Summa de Ecclesia

Data responsione ad auctoritates sacrae scripturae quas adversarii in eorum favorem inducunt, consequens est ut responsa demus ad ea quae inducunt secunda via, videlicet ex decretis conciliorum Constantien. et Basilien. Ad quae respondentes dicimus quod nihil eorum quae inducunt militat contra conclusionem praefatam. Quod vero non militant ea quae inducuntur de concilio Constantien., apertissime ex multis ostenditur. Primo quidem¹, quia non est verum, immo falsum, quod adversarii dicunt, videlicet quod Constantiae declaratum sit sive decretatum quod universalis synodus in Spiritu Sancto legitime congregata, generale concilium faciens, ecclesiam militantem repraesentans, potestatem a Christo habet immediate, cui quilibet cuiuscunque status sive dignitatis etiam si papalis existat obedire tenetur, etc. Plane nunquam in Constantia sub hac forma legitur aliquod decretum factum. Declaratio autem facta per patres illos sub obedientia Ioan. vigesima tertia congregata emanavit sub hac forma: Haec sancta synodus Constantiensis, generale concilium faciens pro extirpatione praesentis scismatis et unione ac reformatione ecclesiae in capite et in membris fienda, declarat quod ipsa in Spiritu Sancto congregata, generale concilium faciens et ecclesiam catholicam militantem repraesentans, potestatem a Christo habet immediate cui quilibet, etc. Ecce manifeste quod decretum illorum patrum non loquitur universaliter de qualibet synodo universali, sed de illa singulariter, pro cuius tempore non erat in ecclesia unus pastor totius ecclesiae indubitatus. Et ita patet primum, videlicet quod falsum sit quod tale decretum in forma qua proponitur fuerit factum Constantiae.

Secundo non militant quae inducuntur de concilio Constantien., quoniam dato quod tale decretum sicut dicitur per adversarios ibi fuisset factum, non habet necessitatem, quoniam hoc quod adversarii praesupponunt, videlicet quod fuerit ab universali concilio legitime congregato et repraesentante universalem ecclesiam militantem, est valde dubium apud multos, immo plurimorum iudicio scilicet eorum qui fuerunt de obedientia Gregorii et Benedicti falsum, quoniam sicut apertissime patet ex gestis illius congregationis, decreta illa, si ita sint appellanda, facta sunt solum a patribus aliquibus obedientiae Ioan. 23. Pro quo notandum quod congregatio illa Constantiae celebrata tria tempora habuit. Primum fuit in quo sola obedientia praefati Ioan. Balthasar Constantiae convenerat. Secundum tempus fuit in quo Angelus Corarius vocatus in obedientia sua Gregorius 12, iuri suo cedens, praefatae congregationi sub certis modo et formis se coniunxit. Tertium tempus est in quo reges et principes ac praelati obedientes Petro de Luna, Benedicto 13. vocato, in obedientia sua per suos oratores nova facta convocatione concilii se unierunt praefatae congregationi ad pacem dandam universali ecclesiae, et fuimus nos tunc praesentes in minoribus constituti. Pro quo solo tempore convenientibus omnibus simul tribus obedientiis fuit certum dicere quod universalis ecclesia repraesentative congregata esset Constantiae. Nullus autem dubitat, quando asserere quod sola obedientia Ioannis faceret concilium universale universalem ecclesiam repraesentans esset temerarium et scandalosum aliis duabus obedientiis.

Tertio ea quae inducuntur de decretis concilii Constantien. non militant, quoniam auctoritati illius aliae duae obedientiae, scilicet Gregorii et Benedicti, apertissima contradictione in plena congregatione se opposuerunt, et eorum contradictio iuit acceptata. Contradixit ac reclamavit in primis Gregorius ita in sua obedientia vocatus, qui verum se Romanum pontificem asserens et scribens mittens post praefatam declarationem factam ab illis, de obedientia Ioannis, oratores suos ad Constantiam committit eis dominis, scilicet cardinali sancti Sixti, Ioan. electo patriarchae Constantinopolitano, archiepiscopo Treveren., comiti palatino Carolo de Malateita, auctoritatem congregationem ipsam Constantien. in quantum per serenitatem regiam et non per Balthasar se nuncupari facientem Ioan. 23 vocatam, vice sua convocandi et auctorizandi in generale concilium, remota tamen omnimode inde praedicti Balthasar praesidentia et praesentia ab eisdem, etc. Verba sunt formalia bullae datae auctoritatis praefatis oratoribus, quae inserta est in gestis praefati concilii. Quod autem haec verba et gesta domini Gregorii praefato decreto contradicant et opponantur, manifestum est. Contradixit praeterea eidem decreto obedientia dominorum regum, praelatorum et principum et communitatum qui Petro de Luna, Benedicto 13 vocato, tanquam vero summo pontifici universalis ecclesiae adhaerebant. Nam ut ex gestis eiusdem concilii patet, pro eo quod tenebant praefatos patres Constantiae congregatos sub obedientia Ioannis sive etiam Gregorii non facere concilium universale nec eorum congregationem repraesentare ecclesiam Dei catholicam, noluerunt se unire illi nisi prius iuxta compacta in Narbona cum bonae memoriae domino Imperatore Sigismundo nova fieret per eos apud quos veram esse arbitrabantur Dei ecclesiam concilii convocatio, sicut et factum est nobis praesentibus in minoribus constitutis. Quae omnia ita facta esse et ab omnibus acceptata synodus ipsa Constantiensis per diversas sessiones apertissime testatur. Quibus tribus obedientiis tandem in nomine Christi Constantiae convenientibus sub intentione celebrandi concilium universale habita est certitudo et fides apud omnes Christi fideles universale concilium universalem ecclesiam repraesentans Constantiae celebrari, et non ante concurrente ambigua inter fideles concertatione apud quem trium pro Romanis pontificibus se gerentium apostolicae sedis auctoritas resideret et principatus. Ut enim testatur devotissimus Bernardus libro quinto de consideratione: Fides ambiguum non habet; alias si habet, fides non est, sed opinio. Ex qua contradictione aliarum duarum obedientiarum clarissime percipit quisque doctus quam praesumptuosa sit illa assertio quam obedientia illa Balthasar Constantiae conveniens faceret concilium universalem ecclesiam repraesentans. Quarto ea quae inducuntur de decretis concilii Constantien. nullius sunt roboris aut momenti, quoniam in illorum determinatione non modo non intervenit universalis ecclesia, sed obedientia una tantum, scilicet Ioannes vigesima tertia, ut dictum est, sed etiam non integre tota illa obedientia: quoniam plures patres doctissimi illius obedientiae illis non praestiterunt consensum aut assensum suum. Item nec ipse in sua obedientia vocatus Ioan. vigesimo tertio: quoniam cum post recessum suum a Constantia Scaphusae constitutus audiret praefatam declarationem conclusam, dominis oratoribus Christianissimi regis Franciae visitantibus eum, videlicet domino duce Bavariae, domino Nicolao de Calavilla aliisque eorum collegis, amaro animo conquestus est falsa quaedam et erronea adversus auctoritatem Romani pontificis decreta per aemulos suos post recessum eius esse conclusa. Quinto praefata decreta concilii Constantien. non militant: quoniam nunquam fuerunt per omnes alias obedientias simul approbata immo nec repetita; immo tota synodus ex tribus obedientiis congregata statutis suis videtur designasse decretum illud nunquam in mente sua insedisse. Quod patet ex duobus. Primo ex eo quod in sessione 36. ita dicitur. Sacrosancta Constantiens. synodus statuit, et decrevit quod futurus Romanus pontifex, per Dei gratiam de proximo assumendus cum hoc sacro concilio, vel deputandus per singulas nationes debeat reformare ecclesiam in capite Romanae curiae secundum aequitatem, et bonum regimen ecclesiae, etc. Et sequitur in 13. articu. propter quae et quomodo papa possit corrigi vel deponi. Ecce quod manifeste datur intelligi quod synodus illa hoc discernens non approbaverit aut mente habuit illa decreta prima Constantiae. Secundo ex illo quod praefata synodus Constantiens. postquam papa Martinus fuit creatus morem observando antiquorum conciliorum humiliter petiuit ab eo confirmationem, et roborationem omnium quae fecerat, cum autem confirmare, et roborare superioris auctoritatis sit: planissimum est quod synodus illa integra ex omnibus obedientiis Christianitatis non erat huiusmodi fidei quod concilium universale habeat a Christo immediate potestatem cui etiam papa obedire tenetur. Sexto praefatum decretum Constancien. non militat: quoniam per apostolicam sedem non fuit approbatum: immo videtur per dominum Martinum reprobatum sive annullatum in condemnatione erroris Ioannis vicleff, et Ioannis Hus: inter quos, ut patet in bulla quam approbante concilio Constantien. dominus Martinus misit universis praelatis nationis Germaniae, unus articulus condemnatus est. Quod Petrus non est nec fuit caput ecclesiae sanctae catholicae. Secundus articulus de quo mandat praefatus dominus Martinus praelatis, et inquisitoribus fidei, ut inquirant suspectos de praefatis erroribus: utrum credant quod papa canonice electus qui pro tempore fuit eius proprio nomine expresso sit successor beati Petri habens auctoritatem supremam in ecclesia Dei, haec ibi. Clarissimum est autem quod hi duo articuli per dominum Martinum assentiente et approbante concilio plenario Constantien. videlicet quod papa sit caput sanctae sedis catholicae, id est universalis, et quod habeat supremam potestatem in ecclesia Dei: non possunt simul stare cum decreto illo quod Constantiae factum legitur per quosdam de obedientia Ioan. Balthasar de superioritate conciliorum supra papam: quoniam ut habetur in cap. inferior distinct. 21. Sola sedes potior inferiorem convenienter absoluit: nec potest quisquam quae inferioris auctoritatis est eum qui maioris potestatis est adiicere aut propriis subiugare diffinitionibus. Si papa manens papa alterius iudicio praeterquam Dei subiacet non potest stare in veritate articulus ille diffinitus Constantiae per dominum Martinum: quod papa habeat supremam potestatem in ecclesia, ut in superioribus etiam deduximus. Septimo praefata decreta quae inducunt adversarii de concilio Constantiensi non militant: quoniam expresse sunt contra sacrorum conciliorum canones, et apostolicae sedis diffinitiones sicut in superioribus est demonstratum, quare quicquid diffinitum sit in contrarium quibuscunque viribus caret iuxta cap. haec est fides pater beatissime 24. q. prima. Octavo decreta illa non militant: quoniam sanctorum patrum sententiis, quorum doctrinam in his quae fidei sunt universalis iam approbavit ecclesia manifeste contradicunt: sicut patuit exemplariter in superioribus ubi pro principatu Romani pontificis testimonia induximus de beatis Hieronymo, Augustino, Ambrosio, Cyrillo, Chrysostomo, Theophilo et Cipriano atque Leone primo: quorum sententiae in materia fidei cum iam ab universali ecclesia sint firmatae, ut patet in quinta synodo nulla auctoritate nulla hominum diffinitione possunt repelli. Omnis quippe contradictio facta horum patrum sententiis fieret profecto fidei ipsius universalis ecclesiae. prima namque salus ut habetur in ca. prima 15. quaest. 1. est rectae fidei regulam custodire, et a constitutis patrum nullatenus deviare. Nono praefata decreta locum non habent: quoniam contradicunt communi doctrinae clarissimorum doctorum tam iuris divini quam humani: qui ut in superioribus declaratum est de venerabili Hugone de sancto Victore, de Alberto Magno, de sancto Thom. de magistro Alexandro de Alis, de sancto Bonaventura, etc. qui testimoniis scripturarum sanctarum, et canonum reverentia totius orbis consecratorum, et auctoritatibus summorum pontificum clarissima luce demonstrant Romanum pontificem ita principatum habere in universa ecclesia ut extra casum haeresis in quo a papatu cadit solum Deum iudicem superiorem habeat cuius vicarius immediatus existit. Est autem mirabile quod patres illi Constantiae congregati voluerunt uno ictu non solum delere sed haereticare tantorum patrum doctrinam. Est autem hic non praetereundum quod habetur in cap. placuit 36. quaest. 2. quod auctoritas concilii non praeiudicat auctoritati Hieronymi, et maxime cum divinae scripturae innitatur: ubi dicit glossa quod haec ratio est, quia roboratur auctoritate veteris testamenti, et concilii Meldensis. Si autem unius doctoris sancti auctoritas roborata auctoritate sacrae scripturae, et auctoritate unius concilii praeiudicat auctoritati unius concilii universalis, ut ibidem dicitur: quanto magis auctoritas tantorum doctorum, et sanctorum roborata, et sacra scriptura, et conciliis universalibus, et diffinitionibus apostolicae sedis praeiudicare debet decreto unius obedientiae tantum et tempore scismatis. Ex quibus omnibus liquido colligitur quod praefata decreta quae ex adverso allegantur a patribus aliquibus Constantiae edita unius obedientiae tantum tempore scismatis nec necessitatem habent nec virtutem evertendi fidem quam de Romani pontificis principatu semper servavit sanctorum patrum auctoritas, et universalis ecclesiae pietas venerata est.