Summa de Ecclesia

D. IOANNIS DE TURRE CREMATA

Sanctae Romanae Ecclesiae, tituli sanctae Mariae in trans Tyberim presbyteri Cardinalis Sancti Sixti vulgariter nuncupati

PROLOGUS

In quo auctor ipse, et causam sui instituti, quare hoc opus composuerit, et divisionem suae summae quam in quattuor libros distinxit, dilucide nobis explicat.

En lectulum Salomonis ambiunt sexaginta fortes ex fortissimis Israel, omnes tenentes gladios in manibus, et ad bella doctissimi. Uniuscuiusque ensis super femur suum, propter timores nocturnos. Canticorum. iii. Inter caetera singularis dilectionis signa, quibus caelestis sponsus Dei filius sponsam suam sanctam universalem Ecclesiam, sincero amore complecti facile cerni potest: illud evidens extat signum, quod ei contra antiquum serpentem humanae salutis perniciosissimum hostem in custodiam, praesidium firmumque tutelae munimen, provida superni consilii dispensatione delecta est primatus caelestis illa (quam et Angelicam dicimus) invictissimae virtutis militia. de qua dominus per Esa. ca. 62. ait. Super muros tuos Hierusalem posui custodes. Dehinc militia terrestris catholicorum scilicet doctorum coetus, quorum studii atque industriae potissima cura esse debet contra tentatoris insidias ecclesiam tueri, ut catholica fides in ea ab omni errorum contagione contra haereticos immaculata servetur, et pax et unitas adversus scismaticos imperturbata consistat. de quibus per Zachariam dominus ipse locutus est.¹

Circundabo domum meam. i. ut glo. explicat ecclesiam, ex his quae militant mihi quos milites Christi, fidem pacemque tuentes ecclesiae spiritus sanctus describens, a magnitudine roboris animi, a zelo ferventissimo fidei, a strenuitate bellandi, ab amplitudine sapientiae, denique ab infatigabili providentia in verbis propositis ait. En lectulum Salomonis ambiunt sexaginta fortes. Sane si unquam Christi militibus incubuit (quos esse doctores catholicos diximus) fortibus accinctos gladiis validissimisque munitos armis Salomonis lectulum ambire, et illum peruigili circumsepire custodia, ne aliqui simplicitate mentis capti vel errore ducti, aut aliqua fallentis astutiae calliditate decepti, de castris pereant ecclesiae, id maxime novissimis diebus nostris eis incumbit. Quippe cum eos eo maiore vigilantia maioreque cum fiducia esse oporteret, quo adversarii subtiliore acrioreque insidiantur astutia. Insurrexerunt namque hoc nostro lugendo tempore pestilentes quidam homines spiritu ambitionis inflati, quae diabolico instinctu fraudeque nimia excitati, falsa dogmata tam circa potestatem ecclesiasticam quam secularem, a sanctorum patrum doctrinis penitus alienam perniciosis ausibus introduxerunt, quibus universalem ecclesiam acerrime oppugnando magnis illam vulneribus graviter afficerent, velle siquidem viri sunt inanibus suis disputationibus unitatem ecclesiae discerpere, claritatem nobilitatis eius confundere, datum vero divinitus ordinem subvertere et speciositatem decoris eius turpiter offuscare: apostolicae insuper sedis quae fidei magistra cunctarumque ecclesiarum mater est, primatus gloriam supremamque eius auctoritatem divinitus concessam deprimere et labefactare moliti sunt. Universum igitur ecclesiae corpus ita perturbant, ut nihil ex ipsius corporis compage inconcussum insauciatumque euadere videatur. Cum itaque horum impiorum hominum sacrilegae assertiones tanta impietate contra Dei ecclesiam et apostolicam sedem crassentur, ut non solum evangelicae veritati adversentur, sed multis scismatibus et erroribus animarum periculis principum dissensionibus et scandalis populorum viae per eos paratae sint, luculenter quisque intelligere potest quod non portionem aliquam ecclesiae, sed ipsa Christianae religionis conari videantur fundamenta covellere. Quocirca merito per catholicos doctores celeri festinatione illis est occurrendum, et fidei inexpugnabilibus armis quam citissime resistendum. Quoniam ut ait Leo papa, in talibus casibus non caret suspicione taciturnitas, quia occurreret veritas si falsitas displiceret. Hinc nos Ioannes de Turre Cremata sanctae Romanae ecclesiae tituli sanctae Mariae in trans tyberim presbyter cardinalis sancti Sixti vulgariter nuncupatus, zelo fidei inexpugnabilibus armis quam citissime resistendum et honoris sponsae Christi universalis ecclesiae pulsis, licet non satis ad rem tantam periti, satis debito nostro et dignitatis loco facere optantes, ne etiam in hac nimis gravi causa taciturnitatis culpae teneamur obnoxii, adversus huius ecclesiae Dei et primatus sancti Petri adversarios, iuxta vires ingenii nobis desuper crediti librum quem summam contra ecclesiae et primatus apostoli Petri adversarios censuimus esse appellandum opitulante Domino condidimus. In quo ex scripturae divinae radicibus et patrum sanctorum irrefragabilibus sententiis praedictas impiorum hominum assertiones abunde (ut arbitramur) confutatas a cordibus fidelium repellendas esse ostendimus, quorum vanis obiectionibus responsis subiectis ab eorum infestatione lectulum, i. ecclesiam Christi ex Davidica turre clipeis pendentibus tutatam praemunitamque pro nostra virtute reliquimus. Scripsimus autem haec rudi sermone scholasticum morem secuti quia ut ait Aug. contra Manichaeum. Non ornato politoque sermone, sed rebus manifestis convincenda est vanitas haereticorum.

Quam summam in quattuor libros distinximus.² Quorum primus titulum habet de universali ecclesia. Secundus de ecclesia Romana et pontificis eius primatu. Tertius de universalibus conciliis. Quartus de scismaticis et haereticis. Verum etiam licet in his nostris scriptis sicut et in quibuscunque aliis semper studuerimus non pro voluntatis nostrae appetitu de rebus scribere, sed quantum de thesauris dominicis aut a sanctis patribus vel praeclarissimis sacrae theologiae professoribus studiosa diligentia summa cum fide accipere potuimus. Nihilominus quia nulla penitus inflexibili animositate dixisse voluimus, nisi quae iuxta fidei orthodoxae regulam aut sanctorum patrum approbatissimas sententias dicenda veniunt, hoc opus opitulante nobis divinitate iam absolutum sancto domino nostro Nicolao papae quinto, qui hoc nostro evo divinae gratiae munere cum multa meritorum claritate in cathedra Petri dignissime sedet. Cuius fides ut beatus Sixtus praedecessor eius in. c. memor xxiiii. q. i. ait. Nulli haeresim fovet, sed omnes haereses destruit, corrigendum emendandumque offerimus dicentes cum beato Hiero. Haec est fides papa beatissime quam in catholica didicimus ecclesia quamque semper tenuimus, in qua si minus perite aut parum caute forte aliquid positum est, emendari cupimus a te, qui Petri et sedem et fidem tenes. Si autem nostra confessio apostolatus tui iudicio probatur, quicunque me culpare voluerit se imperitum et malevolum, vel non etiam catholicum sed haereticum comprobabit.