Summa de Ecclesia

His non obstantibus dicendum est ut prius, quoniam varietas et differentia haec statuum dignitatum ac officiorum convenientissime ab ipso fundatore Christo (qui iuxta apostolum 1. Corinth. 1. virtus Dei et sapientia est) posita est in ecclesia, cum ut in praecedenti capitulo deduximus ad integritatem perfectionem decoremque pertineat ecclesiae, faciatque ad habiliorem divinorum ministeriorum expeditionem. Dicendum est ergo ad rationes in oppositum. Ad primam respondetur quod non quaelibet diversitas repugnat cuilibet unitati, unde diversitas membrorum in uno corpore non repugnat unitati corporis, immo perfectio eius ut diximus ex illorum varietate resultat, Unde apostolus ad Romanos 12. In uno corpore multa membra habemus, et ita dicimus quod diversitas praefata statuum et officiorum in ecclesia non impedit in aliquo ecclesiae unitatem quae per unitatem fidei charitatis et mutuae subministrationis proficitur, secundum illud apostoli ad Ephes. 4. Ex quo totum corpus, id est ecclesia copactum est, glossa: per fidem, et connexum vinculis charitatis per omnem iuncturam subministrationis, dum scilicet unus alii servit, et ita varietas ista in ecclesia statuum et officiorum stat cum unitate ecclesiae. Unde glossa super illud 1. Corinth. 12. Nam corpus non est unum membrum sed multa, dicit sic: Ostendit apostolus per similitudinem humani corporis unitatem corporis Christi, id est ecclesiae, habere varietatem officiorum et diversitatem, hanc non tollere unitatem, sicut humani corporis unitas non in singularitate consistit, sed in multis membris, ut sibi invicem praestent quod debent, haec ibi.

¹

Ad secundam respondetur, quod sicut natura non facit per multa quod potest facere per unum: ita etiam non coartat in unum id ad quod multa requiruntur, secundum illud Apostoli, 2. Corinth. 12. Si totum corpus oculus, ubi auditus? Unde etiam in ecclesia, quae est corpus Christi, oportuit membra diversificari secundum diversa officia, status et gradus, quia ita non poterant convenienter administrari per unum.

²

Ad tertiam respondetur iuxta sanctum Thom. ubi supra, quod sicut in corpore naturali membra diversa continentur in unitate per virtutem spiritus uiuificantis, quo abscedente membra corporis separantur, ita etiam in corpore ecclesiae pax diversorum membrorum virtute spiritus sancti qui corpus ecclesiae vivificat ut habetur Ioan 6. Unde et Apostolus dicit ad Ephe. 4. Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Discedit autem aliquis ab unitate spiritus dum quaerit quae sunt propria, sicut etiam in terrena civitate pax tollitur ex hoc quod cives singuli quae sua sunt quaerunt: alioquin per officiorum et statuum distinctionem tam mentis quam in civitate terrena³ magna pax conservatur inquantum per hoc plures sunt qui communicant actibus publicis. Unde et Apostolus dicit 1. Corinth. 12. quod Deus sic temperavit, ut non sit schisma in corpore, sed pro invicem solicita sint membra.

⁴

Ad quartam respondetur, quod una via est salvationis principalis et fundamentalis communionis omnibus hominibus, scilicet fides Christi cum observantia mandatorum Dei, secundum illud Matth. 19. Si vis ad vitam ingredi, serva mandata. Sed in illa via regia sunt etiam aliae diversae viae, sive semitae, quae attenduntur penes diversa opera charitatis quibus homo vacare potest, vel penes diversitatem exercitiorum quibus aliqui exercentur ad perfectionem charitatis. Unde sunt quidam modi vivendi et progrediendi in via Domini, secundum illud August. In via Dei in qua alius sic, alius sic ibat. De quarum viarum sive semitarum varietate propheta loquens sic Psal. xxiiii. ait: Vias tuas, Domine, demonstra mihi, et semitas tuas edoce me. Ubi per vias praecepta accipiuntur, per semitas vero, quae angustiora sunt, consilia evangelica designantur. Unde super illud Psal. xxiii. Deduxit me per semitas iustitiae, dicit gl.: Semitae iustitiae sunt arctiora praecepta et perfectiora consilia. Quare cum religiones privatae in ecclesia Dei non sunt viae aliae alienatae diversitatis aut contrarietatis a via illa principali communi omnibus in aeternam beatitudinem tendere cupientibus, sed illam in se continent tanquam fundamentalem, superaddentes illi consilia perfectiora: patet quod adversariorum ratio non procedit, cum in falsa imaginatione fundetur.

⁵

Ad quintam respondetur, negando consequentiam: multa enim processu temporis instituta sunt in ecclesia Dei tam circa cultum divinum quam circa usum sacramentorum, et distinctionem ministrorum, et vocabulorum varietatem, quae in ipso nascentis ecclesiae exordio non fuerunt, sicut manifestum est, spiritu sancto inspirante, quae non parum ornamenti et decoris conferunt sanctae Dei ecclesiae. Praeterea licet religionum differentia et varietas in habitibus et cerimoniis non fuerit in primitiva ecclesia quanta nunc, nihilominus substantialia fundamenta omnium religionum, videlicet abrenunciatio omnium rerum temporalium propter Christum, castitas et obedientia, in primitiva ecclesia fuerunt, quae maxime in Apostolis floruerunt.

⁶

Ad sextam respondetur pariter negando consequentiam ratione iam dicta. Secundo respondetur iuxta sanct. Thom. in.iiii.dist.xxiiii. quod in primitiva ecclesia propter paucitatem ministrorum omnia inferiora ministeria diaconis committebantur, ut patet per Dion. in li. eccles. hierar. nihilominus erant praedictae potestates, sed implicite in una diaconi potestate, sed postea ampliatus est cultus divinus, et ecclesia quod implicite habebat in uno ordine explicite tradidit in diversis, et hoc modo dicit magister sententiarum, quod ecclesia aliquos ordines sibi instituit.

⁷

Ad septimam respondetur negando consequentiam, et causa est. Tum quia sicut habuit auctoritatem instituendi, et deputandi varias personas variis, et distinctis officiis, ita habuit auctoritatem nominandi, et imponendi eis diversa vocabula secundum diversitatem officiorum. Tum quia illi quos patriarchas archiepiscopos etiam dicimus, sunt episcopi cardinales vero aut presbyteri aut diaconi sunt. Unde hoc non est novos ordines in ecclesia introducere, sed in ordinibus constitutos iuxta varietatem officiorum quibus deputati sunt dignis nominibus appellare, de nominibus autem non debet esse altercatio, cum prohibitum non sit illos sic nominari.