Summa de Ecclesia

NON parum certe admirandum est quod adversarii inter tot sanctorum patrum luminaria scilicet splendidissima testimonia tanta caecitate laborant, ut Petrum apostolum praesumant fundamentum ecclesiae negare, nihilominus tamen respondeamus ad rationes eorum.

¹ Ad primam quae sumitur ex apostolo 1. Corin. 3. respondetur quod Christus est primum et praecipuum fundamentum ecclesiae, utpote a quo ecclesia principaliter dependet et sustentatur, et praeter hoc fundamentum nemo potest aliud ponere tanquam primum et principale: nihilominus apostoli secundario dicti sunt fundamenta, et inter eos principaliter et maxime beatus Petrus, ut visum est supra.

Unde apostolus Paulus, ut beatus Dyonisius testatur, fertur dixisse beato Petro verius mortem. Pax tecum fundamentum ecclesiarum pastor ovium Christi. Unde ly praeter in auctoritate apostoli magis videtur nota anthonomasiae quam sit nota exclusionis, sicut ibi. Tu solus sanctus. Huius sententiae est doctor egregius Aug. super psal. 76. ita dicit. Ut noveritis quod fundamentum Christus sit primum et maximum. Fundamentum inquit apostolus, nemo potest ponere aliud praeter id quod positum est quod est Christus Iesus. Quomodo ergo fundamenta prophetae et apostoli, et quomodo fundamentum Christus Iesus quo ulterius nihil est, quomodo putamus nisi quemadmodum aperte dicitur sanctus sanctorum sic figurate fundamentum fundamentorum. Si ergo sacramenta cogites Christus sanctus sanctorum, si gregem subditum cogites Christus pastor pastorum, si fabricam cogites Christus fundamentum fundamentorum. Haec Aug. Et idem ponitur in glo. ad Eph. 3.

² Ad secundam rationem quae sumitur ex gl. interli. Math. 16. licet pateat responsio ex dictis, dicimus quod verum est quod Christus reservavit sibi dignitatem principalis fundamenti, sed hoc non obviat quin Petrus secundario fuerit fundamentum. Verum pro ampliori intelligentia huiusmodi materiae est sciendum quod fundamentum dicitur dupliciter. Uno modo id cui adhaeret prima pars aedificii quod tamen non includitur in aedificio, sicut terra solida vel petra sive rupis. Alio modo potest dici fundamentum prima pars ipsius aedificii supra quam residuum aedificii fundatur. Primo modo fundamentum quod scilicet sustentat totum aedificium est Christus, et hoc modo dicti fundamenti dignitatem retinuit sibi Christus. Sed fundamentum secundo modo dictum bene convenit aliis scilicet apostolis. Unde de utroque horum dicitur Eccle. 26. Fundamenta aeterna supra petram solidam, et inter apostolos maxime hoc modo competit beato Petro et sedi eius, et ita gl. illa non obstat.

³ Ad tertiam rationem quae sumitur ex dictis August. respondetur, quod etiam beatus August. ut superius patuit fuit alterius sententiae, videlicet quod Petrus fundamentum fuerit ecclesiae super quod ipsa ecclesia fundata sit, quod ipse testatur quod in illo tanquam in petra fundata sit ecclesia in lib. Retractationum c. 2. ubi ita dicit. Dixi quodam loco de apostolo Petro, quod in illo tanquam in petra fundata sit ecclesia. Qui sensus etiam cantatur ore multorum in versibus beatissimi Aubrosii ubi de gallo gallinatio ait. Hoc ipsa petra ecclesia canente culpam diluit: sed scio me postea saepissime sic exposuisse quod a domino dictum est. Tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, ut super hunc intelligeretur quem confessus est Petrus dicens. Tu es Christus filius Dei vivi: ac si Petrus ab hac petra appellatus personam ecclesiae figuraret quae super hanc petram aedificatur, nec dictum est illi. Tu es petra: sed tu es Petrus: petra autem erat Christus. Harum autem sententiarum quae sit probabilior eligat lector. Haec ille. Verum utraque sententia sive expositio potest habere locum et simul stare ut dicamus quod supra Christum petram primo et principaliter aedificatur ecclesia. Secundario vero supra Petrum, ut supra exposuimus. Unde ipse Aug. in sermone de transfiguratione domini ita loquitur. Quam convenienter petra Petro respondit. Et ego dico tibi Petre quia tu es Petrus, etc. q. d. super me aedificabo te, qui figuram eius geris ecclesiae quae in te aedificatur super me. Haec Aug. Verum si quis considerat bene serie litterae illius Math. 16. Tu es Christus filius Dei vivi, et ego dico tibi quia tu es, etc. iuxta sententias Chrysostomi, Hylarii, Hieronymi, Theophyli, Origenis, Ambrosii, et Leonis papae quae superius inductae sunt, videtur quod ad littera auctoritas illa Math. 16. de beato Petro accipienda sit: quoniam ut arguit Richardus in quaestionibus Armenorum lib. 7. c. 11. et bene iuxta seriem litterae Petro primo et singulariter confitenti. Tu es Christus filius Dei vivi, volens Christus pro tanta confessione aliquid notabile recompensare respondit. Beatus es Symon Bariona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed pater meus qui est in caelis: et ego dico tibi, quia tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, etc. Unde videtur praedicare Petrum debere fore fundamentum suae ecclesiae, quia alias essent impertinentia sequentia ipsis praecedentibus. Non enim videntur sibi pertinere. Ego dico tibi, quia tu es Petrus, et quod sequitur, super hanc petram scilicet super Christum aedificabo ecclesiam meam. Unde quod hoc dictum est, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam de Petro intelligendum sit: hoc manifeste ostendunt auctoritates sanctorum inductae in c. 17. maxime illa Chrys. et illa beati Leonis papae.

⁴ Ad quartam rationem cum dicitur quod unius aedificii, etc. respondetur quod verum est de principali fundamento, secundaria vero possunt esse plura, et ita est in proposito.

⁵ Ad quintam cum dicitur quod fundamenti non est fundamentum, respondetur quod licet non cuiuslibet fundamenti sit aliud fundamentum quia primi et principalis fundamenti non est aliquod aliud fundamentum, nihilominus secundariorum fundamentorum bene est aliud fundamentum scilicet primum et principale. Petrus autem apostolus non ponitur primum et principale fundamentum ecclesiae sed Christus, qui ut patet ex Aug. in responsione ad primam rationem non modo dicitur fundamentum, sed fundamentorum fundamentum.

⁶ Ad sextam rationem, cum dicitur quod fundamentum est prius eo cuius etc. dicendum prout etiam ex suprapositis sanctorum patrum sententiis dicentium beatum Petrum fundamentum ecclesiae colligere possumus dupliciter loqui possumus de fundatione ecclesiae. Uno modo quantum ad fidem et profectum virtutum, de qua dicitur ad Ephes. 3. in quo gl. in Christo, omnis aedificatio, gl. tam de gentibus quam de Iudaeis, constructa gl. in fide crescit gl. per augmentum virtutum in templum sanctum in domino. Alio modo possumus loqui de fundatione ecclesiae quantum ad potestatem iurisdictionis ecclesiasticae, prout structura⁷ ecclesiae consurgit secundum diversos ipsius potestatis gradus secundum quos quidam quantum ad ipsam potestatem sunt infimi, ut curati: quidam medii ut episcopi; quidam unus solus summus est sicut papa. Et de utroque modo fundationis potest intelligi illud verbum Math. 16. Secundum enim primum dicitur Petrus fundamentum ecclesiae inter alias rationes: quia in eius fide et confessione ut inquit Hieron. et gl. Math. 16. aedificata est ecclesia. Secundum secundum vero modum intelligendi Petrus dicitur ecclesiae fundamentum inquantum ipse primus in ecclesia principatum ecclesiasticae potestatis obtinuit dicente sibi domino. Et tibi dabo claves regni caelorum. Unde beatus Cyprianus et habetur in c. Loquitur dominus 24. q. 1. Loquitur dominus ad Petrum dicens. Ego tibi dico quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, super unum aedificat ecclesiam. His praesuppositis respondetur ad rationem sic, quod si loquimur de fundatione ecclesiae in fide Christi, licet ecclesia prius absolute fuisset quam Petrus confessus fuisset Christum dicens Tu es Christus etc. cum multi forent ante credentes, ipse Petrus et alii apostoli; nihilominus tamen ipse Petrus quantum ad eos qui credituri erant per verbum praedicationis illius in Christum prior erat ipsa ecclesia, unde sicut prius dictum est in c. 17. ex dicto beati Amb. ipse Petrus primus in nationibus fidei fundamenta posuit, et ut dicit Anacletus primus ad fidem populum virtute suae praedicationis adduxit. Si vero loquamur de fundatione ecclesiae quantum ad potestatem ecclesiasticam eo modo quo superius diximus ecclesia non videtur prior fuisse Petro: cum fundatio huiusmodi ecclesiae facta fuerit in Petro, quoniam ut ait sanctus Anacletus in ca. In novo dist. 21. In novo testamento post Christum dominum a Petro sacerdotalis coepit ordo: quia ipsi primo pontificatus in ecclesia Christi datus est dicente domino ad eum. Tu es inquit Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. Ex his manifeste confunditur error dicentium quod non magis Petrus quam ceteri apostoli dicendus fuerit fundamentum ecclesiae Christi.