Aristot. 4. Ethic. Cum enim sermones persuasivi qualicunque ratione fulciti non sint semper potentes movere subditos ad bonum, quod est principalis intentio boni principis, necessarium est ut apud principem sit iurisdictio coactiva qua per poenas faciat quod persuasionibus non potuit. Hinc est quod legis, ut dicit Isid. Ethy. et habetur in decreto distinct. 3. omnis autem lex, non solum est imperare vetare permittere, sed etiam punire. Et hoc sufficiat de improbatione primae partis praefati erroris. Secunda vero pars in qua praefati pestiferi aut damnatissimi adversarii dicunt quod iurisdictio coactiva quae principi apud ecclesiam est ex concessione imperatoris sit, patet luce clarius erroneum esse. Primo ex dictis iam supra in reprobatione primae partis erroris praefati. Constat enim beatum Petrum pro se et suis successoribus a primo principatum suscepisse: ergo ab eo, scilicet Christo iurisdictionem habuit, et habent eius successores et non ab aliquo alio. Consequentia est manifesta, antecedens non modo ex dictis patet, sed etiam supra ex cap. 31. Secundo idem ostenditur ex antiquitate ecclesiastici principatus sic arguendo. Principatus ecclesiasticus etiam cum iurisdictione coactiva praecessit multo tempore Imperatores catholicos, ergo sequitur quod ipse in iurisdictione coactiva quam habet non dependet ab Imperatoribus. Consequentia est manifesta cum prius non dependeat a posteriori, nisi adversarius tanta caligaret cecitate ut ab Imperatoribus etiam infidelibus quales omnes fuerunt enim duo Philippi pater et filius, sed non a parte Christiani ut dicit Eutropius, usque ad Constantinum magnum dicere Romanum pontificem suscepisse, principatum. Tertio ostenditur sic. Nobilius, et perfectius non recipit a minus nobili, et minus perfecto perfectionem potestatis, et virtutis suae, ut enim ait Aristot. 2. de anima et August. super Gene. agens nobilius est et praestantius passo. Sed principatus ecclesiasticus est multo nobilior ac perfectior quam secularis, quanto scilicet anima corpore ut dicit Hugo de sancto Vict. quanto sol luna ut dicit Innocentius in proxime allegato ca. Solitae, quanto aurum plumbo, ut ait Ambro. in c. duo quippe distinct. 96. Ergo nullo modo est dicendum sed tanquam falsum, et erroneum abiiciendum est quod iurisdictio coactiva papae et praelatorum ecclesiae dependeat ab imperatore. Quarto sic. Ab illo a quo alicui committitur aliquod officium committuntur ea sine quibus officium agi non potest. Sed a Christo et non ab imperatore commissum est Petro, et eius successoribus pastorale officium, et cura totius populi Christiani ac regimen ut supra ostensum est. Ergo necesse est dicere quod a Christo et non ab imperatore terreno aut ab aliqua terrena potestate habet iurisdictionem Romanus pontifex coactiuam. Quinto sic. Imperatores leguntur puniti utpote excommunicati, et privati dignitate a Romanis pontificibus, immo etiam ab aliis minoribus ecclesiae praelatis. Ergo iurisdictio coactiva Romani pontificis, et aliorum praelatorum ecclesiae non dependet ab Imperatoribus sive ab aliqua alia terrena potestate, consequentia est clarissima, antecedens licet pateat ex multis historiis quae notae sunt, nihilominus probatur per illud quod Gelasius Papa in c. duo quippe dist. 96. dicit, ubi ad imperatorem Anastasium scribens ita inquit. Duo quippe sunt Imperator Auguste quibus principaliter hic mundus regitur, auctoritas sacra pontificum et regalis potestas, in quibus tanto gravius est pondus sacerdotum quanto et pro ipsius regibus in ultimo reddituri sunt examine rationem. Et post pauca. Nostis itaque inter haec et illorum te pendere iudicio non illos ad tuam redigi voluntatem, talibus igitur institutis talibusque fulti auctoritatibus pluresque pontificum, alii reges, alii Imperatores excommunicarunt. Nam si speciale aliquod de personis principum requiratur exemplum, beatus Innocentius Papa Archadium Imperatorem quia consensit, ut sanctus Chrysostomus a sua sede pelleretur, excommunicavit. Beatus Ambrosius licet sanctus, non tamen universalis ecclesiae episcopus pro culpa quae aliis sacerdotibus non adeo gravis videbatur Theodosium magnum Imperatorem excommunicans ab ecclesia exclusit. Manifeste ergo patet stultitia praefati erroris in utraque sui parte.

²