Summa de Ecclesia

POSTQUAM ostendimus qui regulariter ad universalia concilia necessario vocandi sunt, et qui non. Quoniam multi etiam non vocati veniunt petentes admitti, iam enucleemus qui, et quibus de causis admittendi veniant, et qui non. In primis notum est haereticos non esse admittendos ad concilium iuxta ca. cum quibus 23. q. 3. ubi Gelasius papa dicit non esse ecclesiastici moris cum his qui pollutam habent communionem permixtamque cum perfidis miscere concilium. De fidelibus vero quod omnes petentes admitti admittendi sint, videtur aliquibus de numero novellorum magistrorum inducentibus pro se practicam aliquorum antiquorum conciliorum, et aliquas persuasiones. Ex practica quidem conciliorum arguentes inducunt ¹ primo quod in concilio celebrato per apostolos super electione Mathiae, de quo Actio. 1, non solum interfuerunt apostoli, sed etiam laici, et mulieres videntur admissi, ut videtur colligi ex littera illius c. ² Secundo inducunt idem ex concilio secundo apostolorum, ubi multitudo discipulorum vocata legitur ut eligerent aliquos ad quotidianae dispensationis ministerium peragendum, ut habetur Actuum 6. ³ Tertio inducunt practicam conciliorum modernorum, scilicet Pisani, Constantini, et Basilien, in quibus indifferenter abbates, magistri, doctores, licentiati, etiam baccalarii, presbyteri, religiosi, procuratores, immo etiam quasi quicunque volebant admissi fuerunt. ⁴ Quarto ratione sic ad concilium universale in quo decidendae veniunt arduae causae videntur omnes admittendi quorum res agitur, et vertitur interesse proprie salutis: sed huiusmodi sunt omnes fideles. Ergo nullus fidelis qui interesse vult debet excludi sive non admitti. ⁵ Quinto quilibet filius tenetur pro sua facultate succurrere matri suae in angustiis constitutae, sed omnes fideles sunt filii matris ecclesiae, ut patet. Ergo omnis fidelis tenetur pro sua possibilitate subvenire sanctae matri ecclesiae, sed universale concilium ad hoc congregatur, ut necessitatibus ecclesiae subveniatur. Ergo ad illud debent admitti omnes qui opem volunt conferre. ⁶ Sexto confirmatur sic ratio ipsa: quilibet homo sanus mente videns domum propriam vel domini sui ardere debet occurrere vel cum aqua vel cum aliqua alia re ad extinguendum incendium; sed domus propria sive domini nostri Dei est universalis ecclesia. Ergo incenso in illa scandalo debent omnes fideles concurrere iuxta illud prophetae Psal. 78: Zelus domus tuae comedit me, et opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me: sed hic concursus fit in concilio universali: ergo ad id sunt admittendi omnes fideles concurrentes ad patrocinium conferendum. In oppositum tamen videntur esse quae dicta sunt in praecedenti cap. Praeterea si passim omnes fideles petentes admitti ad concilium admittendi essent, maxime ad voces diffinitivas, et consultivas plura mala sequerentur, ut perturbatio pacis: scandalorum materia, seditiones: rixae contentiones, difficultas aliquid recte concludendi: orientur quoniam ut ait beatus Chrys. in prin. supra Ioan. in commento litterali. Multitudo mater est seditionis, et contumacie paucitas magistra disciplinae, et Augustinus contra Iulianum lib. 2. ar. 2. dicit in causa iudicandi amoto strepitu turbarum honorandam esse paucitatem quam ratio eruditionis libertasque sublimat. Respondendo ergo ad hanc quaestionem videtur nobis dicendum quod nullo modo conveniat admittere omnes qui admitti postulant ad universale concilium ad voces diffinitivas nec etiam consultivas: nisi ut supra diximus. Et tamen notandum quod revoluentibus nobis multas historias, et practicas observatas in multis conciliis cognoscimus occurrisse in facto quod in multis et variis de causis aliquis praeter praelatos superiores quos supra diximus in his quae pertinent ad corpus universalis concilii admissi, et possunt admitti ad universalia concilia. Primo quidem modo ad plenius consulendum in agendis, et disponendis in conciliis universalibus, ut aliqui prudentes, et experti viri in notitia rerum tractandarum in concilio, ut etiam si disponeretur via in Hierusalem, aut de bello contra Turcos, admittendi venirent homines qui in dispositione rerum necessariarum pro tali negocio essent docti et experti. Secundo leguntur admissi gratia disputationis tantum, ut si contra haereticos disputatione agendum esset, ut aliqui doctissimi magistri, et doctores: sicut diebus nostris primo vidimus Basileae cum contra Bohemos disputabatur, secundo Florentiae ad disputandum cum Graecis: hoc etiam superioribus temporibus legimus latius pertractatum super quaestione de gradibus consanguinitatis per Alexandrum papam secundum, de quo in cap. ad sedem 35. quaest. 5. ita papa loquitur: ad sedem apostolicam perlata est quaestio nouiter orta de gradibus consanguinitatis, quam quidam legum, et canonum imperiti excitantes etc. sequitur, infra hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita in lateranensi consistorio: convocatis ad hoc opus episcopis, et clericis atque iudicibus diversarum provinciarum, haec ibi. Tertio admissi leguntur a qui tanquam iudices discretivi ad discernendum inter altricantes aliquos super aliqua profunda sive ardua quaestione. Unde in synodo illa amplissima celebrata Romae, in qua cum coram imperatore Constantino, et Helena disputandum veniret inter Christianos, et Iudaeos tempore beati Silvestri, quae lex an scilicet Christianorum an Iudaeorum praeferenda veniret, iudices duo positi sunt non suspecti, scilicet Crato philosophus qui nihil terrenum habere volebat, et Zenofilo qui consul existens nunquam munus ab aliquo suscepit. Legimus etiam in concilio Calcedonensi in disputatione contra Dioscorum iudices discretivos positos fuisse, unde de eis in actione 16. sic habetur. Gloriosi iudices dixerunt ex his quae gesta sunt vel ab unoquoque deposita ante omnia quidem primatum, et honorem praecipuum secundum canones antiquos Romae Deo amantissimo archiepiscopo conservari oportet. Item in octava synodo actione 1. sic habetur: Imperatores nostri miserunt nos servos suos qui senatores eorum (senatus vocamur qui voluntate Dei honoratus est) secundum omnia ut simus discreti eorum quae geruntur auditores. Quarto admissi leguntur ad universalia concilia, et etiam admitti possent ad conservationem fidei, et defensionem, et gestarum rerum pleniorem acceptationem. Hoc modo imperatores, et principes quandoque leguntur ad universalia concilia admissi, ait enim Martianus imperator in Calcedonensi concilio. Nos ad conservandam fidem non ad potentiam ostendendam exemplo gloriosissimi principis Constantini synodo interesse volumus ut inventa veritate non ultra multitudo prauis doctrinis attracta discordet. Quinto admittuntur aliqui ad concilium gratia protectionis synodi, et libertatis illius, ut princeps vel eius locum tenens in cuius territorio synodus celebratur, maxime quando synodum extra terras ecclesiae Romanae celebrare contingit. Sexto admittuntur aliqui ad concilium gratia doctrinae, et eruditionis; hac ratione non modo clerici sed etiam laici admitti possunt cum aut de fide agitur aut de gradibus consanguinitatis, ut erudiantur. Unde Nicolaus papa in cap. ubi distin. 96. inquit. Ubi nam legistis imperatores antecessores vestros synodalibus interfuisse conventibus nisi forsan ubi de fide tractatum est: quae universalis est quae omnium communis est, quae non solum ad clericos verum etiam ad laicos, et ad omnes pertinet Christianos. Septimo admittuntur aliqui qui habent aliquid opponere: ut puta aut querelas, ut qui habent causas litigiosas vel qui super aliquibus gravibus occurrentibus causis circa materias super quibus synodus est congregata petunt sibi per synodum provideri, verum isti nec diffinitiua nec consultivam vocem habent in concilio, sed expositivam tantum, unde expositis verbo de scripto quae exponere voluerunt non habent amplius synodo interesse. Octavo aliqui leguntur admissi ad concilia ad ampliorem notitiam iustitiae, et veritatis, hac de causa Innocen. in cap. ad apostolicae, de sententia, et re iudi. lib. 6. dicit. Si diceret, scilicet ipse Fredericus quod in nullo contra iustitiam ecclesiam laeserat, vel quod nos eum contra iustitiam laesissemus, parati eramus convocare reges praelatos, et principes tam ecclesiasticos quam seculares ad aliquem tutum locum ubi per se vel solennes nuncios conveniret etc. Nono admissi leguntur aliqui ad concilia gratia ministerii, ut officiales notarii, et procuratores, unde plurima verba leguntur in gestis conciliorum quae sunt verba notariorum referentium tam dicta patrum quam etiam imperatorum. Decimo admissi leguntur aliqui ad maiorem solemnitatem eiusdem: sicut patet in synodo Romae celebrata in qua Leo papa clero, et populo simul conveniente dat regi Carolo patritiatus dignitatem ut in cap. synodo distinctio 63. hoc etiam patet in synodo Romae celebrata in qua Nicolaus papa formam electionis Romani pontificis disponens in cap. in nomine domini distinctione vigesima tertia. In talibus enim synodus ad quae non fiebat convocatio episcoporum, de diversis provinciis admittebantur quandoque alii inferiores ut dyaconi presbyteri, et monachi: sicut in praedictis conciliis legitur factum pro honore, et amplitudine concilii. Undecimo reperiuntur aliqui admissi ad concilium ut sint testes gestorum in conciliis per subscriptiones eorum sicut in quinta, et octava synodis legitur quod presbyteri monachi dyaconi lectores subscripserunt, et imperator ac senatus. Duodecimo leguntur aliqui admissi gratia sanctitatis, cum scilicet aliquid orationum suffragio a Deo postulandum occurrit. Exemplum huius colligitur ex primo concilio apostolorum in quo cum orationibus impetrandum foret admissi sunt omnes 120 qui cum apostolis erant in cenaculo ac concilium illud: ut omnium orationibus intervenientibus facilius eorum petitio exaudiretur. His habitis facile respondetur ad rationes factas in oppositum, verum pro solutione obiectionum quae sumuntur ex pratica, et forma praeteritorum conciliorum. Notandum quod de modo celebrandi concilia universalia quo ad personas maxime vocandas vel admittendas praeter episcopos nulla certa forma data est, cuius ratio esse videtur: quia forma et modus celebrationis universalium conciliorum pendet omnino ex dispositione papae qui auctoritate, et potestate est supra universalia concilia ut extra de elect. ca. significasti: qui pro rerum, et casuum varietate potest illos vel illos vocare vel admittere, et ideo ex modo vel ex forma servata in uno concilio universali vel in alio, sive per apostolos, et patres succedentes non potest capi efficax argumentum: quia variae formae leguntur observate circa personas instantes admittendas vel non admittendas, ut iam visum est. Et maxime hoc verum est ex forma observata in quibusdam conciliis quae non pro gravibus causis, et universalibus sed particularibus, et non ad diffiniendum vel statuendum aliquid universaliter pro tota ecclesia celebrata sunt. Quare licet primitiva ecclesia celebrando aliqua concilia exemplum nobis dederit ut nos occurrentibus necessitatibus illa celebremus, ut ait glo. Act. 15, non tamen obligamur ritum tunc observatum nunc observare, sicut nec ritum tunc circa sacramentorum dispositionem observatum observare tenemur, sicut patet de usu sacramenti eucharistiae quod institutum, et celebratum post coenam legitur, et apostolis traditum Luc. 22, quod tamen nos non nisi ieiuni celebramus, et sumimus iuxta c. liquido de conse. di. 2. ubi Aug. ita inquit: Placuit spiritui sancto ut in honore tanti sacramenti prius in os Christiani corpus dominicum intraret quam caeteri cibi. Unde ad argumentum quod sic Christus post coenam sive cibum sumpsit sacramentum: ergo nos ita debemus facere. Respondit sanctus Tho. in 4. q. non sequitur: quia non oportet quod ecclesia servet ordinem sumendi quem Christus servavit: quia non oportet quod convenit principio vel generationi alicuius rei quod competat ei quando iam est in esse perfecto, et similiter non oportet ut quod convenit sacramento in sui institutione quod competat ei quantum ad suum usum. Similiter dicere possumus de ordine et forma celebrandi concilia. Non enim oportet quod ritus observatus per apostolos in conciliis suis servetur per omnia nunc a nobis, quia aliquid fuit tunc conveniens quando erat parvula, et in principio sui, quod nunc non conveniret ecclesia perducta ad perfectiorem statum multaque varietate ordinum ac officiorum distributum. ⁷ Ad argumenta autem duo prima sumpta ex practica conciliorum observata per apostolos. Respondetur negando consequentiam factam, tum ratione iam dicta tum quia nunc non occurrit circa omnes qui admitti petunt ad concilia eadem ratio propter quam apostoli alios quam apostolos, et ecclesiasticos admittebant ad concilia sua. ⁸ Ad tertium quod inducitur de concilio Constantiensi, et Basiliensi. Respondetur primo quod consequentia non valet ut patet ex dictis. Secundo dicitur quod parvum aut nullum argumentum faciunt observata in praefatis conciliis, tum quia Pisanum et Constantien. quantum ad eorum principium antequam forent omnes tres obedientiae congregatae cum fuerint celebrata in scismate non fuerunt universalia concilia, habita a tota ecclesia. Basilien. vero cum fuerit toti ecclesiae scandalosum: quod maxime evenit ex hac indiscreta admissione multorum ad voces diffinitiua in concilio, non est habendum in memoria alicuius auctoritatis. ⁹ Ad quartam respondetur sub tali distinctione: aut in concilio universali in quo aliquis de inferioribus petit admitti tangitur res, et salus illius in particulari, utputa quia est accusatus de aliquo crimine, et proceditur contra eum, tunc concedimus quod admittendus est omnis talis ad respondendum pro se vel ad indulgentiam petendam, quod etiam ut ait glo. in cap. convenientibus 1. q. 7. conceditur, et tamen non propter hoc dicuntur admitti in concilio ad voces consultativas vel diffinitiua. Si vero non agitur de salute illius in particulari sed in communi cum omnibus aliis fidelibus, tunc non est necessarium illum admitti sed sufficit quod superiores, et potiores in quibus virtute omnes alii continentur intersint concilio, alias quilibet fidelis, et etiam mulieres admitrende venirent ad quaecunque concilia in quibus tractaretur de salute fidelium aut rebus universitatum quod est absurdum. ¹⁰ Ad quintam respondetur negando consequentiam, quoniam licet omnes fideles qui se offerunt ad subveniendum necessitatibus ecclesiae occurrentibus admitti debeant ad succurrendum ecclesiae, et cum magna charitate suscipi, quando iuxta conditionem status eorum et facultates in subsidium ecclesiae se offerunt ut puta si agendum esset contra haereticos et infideles manu armata aut passagium fiendum in terram sanctam offerre se aut bona sua: non tamen ex hoc sequitur quod admittendi veniant in concilio prout hic loquimur de admissione videlicet ad voces diffinitiua vel etiam consultativas habendum in eo, quia si hoc daretur, ut iam diximus, nimis confusa esset synodalis congregatio. ¹¹ Ad ultimam rationem simili modo respondetur.