Summa de Ecclesia

Quanquam de unitate ecclesiae multum diffuse in superioribus, in cap. 7., et 36., locuti fuerimus, nihilominus ad pleniorem intelligentiam sacramenti unitatis ecclesiae aliqua de qualitate unionis membrorum eius ad invicem et de modo unionis membrorum ad caput disputabimus. Quod autem unio membrorum ad invicem sit unio essentiae sive essentialis arguitur sic.

¹

Quaedam glossa pro regula ponit super illud 1. Corin. 7.: Qui adhaeret Deo, unus spiritus est cum eo. Quod quando de duobus dicitur quod sint unum et non additur quid unum, intelligendum est quod sint unius essentiae; sed absolute dicitur Cantic. 6.: Una est columba mea; ergo ecclesia ipsa est una unitate essentiae.

²

Item Ioan. 17. dicitur: Claritatem quam dedisti mihi dedi eis, ut sint unum sicut et nos unum sumus; sed Pater et Filius sunt unius essentiae; ergo etiam membra ecclesiae ad invicem sunt unum unitate essentiae.

³

Tertio arguitur quod fides non possit habere rationem medii quo membra ecclesiae unum corpus esse dicantur sic: Fides non habet respectum ad alterum, sed est absolute in subiecto suo, unde non comparat subiectum suum ad aliud per modum identitatis vel diversitatis; ergo non videtur habere rationem unientis.

⁴

Quarto medium debet esse commune extremis; fides autem non competit capiti ecclesiae, ut patet; ergo videtur quod per fidem non sit unitas ecclesiae, nec inter se ad invicem nec ad caput.

⁵

Quinto, prius naturali intelligentia est esse quam esse unum, et esse unum quam esse vivum; sed per fidem dicitur esse vita in membris ecclesiae secundum illud Roma. 1.: Iustus ex fide vivit; ergo fidem praecessit unitas; ergo per fidem non est unitas ecclesiae. Consequentia patet, quia causa praecedit, non autem sequitur effectum suum.

⁶

Sexto arguitur quod nec etiam charitas sit medium unionis membrorum ecclesiae, quia charitas in diversis est differentiis; et cum ex diversis numero non sit proprie unio, videtur quod ecclesia per charitatem non potest dici una numero. Consequentia patet, et antecedens etiam.

⁷

In oppositum sunt quae in superioribus diximus, et maxime in praenominatis capitulis. Est etiam illud Aug. dicentis super psal. xxxvi.: Nos in corpore ipsius sumus si fides nostra sincera sit in illo, et spes nostra certa, et charitas accensa, sic in corpore ipsius et membra ipsius sumus. Item beatus Hilarius in notulis super psal. exponens illud psalm. cxxi.: Hierusalem quae aedificatur ut civitas, dicit sic: Unum ecclesiae corpus est, non quadam corporum confusione permixtum, nec singulis in indiscretum acervum et informem cumulum unitus, sed per fidei unitatem, per capitis societatem, per operum uoluntatisque concordiam, per sacramenti unum in omnibus donum, unum omnes sumus, in quod nos hortatur Apostolus dicens: Obsecro vos, fratres, ut illud idem sapiatis, eandem charitatem habentes.

Pro declaratione praesentis difficultatis notandum quod, ut sanctus Tho. dicit in 3. Sententiarum, dist. xiii., in corpore naturali invenitur quadruplex unitas ad invicem. Prima est secundum conformitatem naturae, quia omnia membra constant ex similibus partibus et sunt unius rationis, sicut manus et pes ex carne et osse, et sic dicuntur membra unum genere vel specie. Secunda per colligationem eorum ad invicem per neruos et iuncturas, et sic dicuntur unum per continuationem. Tertia est secundum quam diffunditur vitalis spiritus et vires animae per totum corpus. Quarta est secundum quod omnia membra perficiuntur per animam, quae est una numero in omnibus membris. Et hae quattuor uniones inveniuntur in corpore mystico. Prima inquantum omnia membra sunt unius naturae, vel specie vel genere. Secunda inquantum colligata sunt ad invicem per fidem, quia sic continuantur in uno credito. Tertia secundum quod vivificantur per gratiam et charitatem. Quarta secundum quod in eis est Spiritus Sanctus, quae est ultima perfectio et principalis totius corporis mystici, quasi anima in corpore. Prima dictarum unionum non est unio simpliciter, quia illud in quo est unio hoc non est unum numero, sicut est in tribus sequentibus, quia per fidem et charitatem in uno uniuntur credito et amato. Similiter Spiritus Sanctus unus numero omnes replet homines, haec sanctus Thom.

Quibus tanquam sufficienter declarantibus qualitatem et modum unionis membrorum corporis quod est ecclesia, habitis, dicendum est ad rationes factas in oppositum.

⁸

Ad primum ubi dicitur et obiicitur quod absolute ecclesia dicitur una, respondetur quod non est ita, sed determinatur eius unitas in hoc quod dicitur: Una est columba, et una est perfecta. In nomine columbae, iuxta glossam, notatur unitas simplicitatis ecclesiae; ecclesia enim est una unitate simplicitatis, cum sit sine macula et ruga perfidiae aut erroris, in quo unitas fidei designatur. In hoc vero quod dicitur una perfecta, determinatur eius unitas ad unitatem perfectionis; quoniam unitas ecclesiae non est indivisibilitatis, qualis est unitas puncti, nec continuatis, qualis est unitas lineae, sed perfectionis, qua aliquid unum perfectione constituitur ex multis, ut habetur 5. Meth.

⁹

Ad secundum quod obiicitur ex illo Ioan. 17., et cetera, respondetur quod dictum Ioannis intelligitur iuxta glossam sic: ut sint unum suo modo per participationem alicuius similitudinis unitatis naturae. Unde “sicut” non dicit aequiparantiam, sed proportionem participatae similitudinis unitatis divinae. Unde duplex unitas est inter Patrem et Filium: una est naturae, de qua Ioan. 10.: Ego et Pater unum sumus; alia est unitas amoris in Patre et Filio, quae est unitas Spiritus; et utraque est in nobis, non quidem per aequiparantiam, sed per similitudinem quandam. Pater autem et Filius sunt eiusdem naturae numero, et nos unum in natura secundum speciem. Item sunt unum per amorem, non participatum ex dono alicuius, sed et eis procedentem nam pater et filius diligunt se spiritu sancto, nos autem sumus unum per amorem participatum ex dono superiori.

Ad tertium¹⁰ respondetur quod unire dicitur dupliciter. Uno modo per modum vinculi et connexionis, et sic videtur quod sola charitas quae est connexio et quaedam copula dicitur unire, unde apostolus. Super omnia habete charitatem quae est vinculum perfectionis. Alio modo unire per modum assimilationis, et hoc modo omnis virtus dicitur unire unum alteri in quo similis dispositio invenitur, et hoc modo fides dicitur unire, et habere ex consequenti rationem medii. Unde magister Alex. de Alis in tertio dicit, quod corpus ecclesiae dicitur unum ab una perfectione, et a consimili dispositione. Una enim perfectio est in capite et in omnibus credentibus, et amantibus Christum scilicet spiritus sanctus. Unde apostolus. Unum corpus, et unus spiritus. i. ab uno spiritu est unum corpus. ad Ephes. 4. Similiter dicitur unum a consimili dispositione, quia in omnibus sanctis est una consimilis dispositio in participatione unius perfectionis. scilicet Spiritus sancti. Et haec similis dispositio attenditur quantum ad quattuor. Primo quantum ad cognitionem rationis, et hoc per fidem, idem omnes credunt. Secundo quantum ad desiderium concupiscibilis, et hoc per charitatem unam. Idem enim omnes amant, scilicet summam bonitatem. Tertio attenditur quantum ad expectationem irascibilis, et hoc per spem unam, quia idem omnes expectant, scilicet supernam beatitudinem. Quarto quantum ad operis imitationem, et hoc per operis exhibitionem, idem enim omnes imitantur iusti, scilicet Dominum nostrum Iesum Christum. Ista quatuor tanguntur in glo. ad Colo. 2. super illud. Ex quo totum corpus connexum est, ut supra dictum est. Sic ergo patet quod corpus mysticum dicitur unum, et ab una perfectione, quae est spiritus sanctus, qui totum corpus ecclesiae vivificat, et perficiat ac adunat, et a consimili dispositione. Sunt enim omnes fideles similes in fide spe, et charitate, et operum sanctorum exhibitione.

Ad quartum¹¹ respondetur, quod id quod est medium per modum vinculi est commune extremis, non autem id quod est medium per modum assimilationis qualis est fides omnis quae in nobis infunditur, quae non nisi fulgur sive radius quidam sive participatio est divinae perfectionis, et ideo ratio non procedit.

Ad quintum¹² potest dupliciter responderi. Primo quod per fidem secundum se non dicitur proprie corpus vivificari nisi ratione charitatis perficientis eam, sed bene corpus unire. Unde Hugo de sancto Victo. li. de Sacris dicit, quod per fidem accipimus unionem, et per charitatem vivificationem. Cum ergo dicitur. Iustus ex fide vivit. intelligitur de fide formata in charitate. Secundo respondetur quod in esse naturae aliud est esse et vivere re et ratione, sicut patet quia multa esse habent quae non vivunt, et etiam in eodem alterius et alterius rationis sunt, sed in esse gratiae idem sunt re esse et vivere: nam ubi non est vita spiritualis, non est esse gratiae. Cum ergo esse et vivum sint idem, manifestum est quod vivere et esse vivum non differunt in esse spirituali sive gratuito, licet differant in esse naturali.

Ad sextum¹³ respondetur negando consequentiam, quoniam ut in superioribus inductum est, quemadmodum in corpore naturali vires diffusae per omnia membra differunt numero secundum essentiam, et propriam perfectionem, sed conveniunt in radice una numero et praeter hoc habent formam ultimam unam numero, ita etiam omnia membra corporis mystici habent pro ultimo complemento spiritum sanctum, qui est unus numero in omnibus, et ipsa charitas diffusa in eis per spiritum sanctum, quamvis differat in diversis secundum essentiam, conveniunt tamen in una radice secundum numerum. Radix autem operationis propria est ipsum obiectum ex quo speciem trahit. Et ideo inquantum est idem numero amatum, et creditum ab omnibus secundum hoc unitur omnium fides et charitas in una radice secundum numerum non solum prima quae est spiritus sancti, sed etiam proxima quae est proprium obiectum.