Summa de Ecclesia

NOMINIS sponsi dignitatem adversarii non patientes Romano pontifici, respectu universalis ecclesiae attribui, arguunt multipliciter. Arg. primo contra dicta in praecedenti ca. Primo sic solus Christus videtur esse sponsus ecclesiae secundum illud Ioan. 3. Qui habet sponsam sponsus est, illi ecclesia per fidem coniungitur secundum illud Oseae 2. Sponsabo te mihi in fide, ergo sequitur quod papa, non sit dicendus sponsus ecclesiae. ¹

Secundo sic beatus Bernardus scribens Eugenio lib. de consideratione paranymphum papam dicit et amicum sponsi, non autem sponsum, ergo etc. ²

Tertio sic sponsus est qui de sponsa sua suo nomini filios generat, sed papa non generat de ecclesia filios suo nomini, unde non dicuntur a Petro Petrini sed a Christo Christiani, ergo papa non potest dici sponsus ecclesiae. ³

Quarto sic unius sponsae unus debet esse sponsus Gen. 2. Erunt duo in carne una, ergo respectu ecclesiae sanctae Dei unus sponsus debet dari non duo, ut enim ait beatus Calixtus, et habetur in ca. Sicut in unaquaque ecclesia 21. q. 2. Ecclesia Christi uxor et sponsa debet esse non sanctorum, ergo etc. Nec valet inquit adversarius quod dicatur quod papa sit sponsus ministerialis, quia licet ex commissa plenitudine potestatis aliquis sit supremus vicarius aut minister alicuius regis, non audet tamen usurpare quomodolibet regium nomen nec se nominare sponsum uxoris domini sui. ⁴

Quinto arguitur sic, sponsa sive uxor est subiecta sponso sive viro sicut habetur ad Ephe. 5. ubi inquit Apostolus. Sicut ecclesia subiecta est Christo, ita et mulieres viris suis in omnibus: sed ecclesia universalis non est papae subiecta, cum sit minister eius, ergo etc. Ad ista respondentes pro intelligentia eius quod dictum est quod papa sit sponsus universalis ecclesiae, inducemus in primis quod sanctus Thom. in tractatu suo contra impugnantes religionem in hac materia dicit. Ait enim sic. Sponsus ecclesiae proprie loquendo Christus est, de quo dicitur Ioan. 3. Qui habet sponsam sponsus est, ipse enim de ecclesia nomini suo filios generat. Alii autem dicuntur sponsi sicut ministri sponsi exterius cooperantes ad generationem spiritualium filiorum quos quidem non sibi sed Christo generant, qui quidem ministri intantum sponsi dicuntur inquantum vicem veri sponsi obtinent, et ideo papa qui obtinet vicem veri sponsi in tota ecclesia universalis ecclesiae sponsus dicitur, haec sanctus Tho. Quo habito dicendum est ad rationes adversariorum.

⁵

Ad primam cum dicit quod solus Christus, etc. respondetur quod verum est quod solus Christus proprie loquendo sit sponsus ecclesiae sicut is quo sponsa foecundatur, et cuius nomine ecclesia filios generat, nihilominus tamen praelati inquantum ut ministri Christo exterius cooperantur per dispensationem sacramentorum sive divini verbi ad generationem spiritualium filiorum Dei sponsi dici possunt, sicut parum ante diximus in cap. 23. de capite loquendo, quod quo ad influxum interiorem gratiae ratio capitis soli Christo attribuenda erat: quo vero ad influxum exteriorem scilicet per modum dispensationis sacramentorum aut directionis in agendis ratio capitis etiam aliis convenire poterat, scilicet praelatis ecclesiae.

⁶

Ad secundam rationem respondetur uno modo negando consequentiam istam. Bernardus non nominat eum sponsum, ergo non est aliquo modo sponsus, quia ab auctoritate negative consequentia non valet. Secundo respondetur quod dato quod beatus Bern. diceret quod non est sponsus, verum diceret quod papa non est proprie ut dictum est sponsus ecclesiae, scilicet cuius virtute foecundetur ecclesia sive ecclesiae sacramenta ad generationem spiritualium filiorum, et cuius nomini ecclesia filios generet; licet bene dicatur paranymphus, et custos ecclesiae ac amicus sponsi, ut de Ioanne baptista dicitur Ioan. 3. Paranymphus enim dicitur a para quod est iuxta, et nympha quod est sponsa quasi sponsam coniungens sive desponsans viro. Et hoc modo dicit sanctus Thom. in 4. dist. 38. quod episcopus cui cura ecclesiae committitur virgines desponsat non sibi sed Christo quasi sponsi paranymphus: et amicus, nihilominus tamen ratione illius ministerii aliquo modo possunt dici praelati sponsi ecclesiae ut dictum est.

⁷

Ad tertiam cum dicitur sponsus est, etc. responsio patet ex dictis, quoniam talis non est nisi Christus, nihilominus ministerio cooperationis praelatus bene potest dici sponsus aliquo modo etiam generans. Unde Paulus inquit 1. Corin. 4. In Christo enim Iesu per evangelium vos genui.

⁸

Ad quartam cum dicitur quod unius etc. respondetur quod ut inquit sanctus Tho. ubi supra, quod etsi episcopus suae dioecesis sponsus sit et presbyter suae ecclesiae, unde et diocesis sponsus papa est et episcopus parrochiae: non tamen propter hoc sequitur quod sint plures sponsi unius ecclesiae, quia sacerdos suo ministerio cooperatur episcopo tanquam principali, et similiter episcopi papae, et papa ipsi Christo. Unde Christus, et papa, et episcopus, ac sacerdos non computantur nisi unus sponsus ecclesiae, haec sanctus Thom.

⁹

Ad illud autem quod dicit adversarius quod Papa etiam non posset dici sponsus ministerialis ex similitudine carnalium sponsorum, nihil valet cum non sit simile. Unde adversarius ille in hoc multum decipitur, et in multis locis, quia ex similitudine carnalium minus sobrie iudicat de spiritualibus. Non est autem simile de ministro alicuius regis respectu uxoris suae et de ministro Christi respectu sponsae suae ecclesiae, quoniam minister respectu filiorum quos rex habet de uxore sua non cooperatur regi ad generationem filiorum illorum, et ideo nullo modo etiam ministerialiter potest habere nomen sponsi: sed quoniam ministri ecclesiae cooperantur Christo ministerialiter ad generationem spiritualium filiorum qui de ecclesia sponsa generantur, ideo aliquo modo dici possunt etiam sponsi ecclclesiae sponsae Christi, verum est tamen ut dictum est unus sponsus numeratur cum eo.

¹⁰

Ad quintam rationem respondetur negando minorem, cum enim summus pontifex sit pastor rector, et caput universalis ecclesiae eo modo quo oves subiiciuntur pastori, et subditi rectori, et corpus capiti ecclesia subiicitur summo pontifici. Et cum arguitur quod papa est minister ecclesiae, dicendum pro nunc quod minister alicuius dicitur qui duobus modis. Uno modo qui alteri aliquid impendit auxilium subsidium aut opem salutarem, et hoc modo papa est minister ecclesiae, et praelati ecclesiarum suarum, quo etiam modo angeli dicuntur ministri hominum. Unde apostolus dicit ad Heb. 1. eos in ministerium missos propter eos qui haereditatem capiunt salutis. Dicitur enim etiam Christus hoc modo minister: unde ipse ait Math. 22. Non veni ministrari sed ministrare, et hoc modo capiendo nomen ministri non valet ista consequentia, iste est minister illius: ergo est illi subiectus, immo potest esse superior, et dominus, sicut patet in exemplis inductis. Alio modo dicitur quis minister alterius sicut cuius virtute operatur, et cuius vices gerit tanquam principalis, et de tali ministro alicuius bene verum est quod sit subiectus illi cuius est minister. Sed hoc modo papa non est minister ecclesiae sed Christi, cuius auctoritate, et vice regit, et gubernat ipsam universalem ecclesiam. Unde 1. ad Corin. 4. dicit apostolus. Sic nos existimet homo ut ministros Christi, etc. Item legatione fungimur pro Christo. 2. Corinth. 6.