Summa de Ecclesia

Ex his quae de apostolicae sedis iudicio et magisterio multis sanctorum patrum testimoniis firmauimus apertissime confutatur error adversariorum qui apostolicae sedis decretales sive decreta contemnunt quae in canonibus conciliorum non includuntur. Contra hunc errorem cum sit perniciosissimus, et ad infinita scismata ianua, sunt multorum sanctorum patrum argumenta praeter ea quae in superioribus diximus in hoc secundo libro circa cap. 48. et 50. In primis est argumentum quod clarissime memoriae papa Nicolaus omnibus archiepiscopis per Galliam constitutis scribens facit, ut in c. Si Romanorum distinct. 19. ita dicens: Si Romanorum pontificum decreto ceterorum opuscula tractatorum approbantur, vel reprobantur, ita quod vere sedes apostolica approbavit hodie teneatur acceptum et quod illa reppulit hactenus inefficax habeatur: quanto ergo potius quae papa pro catholica fide, pro sanis dogmatibus, pro variis et multifariis ecclesiae necessitatibus et fidelium moribus diverso tempore scribit omni honore debent praeferri et ab omnibus prorsus in quibuslibet opportunitatibus discretione vel dispensatione magistra reverenter assumi, quamquam quidam nostrum scripserint non esse decretalia priscorum pontificum in toto canonum codicis corpore descripta, et ideo inter canones non assumenda, cum ipsi ubi suae intentioni haec suffragari conspiciunt omnibus illis indifferenter utantur, et solum nunc ad diminutionem sedis apostolicae potestatis et ad suorum argumentum privilegiorum minus accepta esse perhibeant. Item si ideo non decretales epistolas priscorum pontificum Romanorum admittendas esse dicant, quia in codice canonum non habentur ascriptae: ergo nec sancti Gregorii nec ullius alterius qui ante ipsum fuit vel post ipsum est aliquod institutum vel scriptum recipiendum est eo quod in codice canonum non habeatur ascriptum. Ergo doctrinam eorum et sanctiones quae ab omni lingua venerantur, quia in codice canonum non habentur ascriptae de codicibus tradant suis, ut quid membranas occupant postquam non habentur receptae? Sed quare multum immoremur cum nec ipsas scripturas divinas veteris et novi testamenti iam recipiemus si istos duxerimus audiendos, etenim neutrum horum in codice canonum ecclesiasticorum habetur insertum. Sed responsuri sunt isti qui ad resistendum potius quam ad obediendum parati sunt afferentes quod inter canones inveniatur ca. Papae Innocentii, cuius auctoritate doceatur a nobis utrumque testamentum esse recipiendum quamquam in ipsis prius canonibus nullum corum ex toto contineatur insertum quibus ad hoc asserendum est: quoniam si vetus novumque testamentum sunt recipienda non quod codici canonum ex toto habeantur annexa, sed quod de his recipiendis sancti Innocentii papae prolata videtur esse sententia. Restat nimirum quod decretales epistolae Romanorum pontificum sint recipiendae, etsi non sint canonum codici compaginatae: quoniam inter canones ipsos unum beati Leonis capitulum constat esse permixtum quo ita omnia decretalia constituta sedis apostolicae custodiri mandantur, ut si quis in illa commiserit noverit sibi veniam denegari, ait enim capitulo quinto suorum decretalium¹. Ne quid vero sit quod praetermissum a nobis forte credatur omnia decreta constituta tam beatae recordationis Innocentii quam omnium praedecessorum nostrorum, quae de ecclesiasticis ordinibus et canonum promulgata sunt disciplinis, ita a vestra dilectione custodiri mandamus, ut si quis in illa commiserit veniam sibi noverit denegari deinceps. Dicendo vero omnia decretalia constituta nullum de decretalibus constitutis praetermisit quod non mandaverit esse custodiendum, et rursus asserendo omnium praedecessorum nostrorum nullum pontificum Romanorum qui ante iam fuerunt excepit cuius illa non praeceperit decretalia constituta ab omnibus custodiri, ut si quis in illa commiserit veniam sibi deinceps noverit denegari. Itaque nihil interest utrum sint omnia decretalia sedis apostolicae constituta necne inter canones conciliorum immixta, cum omnia in uno corpore compaginari non possint, et illa eis intersint quae firmitatem his quae desunt et vigorem suum assignant praesertim cum synodalia gesta inter quae ipsi canones statuti sunt in codice canonum non habentur sed a nobis omni cultu debito venerantur. Consonat autem huic beatissimo Leoni papae et facundissimus et sanctus in decretis suis Gelasius papa ita inquiens: Decretales epistolas quas beatissimi papae diversis temporibus ab urbe Romana pro diversorum patrum consultatione dederunt venerabiliter suscipiendas decrevimus. In quo notandum quod non decretales dixit epistolas quia inter canones habentur, vel quas moderni pontifices ediderunt, sed quas beatissimi papae diversis temporibus ab urbe Roma dederunt; dicens autem diversis temporibus et illa tempora vir sanctus comprehendit quae crebrescentibus paganorum persecutionibus ad sedem apostolicam deferri causas episcoporum difficillime permittebat. His itaque divina favente gratia praelibatis ostendimus nullam esse differentiam inter illa decreta quae in corpore canonum habentur sedis apostolicae praesulum et ea quae praemultitudine vix per singula voluminum corpora reperiuntur, cum omnia et omnium praedecessorum suorum decretalia constituta decretales epistolas quas beatissimi papae diversis temporibus ab urbe Roma dederunt fore venerabiliter venerandas suscipiendas et custodiendas eximios praesules Leonem scilicet et Gelasium mandasse probavimus. Secundo contra praefatum errorem adversariorum est dominus Aymarus archiepiscopus Remen. in libro suo de synodis c. 3. ubi pro auctoritate decretalium summorum pontificum multa sanctorum patrum testimonia inducens ait: De auctoritate autem ipsorum pontificalium decretorum nulla nobis dubitatio relinquitur cum et ipsa universalia concilia auctoritatem exinde perceperint nec aliunde synodicam firmitatem obtinere potuerint. Hoc ergo et nos irretractabiliter observare debemus, ut apostolici patres nobis ex apostolica auctoritate praeceperunt per quam et aliorum statuta nobis ad servandum canonizasse leguntur. Nempe beatissimi patres nostri Damasus et Leo papa magnus quorum alter secundum universale concilium alter quartum primo Calcedonen. apostolica auctoritate firmaverunt, ipsi inquam eadem auctoritate eadem etiam auctoritate et voce ita generaliter decreverunt. Omnia inquiunt decretalia praedecessorum nostrorum, quae de ecclesiasticis ordinibus et canonum promulgata sunt disciplinis ita omnibus episcopis et generaliter a cunctis sacerdotibus custodiri debere mandamus, ut si quis in illa commiserit veniam sibi deinceps noverit denegari. Item Damasus alibi omnibus episcopis scribens: Observetur, inquit, ab omnibus, ut illa semper quae apostolica institutione et patrum traditione sunt constituta sub metu irrefragabili auctoritate teneantur. Item papa Gelasius scribens universis episcopis per Siciliam constitutis ait: Cum decreta venerabilium sanctionum nos quoque magnopere custodire nitamur atque sine eorum dispendio etiam illa quae pro alicuius utilitatis fortasse compendio videantur laxanda credamus: cumque nobis contra salutarium reverentiam regularum cupiamus temere nihil licere, et cum sedes apostolica superior his omnibus favente domino quae paternis canonibus praefixa pio devotoque studeat tenere proposito, satis indignum est quenquam vel pontificum vel ordinum subsequentium hanc observantiam refutare quam beati Petri sedem et sequi videat et docere satisque conveniens sit ut totum corpus ecclesiae in hac sibi observatione concordet quam illic vigere conspiciat ubi dominus ecclesiae totius posuit principatum dicente scriptura: Ordinatae in me charitatem. Item omnia cum ordine fiant, haec ibi. Item Agatho qui sextam synodum universalem per legatos suos instituit, et institutam apostolica auctoritate firmauit, omnibus episcopis eadem auctoritate nunciavit sic inquiens: Omnes apostolicae sedis sanctiones accipiendae sunt tanquam ipsius Petri divina voce firmitate. Item successor eius beatus Nicolaus papa primus synodo universali praesidens generaliter eiusdem synodi iudicio decrevit ut etiam anathema esset quicunque decreta a Romano pontifice contempsisset. Sanctus quoque Adrianus papa etiam reges anathematizavit quicunque sedis apostolicae decreta violare non formidant. His ergo testimoniis satis edocemur quam indubitanter apostolicis institutis obedire debemus. Haec omnia praefatus dominus Aymarus. Tertio contra praefatum errorem adversariorum arguit papa Nicolaus scribens ad Phocium patriarcham Constantinopolitanum cuius epistola in sancta octava universali synodo fuit recepta et approbata cum omnibus gestis eius circa Constantinopolitanam et contra dictum Phocium ac Michaelem Imperatorem fautorem eius. In qua epistola prout colligitur ex ipsa actione 8. concilii sic habetur. Decretalia autem quae a sanctis pontificibus sedis Romanae ecclesiae sunt instituta cuius auctoritate atque sanctione omnes synodi et sancta concilia roborantur et inde stabilitatem sumunt, cur vos non habere, vel observare dicitis nisi quod vestrae ordinationi contradicunt. Et infra, et si ea non habetis de neglectu atque in curia estis arguendi, si habetis et non obseruatis de temeritate estis corripiendi et increpandi, et habetur in c. Si decreta distinct. 20. Quarto contra praefatum errorem est cap. in canonicis scripturis distinct. decimanona quod est beati Augustini, in quo videtur inter canonicas scripturas epistoles apostolicae sedis annumerare. Item quinto contra eundem errorem est cap. Decretales distinct. 10. ubi habetur quod decretales epistolae canonibus conciliorum pari iure exequantur, glo. Archydia. In observantia et auctoritate, et exequantur; scilicet in auctoritate, in reverentia, in observatione. Hug. Sexto contra praefatum errorem videtur esse articulus condemnatus in concilio Constantiensi, ubi inter alios articulos Ioan. Vicleff fuit condemnatus ille: Decretales epistolae sunt apocryphae et seducunt a fide Christi et clerici sunt stulti qui student eas. Quia plura dicta sunt de praeceptis apostolicis suscipiendis supra circa cap. 48. ista pro nunc sufficiant.