Summa de Ecclesia

Ostenso quam convenientissime in ecclesia Dei dandus sit omnium pastor et rector, qui Christi vice universitati praesideat fidelium: consequens est videre quis in ecclesia ille sit. Pro quo probavimus in primis quod beatus Petrus primus post Christum fuerit, huiusmodi qui in ecclesia super omnes primatum habuerit, quod tam sacrae scripturae auctoritatibus quam apertis rationibus facile est ostendere.

¹

Primo quidem primatus beati Petri inter apostolos, et primatus eius in ecclesia Dei ostenditur ex illo Math. 10. ubi beatus Matheus evangelista nomina apostolorum describens ait. Duodecim nomina apostolorum sunt hic. Primus Symon qui dicitur Petrus, et Andreas frater eius, etc. In hoc autem quod primum apostolorum Petrum nominat, et eum in capite apostolorum ponit manifeste ipsum habuisse primatum apostolicae dignitatis ostendit, cum de prioritate dignitatis videatur loqui non autem vocationis: quoniam ordine temporis non Petrus, sed frater eius Andreas prius fuit secutus Christum, et per consequens ordine temporis prior fuit in discipulatu Christi sicut habetur Io. 1. Unde dominus Albertus magnus super Mat. exponens illud: Primus Symon, etc. ita dicit. Primus dignitate non vocatione propter quod vertex dicitur apostolorum. Andreas vero secundus et sic deinceps, quia omnes subditi Petro sunt aequales. Et attende quod licet Petrus vertex dicatur primus non tamen dicitur Andreas secundus, nec Philippus tertius, et sic deinceps: quia omnes secundi sunt Petro quo ad iurisdictionem, quia non unus sub alio, sed omnes sub Petro. Haec Albertus, gl. etiam ordinaria super illud Mat. 10. Primus Symon qui dicitur, satis explicat Petri primatum ita dicit. Voluit dominus apostolorum principem prius alio nomine vocari, ut ex ipsa commutatione nominis sacramenti vivacitas commendaretur.

²

Secundo primatus beati Petri ostenditur ex illo Mat. 16. ubi dominus singulariter loquens Petro inquit. Et ego dico tibi, quia tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. Et tibi dabo claves regni caelorum, et quodcumque ligaveris super terram erit ligatum et in caelis, etc.

³

Super quo verbo gl. ordi. inquit. Specialiter Petro claves concessit, ut ad unitatem nos invitaret, ideo enim ipsum principem apostolorum constituit, ut ecclesia unum principale haberet Christi vicarium ad quem diversa ecclesia membra recurrerent si forte inter se dissentirent, quod si diversa forent in ecclesia capita unitatis vincula rumperentur. Item ad idem Rabanus in gl. et etiam Beda in homelia sic dicit. Qui enim regem caelorum maiori dilectione prae ceteris confessus est, merito prae ceteris ipse collatis clavibus regni caelestis donatus est.

⁴

Tertio primatus Petri ostenditur ex illo Mat. 17. ubi dominus postulatus solutionem tributi ad Petrum inquit. Vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem qui primus ascenderit tolle, et aperto ore eius invenies staterem: illum sumens da pro me, et pro te. Ubi manifeste designatur praerogativa primatus Petri ex eo quod in solutione tributi Christus solum Petrum sibi sociavit. Pensa enim didragme, ut inquit Amb. solutio erat capitis, unde iam dabatur intelligi quod Petrus post Christum super alios apostolos caput, et primus constituendus veniret. Unde beatus Augu. li. de quaestionibus novi, et veteris testamenti q. 79. movens hanc quaestionem cur Christus tantum pro se et Petro solvit didragma ita respondendo dicit. Salvator noster cum pro se et Petro dari iubet didragma pro omnibus solvisse videtur, quia sicut in Salvatore erant omnes causae magisterii ita et post Salvatorem in Petro omnes continentur, ipsum enim constituit esse caput eorum, ut pastor esse gregis dominici. Haec Aug.

⁵

Quarto Petri primatus ostenditur ex illo quod Math. 19. sequitur ubi apostoli interrogant dominum dicentes: Quis putas maior est in regno caelorum, quod ideo quaerunt, ut Chrys. et gl. interl. dicunt.

⁶

Quia discipuli videntes in tributi redditione quod Petrus domino fuerat comparatus arbitrati sunt Petrum apostolis praelatum. Quinto Petri primatus ostenditur ex illo Luc. 22. ubi dicit quod facta est contentio inter eos discipulos Christi quis eorum videretur esse maior. Quod verbum Greg. ita commentatus est. Videtur haec contentio habuisse motivum, quia cum dominus ab hominibus transmigrare oportebat aliquem eorum fieri principem aliorum quasi domini vicem gerentem. Et rursus Chrys. in eodem loco. Credenda erat Petro summa apostolorum. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur, etc. Ecce hic apparet quod unus inter eos apostolos maior ceteris, et praecessor et princeps erat ordinandus. Unde ait: Sed qui maior est in vobis fiat sicut minor et qui praecessor est sicut ministrator: quis autem esset huiusmodi praecessor sive maior non aperuit Christus, quousque loquens ad Symonem Petrum ait. Symon ecce sathanas expetivit vos ut cribraret sicut triticum: ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua, tu aliquando conversus confirma fratres tuos. Ubi ex hoc quod praecepit Petro coram aliis apostolis, ut deficientes vel titubantes fide in eis ipse eos confirmare debeat, manifeste dat illis intelligere Petrum esse praecessorem, rectorem ac principem illis ordinatum. Unde beatissimus Leo papa in sermone quodam ita inquit. Commune erat omnibus apostolis periculi de tentatione formidinis et divinae protectionis auxilio pariter indigebant: quoniam diabolus omnes exagitare omnes cupiebat elidere, et tamen specialis cura a domino Petri suscipitur et pro fide Petri proprie supplicatur tanquam aliorum status certior sit futurus si mens principis victa non fuerit. In Petri ergo omnium fortitudo munitur et divinae gratiae ita ordinatur auxilium, ut firmitas quae per Christum Petro tribuitur per Petrum apostolis conferatur haec ille.

⁷

Sexto primatus Petri ostenditur apertissime ex illo Ioan. 13. ubi Christus pedes discipulorum loturus venit ad Petrum et dixit ei Petrus. Tu mihi lavas pedes? super quo dicit gl. interl. Venit ad Petrum non post alios, sed prius ad primum apostolorum. Et Aug. in gl. Quis nesciat primum apostolorum esse beatissimum Petrum? Primus autem, ut in superioribus circa intelligendum est dignitate non vocatione, quia vocatione primus non fuit.

⁸

Septimo primatus Petri ostenditur ex illo Ioan. ult. ubi Christus ascensurus in caelum praesentibus aliis apostolis soli Petro ovium suarum curam universaliter committit dicens. Symon diligis me, pasce agnos meos, pasce oves meas. Super quo verbo inquit beatus Chrys. in loco. mei praepositus est, et caput fratrum suorum. Ex quibus manifeste constat quod Christus beatum Petrum loco sui in ecclesia primatum singulariter habere voluit.

⁹

Octavo Petri primatus ostenditur ex eo, quod Christus doctrinam quam omnibus apostolis et discipulis tradebat per Petrum voluit in alios derivari. Unde Math. 18. Scribitur: Aspiciens Iesus in discipulos suos dixit Symoni Petro. Si peccaverit in te frater tuus vade et corripe eum inter te et ipsum.

¹⁰

Nono primatus Petri ostenditur ex eo quod ipse Petrus quasi semper aut respondere Christo, aut interrogare Christum pro omnibus discipulis solitus est. Unde interroganti Christo discipulos: Vos autem quem me esse dicitis, respondit Symon Petrus dicens. Tu es filius Dei vivi. Matth. 16. Super quo verbo beatus Chrys. ita loquitur. De plebis opinione interrogat omnes, sed omnibus discipulis interrogatis Petrus tanquam os apostolorum caput pro omnibus respondet, unde sequitur. Respondens Symon Petrus etc. Item interroganti Christo an apostoli cum aliis discipulis qui retro abierant abire vellent, respondit Symon Petrus, gl. unus pro omnibus. Domine ad quem ibimus? verba Dei habes Ioan. 6. Praeterea dicenti Christo. Et vos estote parati, quia qua hora non putatis filius hominis veniet. Solus pro omnibus interrogat, an Christus doctrinam suam ad solos ipsos referebat, discipulos an ad omnes dicens. Domine an ad nos dicis hanc parabolam an ad omnes. Luc. 22. Super quo inquit gl. Theophyl. Petrus cui committenda erat ecclesia quasi omnium curam gerens inquit. Verum ad omnes hanc parabolam protulisset. Item Christo dicente difficile fore divites intrare regnum caelorum, solus Petrus pro omnibus interrogat. Ecce nos reliquimus omnia et secuti sumus te, quid ergo erit nobis etc. Math. 19. Super quo verbo beatus Chrys. inquit. Qui claves regni caelorum acceperat de his quae ibi sunt iam confidit et pro orbe terrarum interrogat universa. Et hic de multis aliis. Quis ergo iam dubitabit attenta hac continuo interrogandi respondendique pro omnibus licentia quam sibi Petrus vendicabat, ipsum Petrum apostolorum fuisse dignitate primum et praestantiorem auctoritate? Ait, enim gl. in c. placuit dist. 16. illi in conventu deberi prius loqui cuius potior erat auctoritas.

¹¹

Decimo primatus Petri ostenditur ex his quae Petrus post domini ascensionem praesentis aliis apostolis ac consentientibus publice gessit. In primis quidem sicut habetur Actuum 1. Exurgens Petrus in medio fratrum ostendens ex veteris testamenti scriptura alium loco Iudae proditoris fore subrogandum in apostolatu inquit. Oportet ergo ex his viris qui nobiscum sunt congregati testem resurrectionis eius nobiscum fieri unum ex istis. Plane hoc verbum principis esse videtur, quod beatus Chrys. testatur super illud. Exurgens Petrus in medio fratrum dixit. Petrus ut inflammatus: et sicut ille cui a domino commissum erat ovile et ut princeps semper incepit sermonem. Item 120. erant et unum quaerite ex omni multitudine. Opportune vero primo Petrus huiusmodi rei dominatur, quia ipse omnes in potestate acceperat. Ad eum enim dixerat Christus, Et tu aliquando conversus confirma fratres suos. Ceterum cum effuso spiritu sancto super discipulos in die Pentecostes et illis variis linguis loquentibus multi irriderent illos dicentes eos multo repletos, Petrus praesentibus aliis undecim discipulis elevans vocem suam locutus est, ostendens eis Ioelis prophetae testimonio eos non esse ebrios, sed spiritu sancto repletos, ut habetur Actuum 2. Quod autem hoc etiam in Petro primatum designat ostendit gl. interlin. dicens. Loquitur pastor pro ovibus. Praeterea Petrus Ananiam, et Zaphyram spiritui sancto mentientes, et apostolis sententiam mortis protulisse solus legitur dicens sic ad Ananiam. Cur tentavit Sathanas cor tuum mentiri spiritui sancto et fraudari de pretio agri? In qua re maxime primatus Petri ostenditur. Unde glo. Quamvis ante pedes apostolorum Ananias et Zaphyra scilicet partem pretii agri posuissent, tamen Petrus quasi princeps apostolorum loquitur. Pari etiam modo in Symonem magum offerentem pecuniam apostolis, ut potestatem haberet dandi spiritum sanctum: Petrus in illum condemnationis sententiam protulit dicens. Pecunia tua tecum sit in perditionem, quia donum Dei existimas pecunia possideri Act. 8. ubi glo. interlin. super illud. Petrus autem dixit inquit etc. Petrus quasi princeps loquitur primus. Amplius sicut legitur Actuum 15. cum fieret magna inquisitione inter conversos ad fidem, utrum conversi ex gentibus circumcidi deberent, et alia legalia servare, convenerunt apostoli, et seniores videre de hoc verbo. Surgens autem Petrus dixit ad illos. Viri fratres vos scitis, etc. ubi Petrus protulit in concilio generali sententiam quod non tenerentur conversi ex gentibus circumcidi aut legis caerimonias servare. Quod etiam hoc fuerit signum primatus Petri ostendit glo. super verbo. Surgens Petrus dicit sic. Prae omnibus quasi princeps loquitur. Ex his ergo gestis per beatum Petrum post ascensionem Christi, quae clarissima principatus Petri testimonia sunt, manifeste apparet quod Petrus maior ac princeps apostolorum fuerit: cum non sit verisimile quod beatus Petrus spiritu sancto repletus praecipuus humilitatis commendator talia prae aliis attentasset nisi ex officio sibi incumbere cognovisset, et ceteris praelatum se fore non dubitasset. Ex quibus apertissime convincitur error dicentium quod beatus Petrus apostolus non ratione alicuius maioritatis potestatis sive auctoritatis, sed ratione tantum alicuius virtutis in eo praestantior super ceteris praeferebatur apostolis.