Summa de Ecclesia

¹ Declaratis iam in superioribus his quae de sancta, et universali ecclesia sancti patres credenda in symbolo explicarunt: reliquum est ut de initio ecclesiae sive quando ecclesia incepit tangamus. Reperiuntur enim varii modi loquendi in sanctorum dictis de principio ecclesiae, quae legentibus minus peritis obscuritatem praebent, et difficultatem in intelligendae veritatis. Dicit autem Aug. circa hoc exponens illud psal. cxviii. Initio cognovi de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea, ecclesia loquitur, quae in terris non defuit ab initio generis humani, cuius primitiae Abel sanctus est immolatus. Nam et illud ab initio dictum est. Erunt duo in carne una. Quod magnum sacramentum apostolus Paulus exponens. Ego inquit dico in Christo et in ecclesia. Et idem Aug. super psalm. cxxviii. ita dicit. Olim est ecclesia, et ex quo vocantur sancti, est ecclesia in terra, pro quo considerandum est, quod quemadmodum in superioribus habitum est, ecclesia est collectio fidelium. Fuit autem et est una, et eadem fides in antiquis patribus ab ipso quasi humani generis principio, et in illis qui post adventum Christi crediderunt, propter quod apostolus. ii. ad Corinth. 4. de se, et aliis patribus novi testamenti loquens ait. Habentes eundem spiritum fidei quem scilicet patres veteres habuerunt, ubi glo. et est August. ita dicit. Ostendit quod in iustis diversorum temporum eadem fides est. Eadem enim fides iustos salvavit antiquos, quae salvat et nos, scilicet mediatoris Dei, et hominum. Tempora ergo variata sunt non fides, quia illi venturum Christum, passurum, resurrecturum, et ascensurum in coelum crediderunt. Nos autem credimus Christum venisse, passum esse, resurrexisse, in coelum ascendisse. Unde manifestum est quod ut inquit August. in sermone de Iacob et Esau. Ecclesia non accipienda est in his solum qui post Domini adventum, et nativitatem esse coeperunt sancti, sed omnes quotquot fuerunt sancti ad ipsam ecclesiam pertinent. et idem August. lib. de civit. Dei, idem pulchrae confirmans ait. Non solum a tempore praesentiae corporalis Christi et apostolorum eius, sed ab ipso Abel, quem primum iustum impius frater occidit, et deinceps usque in eius seculi finem inter persecutiones mundi, et consolationes Dei peregrinando percurrit ecclesia. Ceterum idem Aug. exponens illud psalm. xxxvi. Iunior fui etenim senui, egregie multum ad propositum ita loquitur. Dominus enim ipse in corpore suo, quod est ecclesia, iunior fuit primis temporibus, et ecce iam senuit. Nostis et agnoscitis, et intelligitis, et ita creditis, quia caput nostrum est Christus, et corpus capitis illius nos sumus. Numquid soli nos et non etiam illi qui fuerunt ante nos? Omnes qui ab initio seculi fuerunt, caput Christum habent. Illum enim esse venturum crediderunt quem nos venisse iam credimus, et in eius fide ipsi solidati sunt cuius, et nos ut esset ipse caput totius civitatis Hierusalem omnibus connumeratis fidelibus ab initio usque in finem, haec Aug. Est autem hic notandum quod tempus ecclesiae variis aetatibus legitur distinctum, licet diversimode. Quandoque enim duae aetates, sive duo tempora distinguuntur ecclesiae, scilicet iuventutis et senectutis: sicut patuit in auctoritate prophetae proximo inducta psalm. 36. Aliquando inveniuntur distincta quattuor tempora sive aetates ecclesiae. Prima est aetas pueritiae, et sub hac fuit in Abel in prophetis, et patriarchis, de qua sub nomine iuventutis dicitur psalm. xxxvi. Iunior fui etenim senui, ubi gl. inquit. Ecclesia loquitur quasi unus homo qui fuit prior in Abel in prophetis et patriarchis. Cant. ult. Soror nostra parvula est et ubera non habet gloss. Soror nostra ecclesia antequam crescat per incrementa virtutum, infirmis auditoribus non potest praebere ubera praedicationis. Adulta dicitur quando Dei verbo copulata sancto repleta spiritu per praedicationis ministerium in filiorum conceptione feratur, quos exhortando parturit, convertendo parit. Secunda aetas dicitur iuventutis, et haec fuit tempore martyrum, qui tanta animi fortitudine fuerunt firmati, ut nullis hostium tentamentis a fide, et a charitate Christi potuerint revocari, de quibus apostolus ad Rom. 8. Quis nos separabit a charitate Christi, an angustia, an fames, an tribulatio, etc. quasi dicat nihil, de quo dicit psal. lxx. Quoniam tu es patientia mea, domine spes mea a iuventute mea, gl. ex quo me armasti fide, spe, et charitate et ceteris virtutibus quibus pugnatur contra diabolum. Tertia aetas dicitur senectus, in quo Christi fides dilatata fuit per omnes gentes, psal. xci. Senectus mea in misericordia uberi, dicit enim glo. super psal. xxxvi. Senuit ecclesia in senecta uberi cum in honorabili aetate suscepit Christum per omnes gentes dilatata. Quarta aetas ecclesiae dicitur decrepita, scilicet in fine mundi, de qua sub nomine senii, psal. lxx. Et usque in senectam et senium Deus ne derelinquas me, glo. in fine seculi erit senium. i. decrepitus, quando abundante iniquitate refrigescet charitas multorum, cum antichristus veniet, et vita optato fine claudetur. Aliquando autem reperiuntur distincta quinque tempora ecclesiae, sicut tangitur in parabola illa Christi, Math. 20. Simile est regnum coelorum patrifamilias, qui exiit primo mane conducere operarios suos in vineam suam etc. quae beatus Grego. exponens in homelia sua ita dicit. Quis patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in hoc mundo possidet quasi subiectos dominus in domo qui habet vineam universam scilicet ecclesiam, quae ab Abel iusto usque ad ultimum electum qui in fine mundi nasciturus est, quot sanctos protulit quasi tot palmites misit. Hos itaque paterfamilias ad excolendam vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit, quia a mundi huius initio usque ad finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores mittere non desistit. Mane enim fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia, a Noe usque ad Abraham. Sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen. Nona autem a Moyse usque ad adventum Christi. Undecima vero ab adventu Christi usque ad finem mundi, Aug. autem sex aetates dicit seculi, et ita ecclesiae. iiii. de trini. et lib. lxxxiii. quaest. sic dicit. Sex sunt aetates seculi, quarum prima est ab initio generis humani. i. ab Adam qui primus homo factus est, usque ad Noe, qui fecit archam in diluvio. Secunda inde usque ad Abraham, qui pater dictus est omnium gentium, quae fidem ipsius imitarentur. Tertia ab Abraham usque ad David regem. Quarta a David usque ad captivitatem qua populus Dei in Babyloniam transmigravit. Quinta ab illa transmigratione usque ad adventum domini nostri Iesu Christi. Sexta nunc agitur aetas, haec Aug. Et idem sub nomine temporum, et sex dierum ponit idem Aug. super psalm. xcii. Sextum diem sive tempus computans a praedicatione Ioan. usque in finem. Ex quibus confutatur error quorumdam haereticorum asserentium, quod ante adventum Christi non fuit fides apud antiquos, et per consequens neque ecclesia, quae dicitur fidelium congregatio quorum rationes in sequenti c. absolvemus.