Summa de Ecclesia

Saepenumero etiam apud sanctos doctores de unitate hac mystica Christi, et ecclesiae loquentes invenimus hanc propositionem, quod Christus, et corpus eius quod est ecclesia sint una persona. unde Augu. super psal. xxx. et ponitur in glo. ordinaria, ita dicit. Et ut noveritis quod unus dicitur Christus caput et corpus suum ipse dicit, cum de coniugio loqueretur. Erunt duo in carne una. igitur iam non duo, sed una caro. Si forte hoc dicat de quocumque coniugio, audi apostolum Paulum. Et erunt inquit duo in carne una, sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo, et in ecclesia. Fit igitur tanquam ex duobus una quaedam persona ex capite, et corpore, et sponso, et sponsa. Nam unitatem personae huiusmodi mira et excellente commendat etiam Esa. propheti. in quo Christus loquens ait. Sicut sponso alligauit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento. Se dicit sponsum, se sponsam: quare se sponsum, et se sponsam nisi quia erunt duo in carne una? haec Aug. Item Dam. li. iii. c. xxv. hanc unionem eam Christo personalem vocat sic dicit. Oportet scire quod duae sunt Kirioses. i. proprietates vel familiaritates, una naturalis, et substantialis, altera personalis, et habitualis, haec ille. Primam, scilicet substantialem, id est hypostaticam, ut exponit sanctus Thom. refert ad unitatem humanitatis cum verbo. Secundam ad unitatem ecclesiae cum Christo. Item eadem propositio reperitur saepenumero apud beatum Greg. unde lib. xix. moral. c. ix. dicit Christum et ecclesiam unam esse personam, ut crebro iam diximus. Item lib. xxxv. c. ix. inquit. Quia Christus, et ecclesia, id est caput et corpus una persona est, saepe beatum Iob dicimus modo capitis modo figuram corporis designare. Persona capitur dupliciter¹ Pro cuius propositionis vera intelligentia est notandum, quod persona dupliciter a sanctis doctoribus accipitur. Uno modo proprie pro uno. s. singulari individuo sive supposito rationalis naturae, prout Boethus de duabus naturis, et una persona Christi accipit dicit. Persona est rationalis naturae individua substantia. Quo etiam modo accipit eam Richar. lib. de tri. di. Persona est intellectualis naturae incommunicabilis existentia. Alio modo accipitur nomen personae non proprie approprietate naturali unius individuae rationalis substantiae, sed mystice a quadam analogica similitudine sive resonantia, et hoc modo saepe de toto corpore ecclesiae mystico loquitur scriptura, et doctores sancti sicut de una persona, sicut iam patuit. unde Aug. super psal. lvi. super illo verbo. Irruitis in hominem etc. dicit. Debemus intelligere personam nostram, personam ecclesiae nostrae, personam corporis Christi. Cum autem unum sequitur ens, et conditio unitatis conditionem entis, ut colligitur ex Arist. 4. metaph. h. sicut duplex est modus loquendi de persona, aut de homine, scilicet naturaliter aut mystice, ita duplex est modus loquendi de unitate. Si enim loquimur de unitate personali prout respondet primo modo acceptionis personae, sic palam est quod Christus, et corpus eius quod est ecclesia non sunt una persona, sicut nec unus homo, ut in praecedenti cap. declaravimus. Quae enim hoc modo sunt unum in persona, aut una persona non sunt plura supposita, ut patet ex definitione personae tam Boethi quam Richar. supra posita. Christus vero et fideles qui sunt corpus eius distinctas hoc modo personalitates habent. Si vero loquamur de unitate personali prout respondet secundo modo acceptionis nominis personae, scilicet mysticae, tunc concedendum est quod Christus, et corpus eius quod est ecclesia sint una persona. Hoc quippe modo unitatis possunt dici una persona quae etiam distincta sunt suppositis, et propriis naturalibus personalitatibus, quae unitas mystica dicitur sive figurativa, quia ad similitudinem unitatis, quae est inter corpus naturale hominis, et eius caput accipitur; quoniam sicut cogitanti corpus naturale hominis, et caput coniuncta, necesse est intelligere quoddam integrum scilicet hominem, et personam naturalem in qua uniuntur corpus et caput, ita in proposito consideranti Christum caput et ecclesiae corpus simul uno spiritu copulata, et compaginata, necesse habet intelligere unam mysticam resultare personam. Unde August. tractans illud ad Ephe. 5. Erunt duo in carne una, etc. ponitur in gloss. magistri dicit. Quomodo dicitur sponsus, et sponsa sic caput et corpus. Sive ergo dicatur caput et corpus, sive sponsus et sponsa, unum intelligite: sit enim ex duobus quasi una quaedam persona sci licet ex capite et corpore, ex sponso et sponsa haec ibi. Ubi considerandum quod ut in parte iam dedimus intelligere, haec unitas mystica personalis qua totum ecclesiae corpus cum Christo dicitur una persona, non confundit distinctionem personalem naturalem Christi et membrorum, quia cum istae personalitates sint alterius et alterius rationis, una non confundit aliam; immo cum unitate unius stat distinctio, et pluralitas alterius personalitatis, patet quoniam licet omnes fideles iuxta apostoli sententiam ad Rom. 12. et 1. Corin. 12. sunt unum corpus, tamen distinguuntur suppositis, et personalitatibus propriis, quot enim fideles sunt, tot personae sunt, cum persona sit rationalis naturae individua substantia, ut ait Boethus. Quare Augustinus tractans illud psal. 127. Beati omnes qui timent dominum, et sequitur in singulari, labores fructuum tuorum manducabis, dicit, O vos, o tu vos multi qui unum estis, haec ille. Nihil enim prohibet aliqua quae uno modo sunt multa alio modo unum esse, et indivisa, sicut quae sunt distincta numero esse unum secundum speciem, et quae specie divisa sunt esse unum genere; immo ut dicit Dionysii li. de div. nominibus, nihil est existentium non participantium uno, quia cum sunt multa partibus sunt unum toto, et quae sunt multa accidentibus sunt unum subiecto: et quae sunt multa numero sunt unum specie: et quae sunt multa specie sunt unum genere: et quae sunt multa processibus sunt unum principio, ita in proposito qui multi sumus in nobis unum sumus in Christo. Gal. 3. Omnes unum estis in Christo. Est autem hic etiam considerandum quod licet beatus Greg. li. 4. moral. ca. 9. dicat. Quod sicut redemptor noster una persona est cum congregatione bonorum, ipse namque caput est corporis, et nos huius capitis corpus, ita antiquus hostis una persona est coniuncta cum collectione reproborum, quia ipse eis ad iniquitatem quasi caput praeminet, illi autem dum ad perversa deserviunt vestigia subiectum capiti corpus inhaeret. Nihilominus tamen unitas personalis mystica qua Christus cum corpore suo quod est ecclesia dicitur una persona multo excellentior sive maior est quam illa sit qua antiquus hostis una persona dicitur cum corpore iniquorum, quia unitas praefata in Christum, et ecclesiae corpus ut parum superius tetigimus, ex duabus radicibus consurgit, valet ex conformitate unius naturae quae est inter caput Christum, et eius corpus quod est ecclesia, quae ut diximus ex incarnatione filii Dei resultavit. Dicit enim Hugo de sancto Victore libro de sacramentis. Assumpsit ex nobis nostram naturam ut eam sibi sociaret per unionem in persona quae sociata non erat per unionem in natura, ut per illud quod de nostro unum fecerat secum nos sibi uniret ut cum ipso unum essemus per id quod nostrum sibi unitum erat, haec ille. Secundum vero ex quo praedicta unitas mystica resultare dicitur et quod est quasi completivum eius, est unitas spiritus sancti universum ecclesiae corpus vivificantis, de quo apostolus ad Eph. 4. Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis, unum corpus, et unus spiritus, id est subditis inquit glo. esse unum corpus, servate unitatem spiritus, quia spiritus sanctus est quo unum corpus efficimur. Cum enim ipse sit patris, et filii amor et connexio ad ipsum pertinet societas qua efficimur unum corpus. Unitas vero qua diabolus una persona dicitur cum universo iniquorum corpore non ex conformitate naturae quae sit inter caput, et corpus consurgit, aut ex unitate alicuius unius spiritus inhabitantes totum corpus ipsum malorum sed solum ex conformitate affectus, et pravi operis imitatione, secundum illud Sapientiae. ii. Invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum: imitantur autem illi qui sunt ex parte illius gloss. filii perditionis.

²