Summa de Ecclesia

¹

IMPROBATO errore praefatorum hominum perditorum iam respondendum restat eorum obiectionibus. Ad primam quae sumitur ex illo Matth. 20. Scitis quia principes etc. respondetur quod auctoritas illa nihil facit pro adversariis. Non enim bene ac recte intelligunt illam, sed deficiunt in duobus. Primo quidem in hoc, quia non est verum ut praetendunt quod in verbis praefatis dominus omnem dominatum sive principatum interdixerit apostolis, nec per consequens simpliciter omnem iurisdictionem coactiuam, cum Christus legatur dixisse Petro. Super plebem meam principem te constitui, et de apostolis dicatur psalm. 44. Constitues eos principes super omnem terram, sed tantum dominatum, et iurisdictionem qua gentiles, et homines mundani utuntur in subditos suos in servitutem eos redigendo, et eorum vita abutendo ad suas utilitates, et gloriam, sicut plenius explanavimus in superioribus, cap. duodecimo respondendo ad hanc obiectionem. Secundo deficiunt adversarii in hoc, quia administratio illa ad quam ecclesiae maiores deputantur non est ut ipsi praetendunt administratio, qua servus administrat domino suo, aut frater fratri suo, sed qua dominus, et praesidens intendit commoditatibus subditorum, qua medicus intendit saluti infirmantium, pater correctioni filiorum, pastor curae gregis, rector regimini populi, et gubernator navis directioni. Huiusmodi autem administratio non excludit iurisdictionem coactiuam in ministris supra eos quibus administratur, ut praefati haeretici fatue imaginantur, sed potius includit. Unde patet quod auctoritas illa catholice intellecta non facit pro adversariis.

²

³

Ad secundam respondetur negando minorem tanquam falsam immo haereticam cum de Christo dicatur Esa. 33. Ipse dominus noster iudex noster legifer noster et rex noster, quae absque iurisdictione coactiva non videntur posse praedicari de Christo. Ceterum ipse Christus ait Math. ultim. Data est mihi omnis potestas in caelo et in terra. Praeterea quomodo iurisdictionem coactiuam dedisset apostolis. Math. xviii. dicit Quaecunque alligaveritis, etc. nisi ipse habuisset? Et ad probationem cum primo dicitur quod iurisdictio coactiva sine divitiis exerceri non potest, respondetur quod hoc sit falsum et stulte dictum, sicut manifestum est de iurisdictione coactiva spirituali, quae exercetur convenientissime, et a quolibet praelato quantumcunque divitiis careat, quicquid sit de iurisdictione seculari coactiva quae armorum potentia quandoque executioni mandatur. Ad id autem quod secundo dicitur quod Christus venit ministrare non ministrari, iam in prima responsione respondimus hoc insipienter esse dictum, quoniam huiusmodi ministratio Christi non evacuabat iurisdictionem coactiuam in Christo, sicut nec ut dictum est in apostolis, quoniam huiusmodi administratio erat sicut maioris et domini et magistri erga discipulos et servos eius, secundum illud Ioan. 13. Vos vocatis me magister et domine et bene dicitis, sum etenim. Et iterum. Quemadmodum bene feci et vos faciatis, non est servus maior domino suo, nec apostolus maior est eo qui misit eum. Quod vero tertio inducitur quod Christus iurisdictione coactiuam nequaquam exercuit, falsum est. Quod patet ex multis. Primo in eo quod Christus non modo consilia sed praecepta dedit tam circa sacramenta quam circa conversationem vitae. Circa sacramenta inquit Ioan. 3. Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei. De sacramento eucharistiae Ioan. 6. Nisi manducaveritis carnem filii hominis, et biberitis eius sanguinem, non habebitis vitam in vobis. De sacramento poenitentiae ait Matth. 4. Poenitentiam agite appropinquabit regnum caelorum. Circa conversationem vitae ait Ioan. 15. Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem sicut dilexi vos, et similia. Praecipere autem non est nisi habentis iurisdictionem coactiuam, quoniam ut inquit Grego. et habetur in ca. quod praecipitur 14. questio 1. Quod praecipitur imperatur, quod imperatur necesse est fieri; si vero non fiat poenam, habet ubi consilium datur offerenmone domini in monte. Quisquis praeceptis non obtemperat reus est et debitor poenae. Tum secundo iurisdictionem coactiuam exercuit cum adiecit poenas aeternae damnationis non obedientibus praeceptis, et institutis suis, sicut patet superius, quod maxime spectat ad iurisdictionem coactiuam. Tum tertio etiam iurisdictionem coactiuam exercuit, cum Christus vendentes de templo, et ementes violenter eiecit, ut legitur Matth. 21. et Ioan. 2. Super quo verbo beatus Greg. 25. moral. ita loquitur, quod plurimum percutit stultum intellectum adversariorum. Nec frustra per semetipsum Deus aes nummulariorum fudit, et cathedras vendentium columbas euertit, quia nimirum signans per magistros quidem iudicat, vitam plebium sed per seipsum examinat magistrum.

⁴

Ad tertiam obiectionem quae sumitur ex auctoritate Origen. respondetur quod Origen. non vult secludere iurisdictionem coactiuam a praelatis ecclesiae, sed per hoc tantum vult quod etiam alii dicunt doctores sancti ut August. Isidorus et Bernardus, quod praelati spirituales debent velle plus diligi quam timeri. Hoc autem patet quoniam per solam mansuetudinem, et benevolentiam sine correctione disciplinae nulla respublica in hac mortali vita perfecte gubernari possit. Nam ut inquit Greg. in moral. et habetur in c. disciplina dist. 45. disciplina vel misericordia multum destituitur, si una sine altera teneatur. Sed circa subditos inesse debet rectoribus, et iuste consulens misericordia, et pie seviens disciplina, et multa ibi ad propositum. Ad quartam obiectionem patet responsio ex prima responsione. Dicimus enim quod non sit verum quod beatus Chrysosto secludat omnem iurisdictionem coactiuam a praelatis ecclesiae, cum ipse dicat super Matth. Ita se debet exhibere praelatus ut possit ridens timeri, et iratus amari. Sed excludit quemadmodum Christus iurisdictionem illam coactiuam tyrannicam quo principes gentium utuntur in subditos quia ut superius diximus talis non decet praelatos ecclesiae. Unde differentia inter principes ecclesiasticos, et seculares non est penes habere et non habere iurisdictionem coactiuam ut false adversarii somniant, sed penes habere, et non habere iurisdictionem coactiuam tyrannicam, sicut supra explanavimus.

⁵

Ad quintam quae est beati Ambrosii in ca. convenior. 23. quaest. 8. respondetur quam bene intellecta conformiter ad alia dicta eiusdem doctoris parum facit ad propositum adversariorum, quoniam licet potentia armorum, et in propria persona non congruat sacerdotibus resistere invadentibus bona ecclesiastica, cum ecclesia corporalia nesciat arma, ut in capi. porro 16. quaest. 3. dicit Ioan. Papa, non tamen propter hoc excluditur a sacerdotibus potentia sive iurisdictio coactiva spiritualis, cum ipse beatus Ambrosius legatur, ut supra induximus excommunicasse Theodosium magnum imperatorem, ut in cap. duo quippe distinct. 96. quod facere non potuisset si iurisdictionem coactiuam nullam habuisset.

⁶

Ad sextam quae sumitur ex auctoritate beati Chrysostomi in libro dialogorum suorum, respondetur quod non facit ad propositum adversariorum, quoniam Chrysostomus loquitur de his qui foris sunt, id est qui nunquam fidem Christi perceperunt. Talibus enim non est vis inferenda sed sunt cum charitate inuitandi ad fidem et morum correctionem: non autem loquitur de his qui iam fidem perceperunt, quoniam tales cogendi sunt retinere fidem, et religionem quam semel receperunt votisque firmaverunt. Unde in concilio quarto Toletano de Iudaeis ita diffinitum legitur, ut habetur in cap. de Iudaeis distinct. 45. De Iudaeis autem praecepit sancta synodus nemini deinceps ad credendum vim inferre, cui enim vult Deus miseretur, et quem vult indurat, non enim tales inuiti salvandi sunt sed volentes, ut integra sit forma iustitiae, sicut enim homo propria arbitrii voluntate serpenti obediens periit, sic vocante se gratiam Dei propria mentis conversione quisque credendo salvatur. ergo non vi sed libera arbitrii voluntate, et facultate ut convertantur suadendi sunt non potius impellendi: qui autem iam pridem fide semel imbuti sunt quia iam constat eos sacramentis divinis associatos, oportet ut fidem quam susceperunt tenere cogantur, haec ibi. Ista est sententia apostoli primi Corinthios quinto, cum ait. Quid enim mihi est de his qui foris sunt, id est extra ecclesiam, iudicare. His enim ut dicit glo. potius blandiendum est. Nonne de his qui intus sunt vos iudicatis, ubi glo. sic habet. Intus, id est in ecclesia professione, et nomine, in his enim putredo secanda est, haec glo. Manifestum est autem quod hoc sine iurisdictione fieri non potest, ergo apostolus praesupponit in ecclesia esse iurisdictionem coactiuam.

⁷

Ad septimam quae assumitur ex illo secundo Thimoth. secundo. Nemo militans etc. respondetur negando maiorem in qua dicitur quod ad habentem iurisdictionem coactiuam spectet implicari negociis secularibus. Et ad probationem cum dicitur quia ad ipsum pertinent contentiones, et lites dirimere, respondetur quod probatio ista nihil valet, quoniam dirimere contentiones, et lites inter aliquos maxime ecclesiasticos, et de ecclesiasticis rebus non est implicari negociis secularibus. Et cum dicitur quod contentiones et lites, et rixae inter negocia secularia computantur, extra ne cleri vel mona secu nego se immis capi 1. respondetur quod in praefato cap. bene computantur inter negocia secularia amare contentiones vel lites, non autem lites dirimere: magna certe est differentia inter amare lites, et contentiones quod vitii carnalitatis est, et dirimere lites quod charitatis est ut de se patet.

⁸

Ad octavam quae accipitur de Bernardo respondetur, quod nihil facit ad propositum, quoniam beatus Bernardus loquitur de terrenis, et secularibus causis atque tumultuosis litibus: istis enim apostoli non intendebant, non quia omni potestate iurisdictionis carerent, sed quia maioribus scilicet praedicationi, et orationi essent intenti. Praeterea si huiusmodi secularibus iudiciis apostoli non intenderent, sed relinquerent huiusmodi curam hominibus inferioribus iuxta consilium Apostoli primi ad Corinthios sexto. Secularia iudicia si habueritis contemptibiles, id est sapientes minoris meriti qui sunt in ecclesia constituite ad iudicandum, non propter hoc sequitur quod non fuerunt in aliis causis spiritualibus hominum iudices.

⁹

Ad nonam obiectionem quae sumitur ex dicto beati Gregorii respondetur quod in nullo favet proposito adversariorum, quoniam licet Gregorius dicat quod qui spiritualibus donis dotati sunt non debeant negociis secularibus implicari, sed maxime superioribus intendere, non tamen propter hoc negat tales habere iurisdictionem coactiuam simpliciter. Quod clarissime apparet si auctoritas beati Gregorii ex integro ponatur, ait enim sic, ut habetur in glo. 1. ad Corinth. 6. Hi Terrenas causas examinent qui exteriorum rerum sapientiam perceperunt: qui autem spiritualibus bonis ditati sunt terrenis non debent negociis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona disponere valeant bonis superioribus deservire. Sed tamen magnopere cavendum est ut hi qui bonis spiritualibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negocia funditus deferant, sed haec aliis quibus dignum est tractanda committant vel per se gerant. Haec ille. Ex quibus manifeste patet quod adversarii contra se habent Gregorium, et non pro se.

¹⁰

Ad ultimam obiectionem quae sumitur ex glos. 1. Corinth. 6. respondetur quod illa glo. in nullo favet adversariis sicut supra diximus de dicto beati Gregorii, licet enim dicat glo. illa iuxta Apostolum quod ad iudicium causarum secularium, et negociorum terrenorum non maiores qui maioribus et spiritualibus intendere debebant, sed alii inferioris meriti instituendi sunt, non tamen excludit a praelatis ecclesiae iurisdictionem coactiuam, quod est propositum adversariorum ut patet manifeste. Ex quibus clarissime confutatur error Marsilii de Padua damnatissimus dicentis quod nec papa nec etiam tota ecclesia simul iuncta potest aliquem hominem punire punitione coactiva nisi concedat imperator.