Summa de Ecclesia

Cum autem ea quae de eminentia potestatis spiritualis supra secularem diximus, saluo semper meliori iudicio, vera esse credamus, respondebimus ad obiectiones factas in contrarium. Ad primam respondetur negando antecedens, et ad probationem primam in qua dicebatur quod Chayn ante diluvium fuerit primus dominus inter homines, dicimus duo. Primo quod Chayn non fuit vere dominus, utputa ordinariam habens potestatem, sed fuit unus tyrannus per violentiam, et oppressionem quaerens sibi principatum. Secundum est quod antequam Chayn dominium illud quod habuit usurparet iam praecesserat oblatio Abel quem Christus in evangelio Luc. 11. iustum vocat quae fuit vera res sacerdotalis. unde subditur Gene. 4. Et respexit Deus ad Abel, et ad munera eius, et propter hoc, ut supra diximus dicit beatus Augu. quod inter caetera iustitiae praeconia quae fuisse in Abel comprobantur est sacerdotium. Ad id quod inducitur in probatione secunda de Nembroth pariter respondetur. Primo quod etiam post diluvium antequam mentio fieret aut de dominio, aut de regno prius tempore fuit de re sacerdotali modo ad sacrificium pertinente facta memoria. unde cum Noe egressus esset de Archa cum filiis suis, et uxore ut legitur Gen. 9. aedificavit altare domino, et tollens de cunctis pecoribus, et volucribus mundis obtulit holocausta super altare, odoratusque est dominus odorem suavitatis. Haec autem oblatio sive actus sacerdotalis praecessit tempore ipsum Nembroth de quo arguebatur cum fuerit quartus a Noe. Noe enim genuit Cham, et post diluvium Cham genuit Chus, et Chus genuit Nembroth, praecessit ergo tempore spiritualis dignitas temporalem. Secundo respondetur quod dominium, sive regnum ipsius Nembroth non fuit legitimum, sed usurpatum, et violentum quemadmodum Gen. 10. designatur cum dicitur Nembroth erat robustus venator coram domino, id est oppressor hominum, et extinctor ut exponit Alchuinus, quod etiam ex illo colligitur, quod principium regni eius fuit Babylon quae interpretatur confusio. Bene autem dicitur principium regni eius confusio, quoniam nec iustum fuit nec legitimum, sed tyrannicum et usurpatum magis latrocinium dicendum quam regnum. Et ideo ex tali usurpato, et violento dominio non bene arguitur quod in ecclesia Dei potestas terrena praecedat spiritualem sive sacerdotium. Ad id quod tertio inducitur quod verum sacerdotium in Christo inceperit, regnum autem in Saule; respondetur, quod verum capitur dupliciter. uno modo ut distinguitur contra fictum. alio modo ut distinguitur contra figuratum. Dicimus ergo quod sacerdotium legale fuit verum sacerdotium prout verum distinguitur contra fictum, vel falsum cum a Deo institutum fuerit, ut habetur Exod. 28. Deus autem cuius perfecta sunt opera Deutero. 32. nihil facit fictum aut falsum. Nihilominus dicimus quod non fuit verum prout verum distinguitur contra figurativum. Figuravit enim sacerdotium Christi prout omnes hostiae veteris testamenti figurabant veram hostiam, quae Christus est. Unde ex hac parte qua legale sacerdotium fuit figurativum dicit non verum, quia non veras hostias quae peccata delerent, sed figurativas verae hostiae offerebat, et ita imperfectum iuxta illud ad Heb. 7. Nihil ad perfectum adduxit lex. Et ita licet sacerdotium verum prout distinguitur contra figurativum inceperit in Christo qui est sacerdos in aeternum. sacerdotium tamen legale quod fuit verum sacerdotium prout verum distinguitur contra fictum, aut falsum praecessit in Aaron qui praecessit Saul primum regem in populo Dei, et per consequens sacerdotalis dignitas praecessit regalem in populo Dei. Ad secundam rationem in qua arguitur quod potestas spiritualis non praeemineat nobilitate originis, respondetur quod potestas cuiuscunque dignitatis sit quantum ad duo ad praesens considerari potest, videlicet quantum ad ipsam potestatem sive essentiam potestatis, et sic omnis potestas est a Deo ut argutum est, et hoc modo cum sit una, et eadem origo omnis potestatis creatae scilicet divina maiestas non differunt in origine potestas spiritualis, et secularis. Alio modo potest considerari potestas quantum ad modum adipiscendi, et sic potestas est a Deo quando scilicet aliquis ordinate adipiscitur potestatem. secundum illud ad Heb. 5. Nemo sibi honorem assumit, sed qui vocatur a Deo tanquam Aaron. Quandoque vero non est a Deo, sed ex peruerso hominum appetitu quo per ambitionem, vel alio modo quocunque inconvenienti potestatem adipiscuntur Amos. 5. Nunquid non in fortitudine nostra assumpsimus nobis cornua. Et hoc modo cum ut supra declaravimus dominia terrena non legitime, sed per usurpationem, et violentiam primo fuerint introducta, sacerdotium vero institutione divina, dicimus potestatem spiritualem originis nobilitate praeeminere potestati seculari.

¹

Ad tertiam rationem respondetur quod potestas regalis non nominatur sic excellens quod simpliciter praeemineat omni potestati, sed bene in ordine ad secularium potestatem est excellens, et ideo ex hoc non sequitur quod praeemineat potestati spirituali quae alterius, et superioris ordinis est, ut supra dictum est.

²

Ad quartam rationem respondetur quod licet papa ante consecrationem, utputa si sit solum diaconus aut simplex presbyter, sit episcopo Hostiensi consecratio maior auctoritate iurisdictionis: minor tamen est dignitate consecrationis illo, et hoc non est inconveniens: sicut de archiepiscopo dicimus respectu suorum suffraganeorum a quibus consecratur. Et sic verum est quod maior est qui benedicit quam qui benedicitur in eo quod benedicit, sicut agens nobilius est passo, 2. de anima.

³

Ad quintam respondetur quod ad praesens sufficit. Primo quod non intelligimus potestatem regalem causalitate in genere causae efficientis sic pendere a spirituali potestate, quod regalis potestas in quibuscunque fuerit, aut sit auctoritate instituta sit per spiritualem, quoniam sicut argutum est, ambae istae potestates ab eodem principio processerunt, scilicet Deo. sed dicimus quod potestas regalis in primo rege qui fuit in populo Dei ministerialiter dependerit a potestate spirituali sive sacerdotio. quoniam sicut supra inductum est per sacerdotium iubente domino, et ordinante instituta est regalis potestas, sicut patet in Saule per Samuelem, 1. Regum, 8. et quodammodo etiam in David quem idem Samuel praecepto domini inunxit in regem reprobato Saule, 1. Regum, 16. Secundo dicimus prout supra diximus, quod potestas secularis pendere causaliter a spirituali potestate potest dici quantum ad perfectionem eius, quae attenditur penes ordinem ad ultimum finem simpliciter qui est felicitas superna. Cum autem potestas secularis, ut sic nihil noverit de ultimo fine nec de mediis perducentibus ad illum, sed hoc sit proprium spiritualis potestatis, necesse est quod si in ordine ad ultimum finem potestas secularis dirigere habet subiectos suos hoc habeat ex derivatione a spirituali potestate. unde August. lib. 2. de ciui. Dei. cap. 21. dicit quod sine summa iustitia non potest regi respublica. vera autem iustitia non est in republica, cuius Christus non est rector. Unde sanctus Tho. dicit in iiii. dist. xix. Reges inunguntur, ut excellentia potestatis ipsorum a Christo descendere significetur, et ut ipsi sub Christo in populo Christiano regent. Perfectio ergo potestatis secularis quodammodo dependet in populo Christiano a potestate spirituali, praeterea etiam ratione facta non procedit, quia dato quod potestas secularis in ratione causae efficientis non penderet a potestate spirituali, penderet tamen in ratione causae formalis, et finalis, ut dictum est.

⁴

Ad sextam rationem respondetur quod cum dicitur quod rex non habet superiorem, intelligendum est in suo ordine. Est enim, ut dictum est ordo potestatum duplex, scilicet potestatum secularium, et potestatum spiritualium. in ordine potestatum secularium omnibus maior est rex, vel Imperator, quemadmodum in ordine potestatum spiritualium superior omnibus est papa. nihilominus collatione facta potestatis spiritualis ad potestatem secularem potestas spiritualis est supra secularem, sicut spiritus supra corpus, ut dictum est. unde Hieremiae sacerdoti dicitur. Ecce constitui te super reges, et regna. Hierem. 1.

⁵

Ad septimam rationem respondetur quod ecclesia non solvit tributum Imperatori, aut principibus secularibus in recognitionem dominii, vel subiectionis, sed solum pro pace, et quiete servanda, quam ipse Imperator, et principes seculares tueri, et conservare tenentur, sicut colligitur ex eodem cap. Tributum, et ita ecclesia solvit tributum non in recognitionem dominii, sed potius in recognitionem praefati beneficii seu in solutionem stipendii. unde proprie non est tributum. Praeterea nec ecclesia de omnibus temporalibus tributum solvit potestati seculari, quia non de his quae possidet forte spirituali, et iure divino, ut de decimis, et oblationibus, sed de exterioribus bonis qui possidet sorte temporali, ut titulo venditionis, vel concessionis.

⁶

Ad octavam respondetur quod Moyses non tantum fuit princeps, sed etiam sacerdos, secundum illud psalm. Moyses et Aaron in sacerdotibus eius, ubi Glossa dicit. Nota quod Moyses sacerdos dicitur, qui et si non hostias, tamen vota obtulit Deo, et pro populo supplicavit. Secundo dicitur quod non est verum quod Moyses simpliciter maior fuit Aaron: quoniam sicut Moyses in aliquo maior fuit Aaron, ita econverso Aaron maior fuit Moyse: in cuius signum in sacra scriptura quando simul conbinantur aliquando praeponitur Moyses, ut in psalm. cxxvii. Moyses et Aaron in sacerdotibus eius aliquando praeponitur Aaron, ut Exod. 6. ubi dicitur. Iste est Aaron et Moyses, ubi dicit magister Nicolaus de Lyra quod praeponitur hic Aaron propter duo. Tum ratione primogeniturae. Tum quia dominus praeviderat eum, et elegerat in summum sacerdotem. Moyses vero praeponitur aliquando etiam propter duo. Primo quia illi principaliter concessum erat educere filios Israel de Aegypto. Secundo quia verba domini immediate recipiebat a Deo, et per Aaron tanquam interpretem reddebat populo.