Summa de Ecclesia

POSTQUAM pro modulo parvitatis nostrae superius explicavimus quod tam ad fidei Christianae conservandam unitatem, quam ad optimum ecclesiae regimen necessario unus in ecclesia erat dandus rector et caput totius reipublicae Christianae cum plenitudine potestatis, et quod huiusmodi sit Romanus pontifex, restat nunc videndum de habitudine quam habet ad alios ecclesiae inferiores praelatos in origine potestatis, utrum scilicet alii ecclesiarum praelati potestatem iurisdictionis quam habent immediate suscipiant ab apostolica sede, an sicut papa ita et episcopi immediate suscipiant a Christo. Dicimus cum sancto Thom. tam in 2. sententiarum et in 4. sententiarum quam in 4. contra gentiles, qui sanctus Thomas inter doctores de hac materia loquentes magis rationabiliter et magis conformiter ad dicta sanctorum patrum, et per consequens magis consonanter ad pietatem fidei loqui videtur, quod tota iurisdictionis potestas aliorum praelatorum de lege communi derivatur a papa. Quam conclusionem triplici via probare intendimus. Primo ex ordine aliorum apostolorum ad Petrum in potestate iurisdictionis. Secundo rationibus. Tertio ex convenientibus quae sequuntur ex opposito modo dicendi. Prima via sic arguitur. Apostoli alii a Petro non susceperunt potestatem iurisdictionis immediate a Christo, sed mediante Petro: ergo sequitur quod etiam nunc praelati qui sunt in ecclesia iurisdictionis potestatem suscipiant immediate a papa et non a Christo, consequentia est optima. Antecedens vero auctoritatibus et rationibus multipliciter probatur et declaratur. Auctoritate primo beati Anacleti qui ut habetur in cap. Sacrosancta distinct. 22. dicit. Inter apostolos quaedam fuit discretio, et licet omnes apostoli essent, Petro tamen a domino concessum est ut reliquis omnibus praeesset apostolis, et cephas, id est caput et principium teneret apostolatus. Cum autem nomine capitis et principii origo designetur potestatis non videtur posse dici beatus Petrus caput et principium tenere apostolatus nisi ab eo potestas iurisdictionis deriuaretur in apostolos ceteros.

Secunda auctoritas est beati Cypriani in epistola quae de unitate ecclesiae inscribitur ad Novatianum, et habetur in cap. Loquitur dominus ad Petrum 24. q. 1. Ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. Super unum aedificat ecclesiam et quamvis apostolis omnibus post resurrectionem suam parem i. communem potestatem tribuat et dicat. Sicut me misit pater et ego mitto vos, accipite spiritum sanctum; tamen ut unitatem manifestaret unitatis eiusdem originem ab uno incipientem sua auctoritate disposuit. Hoc utique erant ceteri apostoli quod Petrus pari consortio praediti et honoris et potestatis (gl. in ordine et dignitate consecrationis non administrationis plenitudine) sed exordium ab unitate proficiscitur ut ecclesia Christi una esse monstretur. Haec Cyprianus. Ubi cum ait quod Christus ut ecclesiae unitatem manifestaret potestatis originem ab uno incipiente disposuerit, manifeste dat intelligi quod solus unus, scilicet Petrus, super quem unam fundatam dicit ecclesiam a Christo immediate potestatem susceperit iurisdictionis, alii vero apostoli mediante ipso Petro. Plane ut videtur si immediate omnes apostoli potestatem iurisdictionis recepissent a Christo, origo potestatis non incepisset in ecclesia ab uno apostolorum cum data fuisset simul et immediate omnibus.

Tertia auctoritas est August. qui super Ioan. homel. 124. dicit sic. Petrus apostolus propter apostolatus sui primatum gerebat figurata generalitate ecclesiae personam, quod enim ad ipsum proprie pertinet natura unus homo erat, gratia unus Christianus abundantior gratia unus idemque; primus apostolus, sed quando ei dictum est. Tibi dabo claves regni caelorum, et quodcumque ligaveris, etc. universam significabat ecclesiam. Et infra. Ecclesia ergo quae fundatur in Christo claves ab eo regni caelorum accepit in Petro, i. potestatem solvendi et ligandi peccata. Sed videtur quod hoc quod soli Petro attribuitur ratione primatus non esset verum si alii apostoli cum eo immediate iurisdictionem recepissent a Christo quia dato illo ecclesia non in solo Petro sed etiam in aliis apostolis claves recepisse diceretur.

Quarta auctoritas est beatissimi Leonis, qui ut habetur in c. Dominus distinct. 19. ita dicit. Huius muneris sacramentum ita dominus ad omnium apostolorum officium pertinere voluit, ut in beatissimo Petro omnium apostolorum summo principaliter collocaret, ut ab ipso quasi quodam capite dona sua velut in corpus omne diffunderet, ut extorrem se ministerii intelligeret esse divini qui ausus fuisset a Petri soliditate recedere. Quinta auctoritas est eiusdem in sermone 3. ordinationis suae, et ita dicentis. Multo dignius est ad beatissimi Pe tri gloriam contemplandam aciem mentis attollere, et hunc diem in illius potissimum veneratione celebrare, qui ab ipso omnium charismatum fonte ita copiosis est irrigationibus inundatus, ut cum multa solus acceperit nihil in quemquam sine eius participatione transierit. Et infra. De toto mundo unus Petrus eligitur qui et uniuersarum gentium vocationi et omnibus apostolis cunctisque ecclesiae partibus praeponatur, ut quamvis in populo Dei multi sint sacerdotes multique pastores, omnes tamen proprie regat Petrus quos principaliter regit et Christus. Magnum et mirabile dilectissimi huic viro consortium potentiae suae tribuit divina dignatio, ut licet cum eo commune ceteris voluit esse principibus, nunquam nisi per ipsum dedit quicquid aliis non negavit. Ecce quam clara luce Leo iste beatissimus irrefragabilis auctoritatis inter patres ecclesiae, dicit, quod quicquid commune Christus cum Petro ceteris voluit esse principibus, videlicet apostolis non nisi per Petrum dedit, quicquid scilicet quod donabile esset per hominem aliis non negavit. Et ita manifeste habetur quod ceteri apostoli non immediate a Christo iurisdictionem acceperint, sed mediante Petro apostolo eorum principe.

Sexta auctoritas est Alexandri papae in c. audivimus 24. q. 1. sic dicentis. Unde cum dominus daret omnibus discipulis parem ligandi ac solvendi potestatem, Petro prae omnibus claves regni caelorum se daturum promisit dic. Tibi dabo claves regni caelorum. Quicunque ergo ab unitate ecclesiae quae per Petrum intelligitur fuerit alienus, execrare potest, consecrare non valet, excommunicationis vel reconciliationis potestatem non habet. In qua auctoritate duo sunt praecipue notanda. Primo quod beato Petro prae omnibus datae sunt claves. In quo datur intelligi quod beatus Petrus in potestate iurisdictionis superior, et maior fuerit omnibus aliis apostolis etiam simul coniunctis, et per consequens successor Petri videlicet Romanus pontifex superior maior sit omnibus praelatis etiam simul coniunctis. Secundo notandum est id quod dicitur quod beatus Petrus apostolus pro omnibus suscepit claves ecclesiae in quo manifeste denotatur quod alii Christi discipuli et eorum successores potestatem iurisdictionis non acceperunt nisi per Petrum, et ita non immediate a Christo.¹ Ubi considerandum est quod cum dicitur Petrus suscepisse pro omnibus et prae omnibus potestatem, non est intelligendum ipsum pro omnibus accepisse ad modum quo unus procurator nomine aliquorum aliquod donum sicut castrum, aut principatum accipit a principe: sed intelligendum est ad modum quo dicimus solem recepisse lumen a Deo prae omnibus stellis et pro omnibus. Prae omnibus, quoniam in maiori plenitudine quam ceterae stellae. Pro omnibus: quoniam in eo ordine, ut ab ipso sicut a fonte in ceteras stellas lumen descendat. Et simile est de capite quod prae omnibus, et pro omnibus membris virtutem recepit. Prae omni quidem, quia in solo capite est plenitudo sensuum, pro omnibus quidem, quia ab ipso cetera membra sensum motus et regiminis suscipiunt. Ita est de Petro qui non tantum auctoritate prae omnibus aliis donatus est, sed etiam caput et princeps aliis influens in toto corpore ecclesiae constitutus est, ut apertissime superius ostensum est ex doctrina sanctorum. Unde Innocen. in epistola quam scribit ad patres episcopos in concilio Carthaginensi dicit, quod a beato Petro episcopatus et tota auctoritas nominis huius emersit.

Consequenter hoc idem ratione probatur, et primo sic. Ab eo a quo quis non habet subditum ab illo non habet aliquam potestatem iurisdictionis, sed alii apostoli non habuerunt immediate subditos a Christo: ergo ipsi non habuerunt potestatem iurisdictionis immediate a Christo. Consequentia patet, maior etiam: cum nullus ligare, aut absolvere possit nisi subditum: cum a non suo iudice ligari nullus valeat nec absolui, de poenit. et remis. cap. Omnis. Nam potestas iurisdictionis qua aliquis potest absolvere, et ligare dicitur relative ad subditum, relativa autem ut habet doctrina Aristo. in praedicamentis, posita se ponunt et perempta se perimunt: unde si non est servus non est dominus. Propter quod secundum August. in lib. de trinit. Deus non fuit dominus quousque habuit creaturam suam. Ita si non est subditus non est praelatus, nec iudex qui possit eum iudicare, ad Rom. 14. Tu quis es qui iudicas alienum servum? suo domino stat aut cadit. Minor vero probatur, quia si Christus dedisset aliis a Petro subditos, aut omnes dedisset aut aliquem. Non est dicendum primum quod dedisset omnes, quia ut dictum est pluralitas principatuum non est bona, ut dicitur 12. metaphisicae et ideo ibi concluditur unus ergo princeps. Tum secundo, quia tunc ovile Christi non esset unum, nec unus ovium pastor sed plures, contra illud Ioan. 10. Erit unum ovile et unus pastor. Praeterea secundum non est dicendum, cum nullibi legatur Christus apostolis populos immediate divisisse, nec facile est fingere quos quibus subiecerit. Item secunda ratione arguitur sic. Si Christus dedisset apostolis immediate potestatem iurisdictionis, aut dedisset plenam et omnimodam sicut Petro, aut particulariter limitatam et coarctatam: sed neutram, ergo nullam: consequentia est bona, maior patet a sufficienti divisione, minor quo ad primam partem patet. Primo quia dicit beatus Cyrillus in libro thesaurorum, nulli alii quam Petro Christus quod suum est plenum commisit, sed ipsi soli dedit. Secundo quoniam si aliis apostolis data fuisset potestas in ea plenitudine qua Petro data est, Petrus nec maior nec superior, nec princeps, nec caput fuisset apostolorum, sed omnes in iurisdictionis auctoritate pares fuissent, quod est erroneum, ut enim sanctus Anacletus inquit in cap. Sacrosancta, distinct. 22. inter apostolos quaedam fuit discretio, licet enim omnes apostoli essent, Petro tamen a domino concessum est ut reliquis omnibus praeesset apostolis et cephas, id est caput et principatum teneret apostolatus. Secunda vero pars minoris quae dicit quod etiam Christus dedit apostolis potestatem aliquam limitatam patet, unde nec possibile est fingere certitudinem talis limitationis. De talibus autem quae facta esse dicuntur maxime circa apostolos de clavibus ecclesiae nihil videtur asserendum quod de scripturis sanctis non habeat testimonium explicite, vel implicite quod in hac parte non datur. Et haec de primo puncto breuitatis causa sufficiant.