Summa de Ecclesia
Juan de Torquemada (1388–1468)
First published 1561
Torquemada's Summa de Ecclesia from the Venice 1561 edition, Books I-IV with the Florentine union apparatus, in Latin with a new English translation.
Titulus I: Titulus
Privilegium I: Privilegium
Epistola I: Epistola dedicatoria
Index I: Index copiosissimus
Prologus I: Prologus
Liber I: Liber I — De universali ecclesia
Caput I: Cap. I. De nomine ecclesiae et differentia eius a nomine synagogae.
Caput II: Cap. II. De varia acceptione huius nominis ecclesia.
Caput III: Cap. III. Sub qua significatione de ecclesia habendus sit sermo in consequentibus, ubi declaratur quod in ecclesia sint boni, et mali simul permisti.
Caput IV: Cap. IIII. In quo ponuntur obiectiones aliquae contra illud quod dictum est quod in sancta et uniuersali ecclesia boni contineantur simul et mali.
VIDEBITUR1 fortassis aliquibus, quod sancta et universalis ecclesia non sit dicenda quae bonos simul et malos contineat, sed quae bonos tantum, quod multipliciter arguitur. Primo ex illo quod de ecclesia sancta et universali habetur Cant. 4. Hortus conclusus, fons signatus, puteus aquarum viventium: quod verbum Aug. li. v. contra donatistas dicit. Non adeo intelligere, nisi in sanctis, et iustis, non in avaris, non in fraudulentis raptoribus et ebriosis: ergo videtur quod sancta et universalis ecclesia solos iustos, et sanctos contineat. Secundo2 idem arguitur ex illo Cant. in eo. c. quod sponsus ad sponsam loquitur. i. Christus ad ecclesiam. Tota pulchra es amica mea, et macula non est in te. Planum est autem quod si sancta et universalis ecclesia tota pulchra et sine macula est, quod non habebit turpes et deformes moribus, et peccatorum sordibus maculatos admixtos cum bonis qui decore tantum speciosi refulgent. Tertio3 idem arguitur ex illo apostoli ad Eph. 5. Christus dilexit ecclesiam, et tradidit semetipsum pro ea ut illam sanctificaret; se quitur, ut exhiberet eam non habentem maculam, neque rugam, neque aliquid huiusmodi. Haberet autem maculam, et rugam, si malos simul cum bonis admixtos haberet.
4 Quarto ostenditur ex illo quod ut inquit Aug. Archa domini quae ecclesiam significabat de lignis sethim, quae sunt imputribilia, et albae spinae similia facta est, unde videtur quod etiam ecclesia in solis sanctis consistat, et non in omnibus fidelibus generaliter.
5 Quinto arguitur ex eo quod in symbolo patres sancti dixerunt quod ecclesia sancta sit: si autem ecclesia sancta est, et sanctitas teste Dionysio. xii. c. de divinis nominibus, sit ab omni immunditia libera et perfecta, et omnino immaculata munditia, non videtur quod ecclesia sancta veraciter dici possit, quae malos non peccatorum maculis deturpatos contineat.
6 Sexto arguitur ex illo Hiero. in commentario suo super epistolam Pauli ad Eph. qui tractans illud Ecclesia subiecta est Christo, dicit. Ecclesia Christi gloriosa est non habens maculam neque rugam, nec quid istiusmodi, qui ergo peccatorem, et aliqua sorde maculatus de ecclesia Christi non potest appellari nec Christo subiectus dici, de poen. dist. i. 6. ecclesia.
7 Septimo arguitur auctoritate beati Aug. in li. iiii. contra donatistas qui de malis loquens qui saeculo verbis et non factis renunciant, inquit. Nec isti ecclesiae devoti sunt qui videntur esse intus, et contra Christum vivunt. i. contra naturam Christi faciunt, nec omnino ad illam ecclesiam pertinere iudicandi sunt quam sibi ipse mundat lavacro aquae vitae in verbo, ut exhibeat sibi gloriosam non habentem maculam, aut rugam, aut aliquid huiusmodi.
8 Ultimo arguitur ex illo apostoli. 2. ad Cor. 6. Quae conventio lucis ad tenebras. Cum autem mali tenebrae esse dicantur, boni vero lux, secundum illud ad Ephe. 5. Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, ergo videtur quod boni, et mali simul non sunt censendi, nec in unitate sanctae et universalis ecclesiae comprehendendi.