Summa de Ecclesia

POSTQUAM probatissimis testimoniis ostendimus beatum Petrum apostolum inter apostolos habuisse primatum, et ecclesiae principem ac rectorem a Christo institutum esse, perscrutabimur consequenter quiquibus de causis fundamentum ecclesiae dictus sit. Dicimus autem quod etsi omnibus apostolis fundamenti vocabulum attributum legamus iuxta illud psalm. 86. Fundamenta eius in montibus sanctis, gloss. 1. in apostolis. Et Apoc. 21. dicatur. Murus civitatis, id est ecclesiae habens fundamenta duodecim et in ipsis duodecim nomina duodecim apostolorum. Et hoc quia omnes apostoli fundaverunt ecclesiam in fide et doctrina Christi, sicut fundaverat apostolus Paulus qui dicebat 1. Corin. 3. Ut sapiens architectus fundamentum posui, gloss. fidem Christi non aliam. Nihilominus singulari quadam praerogativa beatus Petrus post Christum fuit et dictus est ecclesiae fundamentum. Unde Mathei 16. ita Christus singulariter Petro loquitur. Ego dico tibi Petre quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. Quod verbum pertractans beatus Hyero. in commentario ita inquit. Tu mihi dixisti, tu es Christus filius Dei vivi, et ego dico tibi sermone non caelo et nullum opus habente sed dico tibi quia meum dixisse fecisse est, quia tu es Petrus. Sicut enim lumen apostolis donavit ut lumen mundi appellarentur, et caetera quae a domino dicta sunt vocabula, ita et Symoni qui credebat in petram Christum, Petrae largitus est nomen, ac secundum metaphoram petrae recte dicitur ei aedificabo ecclesiam meam super te, et hoc est quod sequitur, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, haec Hyero. Percurrentes autem nos plures sanctorum patrum expositiones et commentaria, invenimus multis rationibus sive considerationibus nomen fundamenti sive petrae Petro convenientissime apertissimeque attributum. Primo quidem ratione illius gloriosissimae confessionis, qua Christum prae ceteris omnibus apostolis Christum confessus est dicens Math. 16. Tu es Christus filius Dei vivi. Confessio certe omni laude digna, in qua totius ecclesiae fides offertur, ut inquit August. Christum enim et Deum verum ac hominem verum confitetur, ut inquit gloss. Confessio certe salutifera ac necessaria, absque qua nullus caelorum regnum ingreditur, ut inquit gloss. Hanc rationem tangit beatus Maximus in sermone apostolorum Petri et Pauli qui incipit. Gloriosissimos Christianae fidei principes, ita dicens. Hic est Petrus cui Christus dominus communionem libenter indulsit: ut enim sicut apostolus Paulus edocuit: petra autem erat Christus, ita per Christum Petrus factus est petra, dicente enim domino. Tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. Nam sicut in deserto iussu dominico sitienti populo aqua effluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti de ore Petri fons salutiferae confessionis emersit, haec ille. Et Leo sanctissimus in sermone 2. ordinationis de hac Petri confessione ita loquitur. Tu es Christus filius Dei vivi, quotidie Petrus dicit, et omnis lingua quae dominum confitetur magisterio huiusmodi vocis imbuitur. Haec fides diabolum vincit, et captiuorum eius vincula dissolvit. Haec exutos mundo inserit caelo, et portae inferi adversus eam praevalere non possunt. Tanta enim divinitus soliditate munita est ut eam nec haeretica unquam corrumpere pravitas nec Pagana potuerit superare perfidia. Secundo beatus Petrus dictus est convenientissime ecclesiae fundamentum quia primus in nationibus fidei iecit fundamenta, ut inquit Ambro. in cap. Fidelior. 1. dist. Sive ut inquit beatus Anacletus in cap. In novo distin. 21. Primus ad fidem virtute suae praedicationis adduxit verboque instituit. Ipse enim apostolus Petrus primos Iudaeos, primos gentiles post Christi ascensionem ad Christi fidem convertit, unde die Pentecostes ob eius exhortationis verbum circiter Iudaeorum tria millia conversa baptismi sacramentum suscepisse leguntur. Act. cap. 2. ac deinde Cornelium Centurionem gentilem, et suos quasi gentium primitias baptizasse Actuum historia testatur. Tertio Petrus dictus est ecclesiae fundamentum propter constantiam singularem ac insuperabilem fidei firmitatem, de quo beatus Leo Papa tractans in sermone i. consecrationis suae illud Lucan. 22. Ecce Symon Sathanas expetivit vos, ita loquitur. Commune erat omnibus apostolis periculum de temptatione formidinis, et divinae protectionis auxilio pariter indigebant, quoniam diabolus omnes cupiebat elidere, et tamen specialis a domino Petri cura suscipitur, et pro fide Petri proprie supplicatur, tanquam aliorum status certior sit futurus si mens principis victa non fuerit in Petro. Ergo omnium fortitudo munitur, et divinae gratiae ita ordinatur auxilium, ut firmitas quae per Christum Petro attribuitur per Petrum apostolis conferatur. Quarto beatus Petrus convenientissime ecclesiae dicitur fundamentum, quoniam aliorum omnium factus est fundamentum et firmamentum, unde dominus ait Luc. 22. Tu aliquando conversus confirma fratres tuos. Quod verbum pertractans beatus Amb. lib. 1. Homeliarum, et habetur in ca. Fidelior di. ita inquit. Fidelior factus est Petrus postquam fidem se perdidisse deflevit atque ideo maiorem gratiam repperit quam amisit. Tanquam enim bonus pastor tuendum gregem accepit, ut qui sibi ante infirmus fuerat fieret omnibus firmamentum, et qui se interrogationis temptatione mutaverat ceteros fidei stabilitate fundaret. Haec ille. Item Theophilus tractans praefatum verbum Confirma fratres tuos ita inquit. Hoc enim decet te qui mecum robur es et petra ecclesiae. Item Chrysostomus super illo verbo Math. 16. Tu es Petrus etc. ita proposito nostro alludit sic dicens. Vide qualiter Christus reducit Petrum ad excelsam de ipso intelligentiam. Haec enim promittit quae sunt propria Dei solius, scilicet solvere peccata, et ecclesiam immutabilem sive non convertibilem inter tot persecutionum et tempestatum procellas facere. Ad idem beatus Hilarius super eodem verbo ita loquitur. Est autem in nuncupatione novi nominis felix ecclesiae fundamentum digna aedificatione illius petra quae inferi leges, et tartari portas, et omnia claustra mortis dissolveret, haec ille. Item Damasus Papa scribens Stephano archiepiscopo sic inquit ad propositum. Sitis fratres charissimi firmamentum a Deo fixum, et immobile atque titulum lucidissimum suorum sacerdotum, id est omnium episcoporum apostolicam sedem esse constitutam, et verticem ecclesiarum. Tu es enim sicut divinum pronunciat veraciter verbum, Petrus, et super firmamentum tuum ecclesiae columnae quae episcopi intelliguntur, confirmatae sunt, et tibi claves regni caelorum commisi atque ligare et solvere potestatem et quae in caelis sunt et quae in terris promulgavi, haec ille. Item Leo Papa in sermone 3. ordinationis suae pertractans illud Math. 16. Et ego dico tibi quia tu es Petrus etc. ita pulchre ad propositum loquitur. Ego dico tibi, hoc est, sicut tibi pater meus manifestavit divinitatem meam, ita et ego nota facio tibi excellentiam tuam, quia tu es Petrus; i. cum ego sim inviolabilis petra, ego lapis angularis qui facio utraque unum, ego fundamentum praeter quod nemo potest ponere aliud, tu quoque petra es quia mea virtute solidaris ut quae mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione communia, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam, super hanc inquit fortitudinem aeternum extruam templum, et ecclesiae meae caelo inserenda sublimitas in huius fidei firmitate consurget, haec ille. Ad idem est beatus Grego. Papa in epistola ad Syracusanum episcopum. Quis nesciat sanctam ecclesiam in apostolorum principis soliditate firmatam, qui firmitatem mentis traxit in nomine ut Petrus a petra vocaretur cui veritatis voce dicitur. Tibi dabo claves regni caelorum. Item Pasce oves meas. Itaque cum multi sint apostoli pro ipsorum principatu sola apostolorum principis sedes in auctoritate convaluit. Quinto ecclesiae fundamentum Petrus dictus est propter eius cathedrae insuperabile magisterium, in qua ut in ca. In sede, et in ca. Haec est fides 24. q. 2. habetur extra maculam semper est catholica servata religio. Quocirca beatus Hyero. in cap. Quoniam vetus. Ibidem clamat cathedrae Petri communione consocior: super illam petram ecclesiam fundatam scio: quicunque extra hanc domum agnum comederit profanus est: qui in archa non fuerit, peribit regnante diluvio. Et Cyprianus qui cathedram Petri supra quam fundata est ecclesia deserit, in ecclesia esse non confidat. Sexto Petrus ecclesiae fundamentum dictus est ratione sui primatus, cuius sedis auctoritas quoddam fundamentum est ecclesiae ut dicit sanctus Thom. in fine 2. lib. sententiarum. Sedes enim Petri prima est a Christo, et super Christum fundata, ut in cap. Omnes dist. 22. a qua ipsa universi ordinis ecclesiastici dispositio pendet ac totius ecclesiastici aedificii altitudo post Christum consurgit. Ipsa enim est quae ut ait Nicolaus Papa in ca. Omnes dist. 22. Omnes sive patriarchae in cuiuslibet apicem sive metropoleon primatus aut archiepiscopatuum cathedras vel ecclesiarum cuiuscunque ordinis dignitatem instituit ac fundavit. Illam vero solus ipse fundavit, et supra petram fidei mox nascentis erexit qui beato Petro aeternae vitae clavigero terreni simul et caelestis imperii iura commisit. Et hoc modo videtur intelligendum illud quod Damasus in sermone de transfiguratione respondens Petro dicenti. Bonum est nos hic esse faciamus hic tria tabernacula dicit. Non te dominus tabernaculorum sed universalis ecclesiae constructorem constituit. Quocirca ut beatus August. in sermone quodam qui legitur in festo cathedrae sancti Petri inquit. Recte ecclesiae natale sedis Petri colunt quam apostolus pro ecclesiarum salute suscepit dicente domino. Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. Petrum itaque fundamentum ecclesiae nominavit, et ideo digne hoc fundamentum ecclesia colit supra quod aedificii altitudo consurgit, haec August. Item idem beatus August. in sermone quodam apostolorum Petri et Pauli qui de beato Petro loquens ita inquit. Petrus audire meruit: tamen dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. Dignus certe qui aedificandis in domo Dei populis lapis esset ad fundamenta, columna ad sustentaculum, clavis ad regnum. Item idem August. et habetur in ca. pudenda inquit 24. quaest. 1. quod ecclesia est fundata in radice apostolicae sedis. Septimo beatus Petrus dictus est fundamentum ecclesiae ratione irrefragabilis firmitatis iudiciorum suae apostolicae sedis. De quo Origen. in gloss. super illud Math. sedecim. Quodcunque ligaveris, etc. dicit sic. Vide quantam potestatem habet petra supra quam aedificatur ecclesia, ut etiam iudicia eius maneant firma quasi Deo iudicante per ipsam. Item Maximus in sermone apostolorum Petri et Pauli qui incipit. Beatissimorum apostolorum etc. de hoc ita inquit. Quid etiam de Petro referam cuius est a Deo tanta approbata iustitia, tantaque ei attributa est potestas iudicandi ut in arbitrio eius poneretur caeleste iudicium? Perspicite ergo, et aestimare quanto sit nobis Petrus apostolus honore reverendus cuius sententiam in terris prolatam sempiterni iudicis aequitas non repellit. Et beatus Bernar. in sermone quodam apostolorum Petri et Pauli qui incipit. Petrus apostolorum princeps unus est quem praenobilitant singularis primatus insignia, clavicularius regni, caelorum lingua, fidei fundamentum, consummatus honor, et dignatio gloriosa, hominem in terris positum in caelis imperare, et inter angelorum choros iudiciariae potestatis exercere virtutem, et in terra ligandi et solvendi, nullas angelorum possidet, adest Petrus et ad eius arbitrium universitas orbis ligatur et solvitur, et praecedit Petri sententia sententiam redemptoris: quia non quod Christus hoc ligat Petrus, sed quod Petrus hoc ligat Christus, ipso ad ipsum attestante. Quodcunque ligaveris etc. O quam potens dignitas, quam digna potentia, iudicabit Petrus, et omnipotens Petri iudicia confirmat, et est in manu Petri manus altissimi, solusque ille efficitur familiaris Christi qui Petri familiaritatem habuerit, haec ille.