Summa de Ecclesia

QUONIAM principalis et quasi fundamentalis punctus huius materiae est intelligere qualiter potestas clavium data sit ecclesiae sive qualiter sit in ecclesia, ideo nos pro ampliori illustratione huius materiae, et veritatis quam de apostolico principatu ut supra tam auctoritatibus sanctorum quam rationibus firmauimus talem ordinem tenebimus.¹ In primis in hoc ca. positis quibusdam notabilibus impugnabimus modum adversariorum ponendi in ecclesia universali potestatem clavium et per consequens plenitudinem potestatis. Secundo impugnabimus responsiones datas adversariorum ad auctoritates sanctorum patrum inductas pro conclusione nostra. Tertio in sequenti cap. explicabitur modus verus et catholicus quo potestas clavium sit data universali ecclesiae sive sit in ecclesia. Quarto per diversa capitula sequentia pro pleniori danda responsione respondebitur ad obiecta adversariorum. Circa primum in primis est considerandum² quod de ecclesia quae dicitur claves recepisse, potest esse sermo duplex. Aut enim capitur ibi ecclesia in sua uniuersalitate prout scilicet dicitur universitas sive collectio omnium fidelium generaliter prout in ca. ecclesi. de conse. dist. 1. Aut capitur ibi sub minori uniuersalitate, scilicet pro universitate tantum omnium clericorum sive sacerdotum ut alii volunt. Secundo est notandum quod potestas clavium est duplex ut in primo libro distinximus: videlicet potestas ordinis quae proprie et immediate ut dicunt doctores, dicitur clavis regni caelorum, quia immediate extendit se ad ipsum caelum removendo impedimenta introitus in caelum per dimissionem peccati, ut sanctus Tho. dicit in 4. dist. 19. in art. alia est potestas iurisdictionis, et haec est duplex, quaedam in foro conscientiae, alia in foro exterioris iudicii sive causarum. Tertio notandum quod de plenitudine potestatis possumus loqui dupliciter. Uno modo prout plenitudo potestatis includit tam potestatem ordinis quam potestatem iurisdictionis. Alio modo prout solum includit potestatem iurisdictionis. Quarto est notandum quod aliqua similitudo sit corporis mystici ecclesiae ad corpus naturalis hominis, videlicet in multitudine membrorum, et aliquali unione eorum adinvicem et in officiorum diversitate iuxta illud Apostoli ad Rom. 12. Sicut in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eundem actum habent, ita multi sumus unum corpus in Christo, singuli autem alter alterius membra. Nihilominus multiplex est differentia, et dissimilitudo. Una quidem est ut dicit sanctus Tho. in 3. parte, quod membra omnia corporis naturalis sunt omnia simul: membra autem corporis mystici non sunt omnia simul: nec quantum ad esse naturae, quia corpus ecclesiae constituitur ex hominibus qui fuerunt a principio mundi usque in finem eius, nec quantum ad esse gratiae, quia etiam eorum qui sunt uno tempore quidam gratia carent aliis eam iam habentibus. Secunda differentia est: quia membra corporis humani constituunt aliquod unum numero reale totum, quod subiective in se toto capax est alicuius formae aut qualitatis sive influxus realis quod est ipsum corpus humanum, non autem sic membra quae dicuntur corporis mystici, quoniam licet fideles fide, spe, et charitate ut dicit August. uniantur, tamen cum distinguantur personis, et locis non dicuntur constituere aliquod reale unum numero totum quod subiective in se toto capax sit alicuius formae aut qualitatis aut influxus alicuius effectus realis, unde quando ecclesia dicitur una unitate fidei spei, et charitatis non est intelligendum quod unus numero habitus fidei unus numero habitus spei, et unus numero habitus charitatis in toto ipso corpore sit, quoniam ipsum corpus ecclesiae non potest esse talium formarum subiectum. Unde etiam iuristae dicunt quod universitas non habet animam. glo. super ca. Romana. 5. in universitatem, sed sunt tot numero habitus distincti et virtutum fidei, spei, et charitatis quot numero sunt fideles. Quod ego dicitur una fides ecclesiae una spes una charitas, non accipitur unitas ex parte unius subiecti numero earum quia nullum tale est, sed ex parte obiecti, quia videlicet omnes fideles qui numero, et merito sunt in ecclesiae corpore idem credunt, idem sperant, idem amant, sic dicit sanctus Thom. in 3. distin. decimatertia. Per hanc plane considerationem evanescunt multae fantasiae adversariorum novellorum magistrorum atque doctorum canonistarum sicut videbitur infra. Quibus notatis restat ostendere quod positio adversariorum falsa sit³: quod ut plenius fiat ponemus aliquas conclusiones quas probando improbabimus positionem ad plenum adversariorum.

⁴

Prima conclusio sit ista. Potestas clavium ordinis quae proprie dicitur clavis caeli, quia ea fit remissio peccatorum non est data toti corpori ecclesiae sic ut singulis eius membris data sit. Probatur ista conclusio. Primo auctoritate beati Ambrosii lib. de paenitentia, et habetur a magistro sententiarum in quarto distinctione decima nona. et a magistro Gratiano de paenitentia distinctione prima. Nemo ita dicentis. Ius ligandi et solvendi solis sacerdotibus permissum est. Patet etiam ex eo quod olim soli sacerdotes iudicabant inter lepram et non lepram. Unde Matth. octavo dominus inquit leproso. Vade ostende te sacerdotibus, et Luc. decimo septimo. ubi inquit etiam decem leprosis. Item ostendite vos sacerdotibus. Ubi dicit gl. interl. Qui erant figura sacerdotii futuri in ecclesia. Item patet ex eo quod dominus non nisi apostolis sacerdotibus iam constitutis ait Ioan. 20. Quorum remiseritis peccata remittuntur eis. Ratione sic probatur iuxta sanctum Thom. et Albert. magnum. Gratia quae in sacramentis datur a capite in membra descendit: ergo solus est minister sacramentorum in quibus gratia datur qui habet ministerium super corpus Christi verum: sed haec est solius sacerdotis qui consecrare eucharistiam, potest ergo solus sacerdos est minister sacramenti paenitentiae et per consequens solus ipse habet potestatem ligandi et solvendi a peccatis. Non enim est opus ad hanc conclusionem inducere plures probationes: quoniam ita nota est quod oppositum eius non tam est haereticum habitum et condemnatum in reprobatione errorum walden. qui dicebant omnes bonos homines habere potestatem clavium quam derisorium.

⁵

Secunda conclusio. Potestas clavium ordinis id est potestas ligandi et solvendi a peccatis non est data universali ecclesiae et universitati sive omnibus eius membris coniunctim. Probatur ista conclusio ex praecedentibus sic. Praedicta potestas clavium solis sacerdotibus convenit. Ergo non convenit communitati ecclesiae ut universitati sive in omnibus membris suis: consequentia patet, quia quod uni soli parti universitatis convenit non potest dici convenire toti universitati in omnibus membris suis. Secundo sic. Potestas praedicta datur in consecratione sacerdotii, unde cum ordinantur sacerdotes dicuntur eis illa verba quae dominus dixit apostolis. Ioan. 20. Accipite spiritum sanctum, quorum remiseritis peccata remittuntur eis, sed communitas ecclesiae non consecratur nec insignitur sacerdotio, ergo non potest dici quod universali ecclesiae, ut universitati sint datae claves ordinis sive potestas ligandi et solvendi a peccatis. Tertio sic. Nulla universitas potest dici cum veritate habere perfecte aut plene aliquam potestatem in cuius exercitium nunquam per se potest exire. Illud assumptum patet, quoniam ut inquit Aristot. de somno et vigilia, cuius est potentia, eius est actus. Sed tota communitas ecclesiae non potest exire in actum potestatis ligandi et solvendi a peccatis. Tum quia solus sacerdos est minister sacramenti paenitentiae, ut in c. Omni utriusque sexus, extra de paen. et remiss. Tum quia actiones suppositorum sunt. Ergo conclusio vera. Quod autem dicitur ab quibusdam adversariis, quod licet ecclesia universalis non habeat exercitium potestatis clavium absolvendo aliquem a peccatis: potest tamen mandare quod fiat per aliquem sacerdotem. Nihil valet: quoniam ex hoc cum sit imperative facere non elicitiue non arguitur quod communitas ipsa haberet potestatem sicut nec potestatem consecrandi ex hoc quod mandaret alicui celebrare: sicut nec electus aut archidyaconus nondum in sacerdotio constituti: licet possint mandare alicui sacerdoti absolvere aliquem a peccatis non propter hoc dicerentur habere potestatem clavium de qua loquimur. Non est autem opus hic multiplicare argumenta: quia conclusio clarissima est apud theologos, unde Albertus magnus sanctus Thom. et dominus Bonavent. in 4. distinct. 19. quaerentes, utrum soli sacerdotes habeant claves: non solum dicunt quod soli sacerdotes habeant claves quod diximus in prima conclusione: sed etiam quod non sit possibile quod conveniant alicui communitati quod dicit ista secunda conclusio nostra. Pro hac etiam conclusione in primo libro aliquas rationes induximus.

Ex istis duabus conclusionibus sequuntur aliqua corollaria. Primum est⁶ quod praedicta potestas clavium nec subiective nec formaliter nec radicaliter nec fundamentaliter ut omnibus verbis utamur adversariorum potest esse in ecclesia universali nec in universitate clericorum aut collegio sacerdotum, in quodam subiecto communi patet corollarium manifeste ex dictis. Secundum corollarium est⁷: quod omnes auctoritates sacrae scripturae quae de potestate clavium ordinis quae dicitur potestas ligandi, et solvendi a peccatis loquuntur: non possunt veraciter exponi de universali ecclesia pro omnibus suis membris sive diuisim sive coniunctim nec de aliqua alia quacumque communitate minus universali. Patet corollarium ex praefatis conclusionibus, et per consequens non potest de ecclesia universali exponi praedicto modo auctoritas illa Ioan. 20. Quorum remiseritis peccata, remittentur eis, cum loquatur de potestate praefata ordinis. Quod patet, tum ex gl. interl. quae ita habet, id est quos dignos remissione iudicaveritis, duabus videlicet clavibus, scilicet potestatis et discretionis, dimittentur eis. Tum ex eo quod huiusmodi verba omnibus sacerdotibus dicuntur dum ab episcopis ordinantur: quibus tamen omnibus non committitur aliqua potestas iurisdictionis. Tertium corollarium est⁸ quod auctoritates sanctorum dicentium quod Petrus in figura ecclesiae susceperit huiusmodi potestatem clavium impossibile est eas intelligi cum veritate ad intellectum adversariorum sepe dictum patet ex dictis. Quartum corollarium est⁹ quod plenitudo potestatis ecclesiasticae ut includit potestatem clavium ordinis non potest esse in ecclesia universali ad intellectum dictum adversariorum patet ex superioribus.

¹⁰

Tertia conclusio. Potestas clavium iurisdictionis ecclesiasticae sive in foro conscientiae sive exterioris iudicii, non est sic data universali ecclesiae quod singulis eius membris sit data ut singulis. Ista conclusio licet per se nota videatur: nihilominus probatur sic. Inter ecclesiae membra omnes fideles tam clerici quam laici, tam viri quam feminae includuntur. Unde apostolus ad Gal. 3. Quicumque enim in Christo baptizati estis Christum induistis. Et ait Augustinus ad Bonifacium, et ponitur in cap. Nulli de conse. distinct. 4. In baptismate quisque efficitur membrum Christi, sed non omnibus fidelibus est data potestas clavium iurisdictionis spiritualis: patet quia non feminis nec laicis nec clericis omnibus etiam sacerdotibus ut patet. Ergo conclusio vera.

Quarta conclusio¹¹. Potestas iurisdictionis ecclesiasticae non est data toti ecclesiae, ut universitati sive omnibus membris ecclesiae simul iunctis. Probatur ista conclusio ex praecedenti sic. Nulla potestas potest convenire alicui universitati sive in omnibus membris eius simul ad quam est inhabilis magna pars illius universitatis, sed ad potestatem iurisdictionis ecclesiasticae sive in foro conscientiae sive exterioris iudicii magna pars universitatis ecclesiae est inhabilis nec est capax illius. Ergo talis potestas non potest dici convenire universitati ecclesiae ut sic. Consequentia est bona, maior etiam nota, et potest colligi ex cap. cum dilectus extra de consuet. et c. constitutis extra de appell. Minor vero patet. Tum ex conclusione praecedenti. Tum quia cum ecclesia, ut inquit Beda in gl. super Luc. et etiam dicit Hugo de sancto Victore libr. de sacramentis parte 2. duos complectatur ordines, scilicet laicos et clericos, quasi duo latera corporis unius: maior pars, scilicet laicorum, est inhabilis sive incapax iurisdictionis ecclesiasticae. Unde in c. bene quidem distinct. 96. tota synodus protestatur quod laicis personis nulla facultas data est de disponendis ecclesiasticis officiis: idem in c. sequenti. Patet etiam hoc manifestius de mulieribus quae quantumcunque polleant sanctitate inhabiles sunt ad claves recipiendas: mulier enim non est subiectum idoneum principatus, sed magis subiectionis. Quamobrem dicit Apostolus 1. ad Corinth. 14. Mulieres in ecclesia taceant: non enim permittitur gl. ab aliqua auctoritate eas loqui sed subditas esse. Etiam dicit in politic. Philosophus quod corruptio urbanitatis est cum regimen sive dominium ad mulierem pervenerit. Non videtur autem intelligibile quod potestas clavium sit data ecclesiae, ut universitati sive in omnibus membris eius: et quod excludantur a participatione praedictae potestatis fideles laici viri et mulieres qui sunt non modo extra membra corporis Christi quod est ecclesia: sed etiam in maiori numero sive maior pars.

Secunda probatur sic praefata conclusio. In qualibet universitate cui data est aliqua potestas ut universitati, omnes de illa universitate aequaliter se habent ad ius illius potestatis: patet, quia canonici omnes aequaliter se habent in actu cuiuslibet potestatis quam habent, ut collegium. Sed non omnes fideles immo nec omnes clerici immo nec omnes sacerdotes qui includuntur intra ambitum corporis ecclesiae aequaliter se habent ad ius potestatis clavium, ut patet manifeste: quoniam alia non fuisset distinctio potestatis inter apostolos, nec fuisset distinctio inter sacerdotes maiores et minores, nec Petrus fuisset magis caput ecclesiae quam aliquis ceterorum. Quae omnia nedum falsa sunt, sed etiam tanquam haeretica per ecclesiam condemnata. Ergo sequitur quod universali ecclesiae ut tali, id est ut in omnibus membris suis simul, non sit data potestas talis clavium a Christo. Consequentia est bona et formalis.

Tertio sic. Quandocunque alicui universitati in communi, ut universitati, est data aliqua potestas sive aliqua clausula, non possunt quicumque illius universitatis exire in actum sive in executionem potestatis nisi simul omnibus concurrentibus, aut saltem vocatis, aut nullo contempto ex omnibus illius universitatis membris. Hoc videtur manifestum ut colligitur ex cap. quia propter, et c. coram extra de elect. Sed si universali ecclesiae in communi, ut universitati, data esset potestas clavium iurisdictionis sequeretur quod nec papa nec ecclesiae praelati possint exire in actum sive exercitium eiusdem potestatis, nisi ad minus convocatis omnibus fidelibus tam laicis quam clericis. Sed hoc est ¹² falsum ut patet, cum hoc non observetur in ecclesia nec etiam ad universalia concilia omnes fideles vocantur, nec omnes clerici, nec etiam omnes sacerdotes, nec tamen reputantur contempti si non vocantur, nec etiam papa requirit quorumcumque consensum ad executionem potestatis sibi datae, nec etiam alii praelati. Ergo falsum est quod toti ecclesiae in communi, aut toti collegio clericorum, aut sacerdotum data sit potestas clavium, ut universitati. Quarto sic. Quandocumque omnibus membris alicuius universitatis est data potestas aliqua ut universitati, cum omnes ad ius potestatis aequaliter se habeant regulariter: maior pars communitatis praeponitur minori in iudicio. Arg. ex c. quia propter. extra de elect. et c. cum in cunctis extra de his quae fiunt a maiori parte. ergo corpori universalis ecclesiae data esset potestas clavium huiusmodi, aut collegio omnium clericorum, sive sacerdotum in communi, sequeretur quod ad maiorem partem huius universitatis, quae est pars laicorum, vel ad minores sacerdotes seu clericos qui sunt maior pars collegii eorum, tandem posset devolvi regimen et potestas iudicii totius ecclesiae quod est absurdum iuxta c. cum inferior et ca. denique distinct. 21.

Quinta conclusio. Plenitudo potestatis clavium iurisdictionis non est data universali ecclesiae, ut universitati sive in omnibus eius membris coniunctim. Haec conclusio licet pateat ex praecedenti, quia probato quod ecclesiae universali ut communitati non sit data potestas clavium, probatum relinquitur quod nec plenitudo potestatis clavium illo modo sit data illi, nihilominus probatur multipliciter. Primo sic. Regimen ecclesiae est a Deo institutum monarchicum sicut supra saepe probatum est. Patet quoniam hoc regimen est nobilius reputatum tam a philosophis ut patet 8. Eth. et 3. polit. quam a theologis, et credendum est quod Deus instituerit regimen ecclesiae suae in nobiliori specie regiminis, sed in principatu monarchico plenitudo potestatis non est apud omnes, sive apud communitatem sicut est in regimine politico, sed solum apud unum scilicet apud principem, qui solus principatur. Ergo sequitur quod ex institutione Christi plenitudo potestatis non sit data universitati ecclesiae in omnibus membris eius, sed tantum in uno solo Romano pontifice qui princeps ecclesiae a Christo institutus est, ut supra ostendimus. Secundo sic confirmando rationem factam. Si plenitudo potestatis est apud universalem ecclesiam totam sequitur quod non est apud papam, consequens est falsum: cum sit contra apertissima testimonia sanctorum patrum, ut supra visum est. Ergo antecedens est falsum, cum ex vero non sequatur nisi verum. Probatur consequentia: quia si apud totam multitudinem populi Christiani quae dicitur ecclesia universalis, quae est collectio omnium fidelium resideat, sequitur quod principatus ecclesiae sit politicus et non monarchicus, et per consequens in nullo quam in ipsa tota communitate est ponenda potestatis plenitudo. Haec autem differentia ponitur ab Arist. 8. Eth. et 3. politi. inter tres species principatus quas ponit, videli-cet monarchicam quae dicitur a monos quod est unus et archos quod est principatus, quasi principatus unius, in quo solo residet plenitudo potestatis. Secunda dicitur aristocratia, quae dicitur ab aris quod est virtus et cratos quod est potestas, quasi potestas sive principatus plurium secundum virtutem imperantium, ita quod nullius. Tertia species communi nomine dicitur politia in qua multi, ut populus, principantur, ita quod apud nullum residet plenitudo potestatis, sed apud omnes, ut ibidem dicitur, et sic patet consequentia. Tertio sic. Nulli communitati cuius cura regimen et gubernatio a superiori suo est commissa alicui particulari est data potestas regiminis sui et gubernationis. ista videtur nota, sed regimen universalis ecclesiae est commissum Romano pontifici, ut tota clamat sanctorum patrum doctrina. Ait enim beatus Gregor. ad Imperatorem Mauritium scribens. Cunctis evangelium scientibus liquet quod voce dominica sancto et omnium apostolorum principi Petro apostolo totius ecclesiae cura commissa est, ipsi quippe dicitur: Petre amas me pasce oves meas. Ergo videtur quod universali ecclesiae, ut communitati non sit data potestas universalis regiminis totius ecclesiae, sed tantum Petro et successoribus eius.

Quarto confirmando hanc rationem arguitur sic. Illi soli videtur data potestatis plenitudo qui solus est pastor totius gregis dominici, sed solus Petrus est pastor totius gregis dominici, et nullus alius, nec ipsa communitas ecclesiae, quae est ipse grex pascendus et gubernandus: ergo videtur quod solus Petrus et ita solus Romanus pontifex vocatus a Christo in plenitudinem potestatis clavium. Quinto sic. Impossibile est quod in aliqua una universitate praelatus et subditi habeant eandem plenitudinem potestatis, patet: quoniam non capit ratio quod illud per quod quis constituitur superior et praelatus aliorum sit commune praelato et subditis in eadem plenitudine, sed in tota universitate Christiana Romanus pontifex est praelatus et ceteri omnes alii fideles sunt subditi, ut in superioribus est demonstratum. Ergo conclusio vera. Sexto confirmando praecedentem rationem arguitur sic. Plenitudo potestatis quae ponitur in ecclesia aut est una et eadem numero cum ea quae ponitur in papa, aut est alia, sed non potest dici quod sit alia, quia sic essent duae supremae potestates, et sive plenitudines potestatis quod esse non potest. Tum quia quod per superabundantiam dicitur in unoquoque genere unum sanctum est. Tum quia pluralitas principatuum non est bona 12. methaphy. Tum quia duas supremas potestates non patitur unitas ecclesiae. Non potest etiam dici quod sit una et eadem numero plenitudo potestatis, quia si sic tunc neque papa esset superior et praelatus ecclesiae nec ecclesia posset dici superior potestate ipso Romano pontifice quod tamen adversarii volunt: patet, quia si par in parem imperium non habet, multo minus ubi est identitas potestatis. Responsio autem quam ad hanc rationem dant quidam adversariorum dicentes quod licet sit eadem quia tamen ut dicunt illa potestas est excellentiori modo in ecclesia scilicet invariabiliter et inobliquabiliter quo modo non est in papa, ecclesia habet iurisdictionem supra papam, non valet aliquid. Tum primo, quia praesupponit falsum, quia ut iam probavimus talis potestatis plenitudo non potest esse subiective et formaliter in universitate ecclesiae, sed solum in Romano pontifice, et per consequens sicut superius circa cap. 7. est probatum non potest esse excellentiori modo in universitate ecclesiae quam in Romano pontifice. Tum secundo, quia etiam dato quod esset scilicet una et eadem numero potestas ecclesiae in utroque sicut in uno subiecto est impossibile intelligere quod ecclesia habeat iurisdictionem super Romanum pontificem, nec econverso, nec potest circa unam et eandem potestatem numero in uno et eodem subiecto pro eodem tempore attendi talis comparatio, ut in uno dicatur esse excellentiori modo quam in alio. Praeterea dato etiam quod sit, cum talis differentia puta esse invariabiliter et variabiliter non augeat nec minuatur potestatem ipsam non potest ex tali differentia argui quod unus habeat iurisdictionem super alium, alias qui sanctior esset aut diuturniorem haberet potestatem in ecclesia diceretur iurisdictionem maiorem habere, quod est falsum. Immo inter errores Ioannes Hus et Vicleff condemnatum. Septimo arguitur sic. Ex tota scriptura sancta non potest hoc haberi, quod universali ecclesiae in communi, sive in omnibus membris eius simul sit data plenitudo potestatis: sed magis contrarium, ergo hoc non videtur asserendum. Consequentia patet, quoniam ut ait Hieronymus quod de sacra scriptura firmitatem non habet eadem facilitate contemnitur qua probatur. Antecedens patet: quoniam si aliqua scriptura talis esset per adversarios esset inducta. Quod autem nulla earum quas inducunt faciat ad propositum positionis eorum nos ostendemus infra cum ad argumenta eorum respondebimus. Ex his conclusionibus sequuntur aliqua corollaria.

¹³ Primum quod auctoritates sanctorum patrum quae videntur attribuere toti ecclesiae in communi potestatem clavium, aut auctoritatem iudicii, aut magisterii non sunt accipiendae sic quod omnibus fidelibus, nec omnibus clericis, aut ut singulis, aut in unum simul coniunctis, ut universitati talis auctoritas, aut potestas divina ordinatione data sit. Patet: quoniam ut probavimus multipliciter hoc non modo falsum est, sed etiam ut videtur erroneum cum contra evangelium Christi, et sanctorum patrum doctrinam videatur negare beatum Petrum fuisse caput universalis ecclesiae: videatur etiam negare principatum ecclesiasticum esse monarchicum. Item videatur negare principatum ecclesiae esse Hierarchicae dispositum et Roma. pont. potestatis plenitudinem habere. Quod etiam sit positio illa quasi impossibilis partim ostendimus supra et infra in responsione argumentorum clarius videbitur.

¹⁴ Secundum corollarium est, quod auctoritates sacrae scripturae, et sanctorum quas adversarii inducunt intelligentes modo praefato perverse et aliter quam spiritussanctus efflagitat illas interpretari videntur: patet ex dictis et plenius ex dicendis in responsione ad argumenta. ¹⁵ Tertium corollarium est, quod falsum est quod adversarii in secunda parte conclusionis eorum dicunt, videlicet quod potestatis plenitudo principalius sit in ecclesia universali quam in summo pontifice. Patet, tum ex dictis. Tum sic. Potestatis plenitudo clavium non est in universali ecclesia ad intellectum eorum, ut probatum est: ergo nec est in ea principaliter nec minus principaliter ad intellectum eorum, videlicet in omnibus membris ecclesiae simul. Praeterea falsitas illius manifestissima patet ex forma absolutionis qua sacerdos quilibet utitur in ecclesia in absolutione sacramentali. Ait enim sic: Auctoritate omnipotentis Dei et beatorum apostolorum Petri et Pauli, non autem dicit auctoritate ecclesiae universalis, et tamen fiendum necessario esset si potestas clavium esset principalius in universali ecclesia ad intellectum adversariorum quam in Petro sive eius successore. Et haec de primo principali.

¹⁶ Circa secundum in quo impugnanda est responsio adversariorum, quam dant ad auctoritates sanctorum patrum dicentium, quod solus Romanus pontifex vocatus sit in plenitudinem potestatis aut quod nulli alteri sit data plenitudo potestatis a Christo, est sciendum, quod responsio eorum stat in hoc quod per ly solus non fiat exclusio communitatis ecclesiae, sed particularium personarum, sive singulorum membrorum de ecclesia, et similiter quod cum dicitur quod nulli nisi Petro sit data plenitudo potestatis. Ly nulli distribuat pro singulis particularibus: non autem pro communitate. Sed quod ista responsio nulla sit et sit contraria mentibus sanctorum patrum quorum auctoritates inductae sint, patet. Tum primo, quia praesupponit quod potestatis clavium plenitudo possit esse subiective et formaliter ac dispensative in ipsa universali ecclesia sive in omnibus membris eius simul, quod superius est improbatum sufficienter. Tum secundo, quia doctores praefati dicentes soli Petro datam esse plenitudinem potestatis, ponunt ecclesiae principatum esse Monarchicum iuxta evangelium Christi. De ratione autem principatus Monarchici, ut saepe est repetitum est, quod plenitudo potestatis resideat apud unum scilicet principem et non apud omnes. Tum tertio, quia praefati doctores ponunt quod Petrus sit princeps pastor, et caput totius ecclesiae universalis: cum quibus non potest stare quod in ipsa universali ecclesia cui ipse praesidet sit eadem plenitudo potestatis cum eo, et maxime cum additione ista, et principalitas quam in eo. Unde sanctissimus Leo papa in c. ita Dominus distinct. 19. apertissima luce dicit, quod ita Dominus huiusmodi muneris sacramentum ad omnium apostolorum officium pertinere voluit, ut in beatissimo Petro apostolorum omnium summo principaliter collocaret, ut ab ipso quasi quodam capite dona sua velut in corpus omne diffunderet. Haec ille. Ergo ex intentione illorum patrum est, quod per ly solus, et per ly nullus non solum excluduntur alii particulares, sed etiam ipsa communitas ad intellectum adversariorum. Et ita patet quod responsio adversariorum nulla sit.