Summa de Ecclesia

Ordo autem qui in ecclesia est et esse debuit ita accipiendus est, ut unus in tota universitate reip. Christianae summus princeps rector ac gubernator esse credatur. Quod multiplici ratione colligitur. Primo sic. Ex dictis ordo potestatis est in ecclesia, ut in praecedenti c. est ostensum, sed ordo iste intelligitur secundum praelationem, et subiectionem. Praelatio autem attenditur secundum ascensum, et descensum non secundum aequalitatem, et ascendendo superius necesse est status, et reductio ad unum cum non sit processus in infinitum, et econverso descendendo multiplicatio: ergo secundum rectum ecclesiae ordinem oportuit aliquem unum esse praelatum et supremum in quo totius potestatis ecclesiasticae esset status qui omnium aliorum esset rector et pastor. Unde dominus de hac ecclesiae suae regiminis dispositione futura loquens per prophetam ait: Suscitabo super eos pastorem unum, Ezech. 34.

Et pastor unus erit omnium vestrum. Ezech. 37. Secundo sic iuxta sanctum Thom. in 4. contra gentiles. Nulli dubium esse debet quin ecclesiae regimen sit optime ordinatum, utpote per eum dispositum per quem reges regnant et legum conditores iusta decernunt. Optimum autem regimen multitudinis est quod regatur per unum, quod patet, tum auctoritate Aristot. 11. Metaphysicae, et 3. polyticorum, tum ex fine regiminis. Pax autem, et unitas subditorum est finis regentis, ut inquit Augustinus. Unitatis autem causa congruentior est unus quam multi. ergo regimen ecclesiae sic a Deo esse dispositum creditur, ut unus in eo toti ecclesiae praesit. Tertio sic. Ad unitatem ecclesiae requiritur quod omnes fideles in fide conveniant. Unde primae ad Corin. 1. inquit Apostolus: Idipsum dicatis omnes et non sint in vobis scismata. Est autem fides religionis Christianae fundamentum, secundum illud ad Hebr. 11. Sine fide impossibile est placere Deo. Circa ea vero quae sunt fidei contingit quaestiones moveri. Per diversitatem autem sententiarum divideretur ecclesia nisi in unitate per unius sententiam conservaretur. Exigitur ergo ad unitatem fidei in ecclesia conservandam ut sit unus qui toti ecclesiae praesit, ut doctor et rector, manifestum est autem quod Christus ecclesiae non deficit in necessariis quam dilexit et pro qua sanguinem suum fudit, cum et de synagoga dicatur per dominum: Quid ultra debui facere vineae meae et non feci, Esa. 5. Non est ergo dubitandum quin ex ordinatione Christi unus toti ecclesiae praesit. Quarto sic. Ecclesia militans sicut in praecedenti c. argutum est ab ecclesia triumphante derivatur, unde Ioan. in Apocal. 21. ait. Vidi civitatem sanctam Hierusalem novam descendentem de caelo a Deo paratam sicut sponsam ornatam viro suo, sed in triumphante ecclesia unus praesidet qui etiam praesidet toti universo scilicet Deus: ergo in militante ecclesia etiam debet esse unus praesidens etiam universis. Hac ratione beatus Bernar. utitur lib. 3. de consideratione ad Eugenium ita dicens. Non utem reputes formam hanc quae in terris formam habet in caelo. vidit hoc qui dicebat. Vidi civitatem sanctam Hierusalem novam descendentem de caelo, etc. sicut enim Seraphyn, et Cherubin, et ceteri ordines sunt sub uno capite Deo; ita et hic Patriarchae archiepiscopi et reliqui sub uno pontifice summo, quod non est parvipendendum quod Deum habet auctorem et quod de caelo ducit originem. Haec ille. Quinto sic. In ecclesia Dei non debet esse minor unitas quam in synagoga, immo tanto maior quanto sacerdotium evangelicum excellentius est levitico, sed in synagoga erat unus summus pontifex qui praeerat omnibus sacerdotibus scilicet Aaron et postea Eleazar, et sic de aliis successoribus, cum is qui summo sacerdoti non obediebat reus erat mortis, ut habetur Deut. 17. ergo multo magis in ecclesia debet esse unus summus pontifex cui omnes tanquam superiori obedire teneantur. Sexto sic. In uno speciali populo unius ecclesiae requiritur unus episcopus qui sit totius populi caput: cum summa regiminis fidelis populi ad episcopalem pertineat dignitatem, ergo etiam in toto populo Christiano requiritur quod sit unus totius ecclesiae caput. consequentia patet. Septimo sic iuxta sanctum Thom. in 4. Ubicunque sunt multa ordinata in unum oportet esse aliquod universale regitivum super particularia regitiva, quia in omnibus virtutibus, et actibus, ut dicitur 1. Ethicorum, est ordo secundum ordinem finis. Bonum autem commune dicitur divinius quam bonum speciale, et ideo supra praecedens regitiva quae comunicat bonum speciale oportet esse potestatem regitivam respectu boni communis, alias non potest esse colligatio ad unum: ergo cum tota ecclesia sit unum corpus, oportet si ista unitas debeat conservari quod sit aliqua potestas regitiva respectu totius ecclesiae supra potestatem episcopalem qua unaquaeque specialis ecclesia regitur, et gubernatur et haec est potestas papae. Unde ex hoc concludit sanctus Tho. quod qui hanc potestatem supremam negant scismatici dicuntur quasi divisores ecclesiasticae unitatis. Octavo sic. Regimen ecclesiae non creditur minus ordinatum esse quam regimen naturae: immo ordinatius dispositum cum gratia supergrediatur naturam, sed in his quae videmus in natura ubicunque est regimen naturale semper illud totum regimen reducitur ad unum principale regitivum omnium, ut in corpore animalis in quo sunt diversa membra diversis officiis et actibus diversis deputata oportet dare unum membrum, videlicet cor vel caput unde omnium aliorum membrorum motus sensus, et gubernationis regimen derivetur. Item tota machina universi est unum caeleste corpus, videlicet primum mobile per cuius motum moventur et reguntur motus corporum inferiorum, ut habetur per Aristot. 8. physicorum. In toto etiam mundo est unus supremus: scilicet Deus, unus rex universae terrae: ergo pariter in regimine ecclesiae oportet quod sit unus qui toti Christianae universitati praesideat caput, et rector illius. Nono sic. Tota ecclesia Dei est una. Cant. 6. Una est columba mea. Est unum corpus 1. Corin. 12. Multi unum corpus sumus. Est una civitas, secundum illud psal. Hierusalem quae aedificatur ut civitas. Una hierarchia, ut patet per sanctum Dyonisium lib. eccles. hierar. Unum ovile Io. 10. ergo necessario in tota ecclesia est dandus unus supremus praesidens et rector, unum caput totius corporis, unus princeps totius civitatis, unus Hierarcha totius Hierarchiae, unus pastor totius ovilis sive gregis dominici, et ita idem quod prius: hinc dicitur Ioel. 1. Congregabuntur filii Iuda et filii Israel pariter exponent sibi caput unum. Et dominus ait Ioan. 10. Erit unum ovile, et unus pastor. Decimo sic. Ecclesia est regnum, sive ecclesiae principatus est Monarchicus sive regalis. Hoc patet tum ex multis sacrae scripturae locis ubi ecclesia regnum caelorum nominatur. Unde et Esa. nono dicitur: Parvulus natus est nobis et filius datus est nobis. Et sequitur: Super solium David et regnum eius sedebit, gl. id est ecclesiam, et Lucae 1. dicitur: Regni eius non erit finis. Tum etiam quia optimum genus politiae est Monarchicum sive regale, cum iuxta sententiam Arist. 3. polyticorum. omnium urbanitatum perfectissima sit regnum quod consistit ex omni ordine ad unum secundum perfectissimam gubernationem, propter quod Dyo. li. de di. no. c. ii. dicit. Quod regnum est omnis finis legis et ordinis distributio: sed regnum est in quo potestas regiminis residet apud unum toti multitudini praesidentem, ut tam ex 8. ethycorum quam ex 3. poly. aperte colligitur. ergo talis a Deo ecclesiae principatus constitutus est, ut unus in eo superior potestate praesideat et principetur. Hoc enim est de ratione legalis sive Monarchici principatus ut dictum est. Dicitur enim Monarchicus a Monos quod est unum et Archos quod est princeps, quasi unus princeps toti multitudini praesidens. Et confirmatur per illud quod idem divus Dyon. in principio tam caelestis quam ecclesiasticae Hierarchiae dicit. Quod ratio ornatus, et decentissimae dispositionis attenditur in ordinatorum consonantia et connexione ad invicem, et ad unum simpliciter primum Monarcham. Undecimo sic. Principatus ille videtur omnibus aliis praestantior et nobilior quo inter subditos charitas et pax ac concordia maxime nutritur fovetur et conservatur, et quo seditio et discordia quae est cuiuslibet communis corruptio praecipue devitatur. Hoc patet: quoniam sunt quae maxime princeps cuiuscunque principatus tenetur nutrire et fovere in subditis. Nam ut Cassio. in epistolis suis dicit. decet regalis apicis curam, gentem sibi commissam custodire concordem: quoniam ad laudem regnantis traditur si a sibi subditis pax habetur. nihil quoque est quod hic principem praedicet sicut quietus populus, et concors senatus totaque, resp. morum honestate vestita. Unde princeps pacis Christus super cuius humerum factus est principatus Esa. 9. corporaliter a fidelibus discessurus pacem et dilectionem praecipue illis commendavit, di. Pacem meam relinquo vobis, pacem meam do vobis, Ioan. 13. Et iterum. Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, etc. sed hoc magis et congruentius fit, si principatus fuerit apud unum sicut est in regno: quam si fuerit apud plures sicut in Aristocratia sive in politia, unitatis enim et pacis congruentior causa est unus quam plures. ergo sequitur quod talis ecclesiae principatus, scilicet Monarchicus sive regalis in quo omnium ordinatorum reductio ac adunatio est, redigatur ad unum principem potestate et auctoritate omnibus praesidentem. Hinc ecclesia per archam Noe designatur quae in uno cubito consummata fuit Gen. 6. Duodecimo praefatus ordo, scilicet omnium ad unum adunatio in ecclesia clarissime probatur ex eo quod commendabilior est atque praestantior. Unde de eius commendatione loquitur dominus Albertus magnus in li. suo de missa dicens. Haec adunatio scilicet multorum per omnem ordinem graduum ecclesiae ad unum caput in caelo refulget in naturis ostenditur, in operibus exemplificatur, in divinis legibus praecipitur, et in toto corpore mystico observatur. In caelis enim Angeli ad Archangelos, Archangeli ad principatus, et principatus ad potestates, potestates ad virtutes, virtutes ad dominationes, dominationes ad thronos, et throni ad Cherubyn, et Cherubyn ad Seraphyn secundem obedientiae et illuminationis ordinem ordinati ordinantur, et ipsa multitudo angelorum quae in quolibet est agmine ad unam personam quae in quolibet ordine praeminet adunatur. Et ideo ordo caeli vocatur, quia omnis ordo est multorum in gradibus differentium ad unum. Iob. 38. Nunquid nosti ordinem caeli, et rationem eius pones in terra. Hoc etiam in naturis ostenditur, ubi multi ramusculi ad virgas, ubi multae virgae ad ramum, ubi multi rami ad stipitem unum, ubi multi stipites in una radice infigurantur, ut omnia socia fiant et participia succi qui est in radice ad Rom. 11. Socius radicis olivae et pinguedinis factus es. Sic multae grues unam sequuntur ordine litterato, sic multa membra in corpore unius capitis percipiunt beneficia 1. Corin. 12. Sicut enim multa membra in uno corpore habemus, omnia autem membra non eundem actum habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. In Christi operibus haec adunatio etiam exemplificatur, quia Christi opus semper est in unum colligere dispersa. Diaboli autem opus est adunata dividere et dispergere. Hinc est quod Ioan. 10. dicitur. Fiat unum ovile et unus pastor. Et Matth. 12. Qui non colligit mecum dispergit. Haec adunatio praecipitur in legibus divinis quia sicut dicit beatus Dyo. Lex divinitatis est per prima media et per media ultima reducere. Talis autem reductio ultimorum ad media et mediorum ad prima non potest esse nisi in ordine ad primum: sic ergo lex divinitatis est sicut descensus est illuminationum et charismatum ab uno sic reductio ad primum. Haec enim lex sicut superiora monet, et ligat ad inferiorum providentiam et curam, ita inferiora ligat ad superiorum obedientiam, ut omnia hoc modo sint connexa, psalm. 47.

¹

Distribuite gradus eius, ut enarretis in progenie altera, et Dan. 10. Sta in gradu tuo. Sic enim octo gradibus ascenditur ad deitatis templum et culturam, ut dicitur Ezech. 40. Papatus seu Patriarchatu, Primatu, Archiepiscopatu, episcopatu, Abbatum reverentia, praepositura, decanatu, cura parochiali. Curam enim archydiaconorum sub praepositura comprehendimus. Hoc etiam in toto corpore mystico quod est ecclesia observatur in quo omnia ad unum diriguntur quae Petri clavibus committuntur. Math. 16. Tibi dabo claves regni caelorum et quodcumque solveris super terram, etc. Haec clavis uni committitur, ut plenitudo potestatis in uno ostendatur, et in alios ab illo secundum partem solicitudinis ad quam vocantur committatur: haec Albertus magnus. Ex quibus manifeste convincitur error dicentium principatum ecclesiae non esse monarchicum.