Summa de Ecclesia

AD tertiam rationem qua sicut maxima quadam potissime adversarii utuntur in confirmationem suarum opinionum qua sic arguit, quod papa sit propter ecclesiam, etc. Respondetur negando consequentiam. Et cum dicitur quod deterius est gratia melioris. Respondetur quod dupliciter dicitur aliquid finis alicuius rei. Uno modo id in quod tendit res illa ex ordine sibi dato naturali, aut supernaturali, sive id quod est intentum ab agente. Alio modo dicitur finis id ad cuius utilitatem est ordinatum opus agentis. Cuius exemplum possumus dare in potestatibus secularibus in quibus finis ad quem tendit regimen praesidentis et gubernantis est ipsa pax et tranquillitas universitatis sive felicitas politica, cum hoc sit bonum principale ad quod universum regimen gubernatoris intendere et respicere videtur. Ipsa vero universitas dicitur sicut finis regiminis sicut ad cuius utilitatem est ordinatum universum opus praesidentis et gubernantis. Ita applicando proposito nostro dicimus quod finis propter quem est papa constitutus et ad quem ordinatur potestas papalis sicut principale intentum ab instituente non est ecclesia ipsa universalis, sed est beatitudo ipsa caelestis ad quam per usum et regimen potestatis papalis ipsa scilicet universalis ecclesia est dirigenda. Est autem ipsa ecclesia universalis finis secundo modo, videlicet sicut id ad cuius utilitatem est ordinatum opus papalis potestatis. Hic duplex modus finis satis aperte designatur in distinctione illa quae datur etiam per quosdam ex adverso in tractatibus suis ita dicentes. Quod potestas ecclesiastica sit quae a Christo supernaturaliter et specialiter collata est apostolis et suis discipulis atque eorum successoribus legitimis ad aedificationem. Ecce utilitatem ecclesiae ad quam ordinatur potestas ecclesiastica. Et sequitur pro consecutione felicitatis aeternae, ecce finem ultimum et principalem. Hac distinctione habita ad probationem consequentiae cum dicebatur id quod est deterius sit propter melius dicimus quod hoc non sit verum quando hac ratione aliquid dicitur propter aliud sicut propter id ad cuius utilitatem est ordinatum opus agentis, quemadmodum papa sive papalis potestas dicitur esse propter ecclesiam. Quod patet exemplariter in multis. Primo quidem patet in pastoribus qui propter gregem dicuntur instituti: nihilominus non minores, sed maiores ac nobiliores sunt gregibus quorum pastores sunt. Secundo patet in principibus: princeps enim tam secularis quam ecclesiasticus dicitur esse propter universitates sibi commissas regendas, et non econverso, et nihilominus non sunt inferiores, sed maiores auctoritate subiectis sibi populis. Tertio angeli qui ut ait Apostolus ad Hebraeos primo, sunt in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis, et tamen non sunt hominibus inferiores, sed superiores sunt ac nobilitate naturae praestantiores. Quarto patet in Christo, qui licet advenerit de caelis in terram propter ecclesiam et mortuus fuerit propter ecclesiam, ait enim Apostolus ad Ephe. quinto. Christus dilexit ecclesiam, et tradidit semetipsum pro ea, ut illam sanctificaret: nihilominus Christus non est inferior ecclesia, sed omni maioritate perfectionis et virtutis ac auctoritatis superior, ut in superiori capitulo ostensum est. Unde Bernardus in sermone de nuptiis loquens de Christo sponso ecclesiae dicit sic. Multo haec sponsa inferior sponso suo, inferior genere, inferior specie, inferior dignitate. Ex quo patet: quod hoc modo esse aliquid propter aliud potest competere etiam superioribus et nobilioribus respectu inferiorum et minus nobilium, ut inquit dominus Albertus in secunda parte summae suae tractando de custodia angelorum, et etiam sanctus Tho. in 1. distin. 2. Respondetur etiam secundo, quod licet ecclesia sit melior papa maioritate gratiae, aut perfectionis gratuitate: non tamen maioritate auctoritatis iurisdictionis de qua ad praesens loquimur sicut plenius dicetur in responsione ad quartam obiectionem.