Summa de Ecclesia

QUan convenientissimum fuerit ut hi qui beato Petro in pontificatu in ecclesia successuri erant per electionem, et non per carnis successionem aut institutionem praedecessoris assumerentur ex multiplici capite colligere possumus. Primo hoc convenientissimum fuit, quoniam sicut ait Apostolus ad Heb. 8. translato sacerdotio necesse est ut etiam legis translatio fiat, ita necesse fuit ut etiam forma determinationis personae in summo sacerdotii pontificatu transmutaretur. In sacerdotio autem legali determinatio personae assumendae ad pontificatum fiebat per successionem originis sive carnis, quoniam soli de stirpe Aaron descendentes succedebant Aaron in pontificatu, sicut habetur Exod. xxviii.

Decuit ergo ut huiusmodi forma translato sacerdotio transferretur in aliam, ut iam non per carnis originem, sed per electionem assumptio fieret personae ad pontificatum. Hinc est quod dominus et Salvator noster Iesus Christus sacerdos et pontifex summus non ex Levi cui debebatur sacerdotium, sed ex Iuda cui de sacerdotio nihil pertinebat carnem assumpsit. Et hoc est quod Paulus apostolus ad Hebr. 7. designat di. In quo enim haec dicuntur, scilicet Christo Iesu de alia tribu est de qua nullus altari praesto fuit. Manifestum est enim quod de Iuda ortus sit dominus noster, in qua tribu nihil de sacerdotibus Moyses locutus est.

Secundo convenientissime fuit scilicet propter spiritualitatem evangelici sacerdotii, cuius sane principatus qui summus est non carni, sed vitae merito debetur. Hanc rationem videtur tangere beatus Hieronym. in cap. Moyses 8. q. 1. Moyses amicus Dei cui facie ad faciem locutus est dominus potuit utique successores principatus filios suos facere et posteris propriam relinquere dignitatem: sed extraneus ex alia tribu eligitur Iesus scilicet Iosue, ut sciremus principatum in populum non deferendum esse sanguini sed vitae.

Tertio huiusmodi convenientia colligitur ex uniuersalitate evangelici sacerdotii. In hoc enim cum nulla sit differentia tribuum aut nationum, sed ut dicit Apostolus ad Galat. 3. Quicumque baptizati estis Christum induistis, non est Iudaeus nec Graecus, non est servus nec liber. Et ad Colo. 3. Ubi non Gentilis et Iudaeus, circumcisio et praeputium, barbarus et Scytha, servus et liber: sed omnia et in omnibus Christus. Si autem per successionem carnis assumeretur pontifex nunquam posset indifferenter assumi de omni natione aliquis ad pontificatum sacerdotalem evangelicum, sed de una natione aut tribu quod universalitati evangelici sacerdotii minime conveniret.

Quarto convenientia huius colligitur ex qualitate vitae et sanctimoniae quae requiruntur in assumendo ad summum pontificatum. Oportet enim principem esse optimum et perfectum virtute, ut dicitur 2. ethic. et ut Hieronym. habet super Levit. et habetur in ca. licet 8. q. 1. quod qui praestantior est ex omni populo qui doctior, qui sanctior qui in omni virtute eminentior eligendus est. Per illam ergo viam melius est assumi universalis ecclesiae principem per quam convenit meliorem inveniri. Sed huiusmodi via est electio quae sequitur rationis maturam deliberationem: cum sit conclusio concilii, ut dicitur 3. ethic. Ergo melius est assumi principem et rectorem in ecclesia per electionem quam per originis successionem.

Quinto sic, quoniam periculosum valde est rem maximam fortunae committere, igitur principatum et potissime ecclesiasticum cum maximus sit, committere fortunae periculosum esse nemo ambigit. Sed hoc contingere videtur cum princeps assumitur per successionem generis: cum non sit necessarium quod bono bonus succedat: immo quandoque stultos sapientibus et sceleratissimos virtuosis succedere videamus.

Sexto convenientia ista colligitur ex utilitate Christiani populi cui praeficitur cuius sanitas multum pendet ex bonitate capitis et rectoris iuxta c. si papa dist. 40. Sed certius providetur populo de utili pastore et accommodo per viam electionis quam successionis carnis, ut manifestum est. Ergo convenienter per electionem providetur de Romano pontifice.

Septimo hoc arguitur convenientissimum: quoniam rationi naturali consonum videtur, quia nullus videtur iuste praeesse alicui multitudini nisi de eius consensu aut superioris ordinatione, aut provisione. De primo dicit Leo papa. Nulla ratio sinit, ut illi inter episcopos habeantur qui nec a clericis sunt electi a plebibus expetiti distinct. 23. in nomine domini. De secundo patet, quia ex quo aliquis ordinarie praesidet alicui multitudini iure suo potest ponere super eam quem vult in adiutorium sui et vice in loco sui quamdiu praeest. Christus autem ecclesiae suae immediate non providit nisi de Petro, unde per consequens quia non providit de persona nominatim successoris. Petri ecclesiae electionem dimisit, prout videtur haberi in capit. electionem distinct. 79. ubi sic Anacletus papa inquit. Electionem vero summorum pontificum, vel sacerdotum sibi dominus reservavit, licet electionem eorum bonis sacerdotibus et spiritualibus populis concesserit.

Unde de iure naturali et quasi divino videtur esse quod papa non faciat sibi successorem, nec post mortem nec post resignationem quando non praeest, licet quandiu vivit papa possit loco sui ponere legatos et Vicarios ubi vult et sicut vult. Sic ergo patet quod tam iuri divino quam naturali consonum esse videtur quod ex electione universalis ecclesiae, vel illorum ad quorum de consensu universalis ecclesiae translatum est ius eligendi, sicut hodie sunt Cardinales ut in c. in nomine domini distinct. 23. et 79. ca. In fiat papa sive assumatur summus pontifex. Qui vero contingere posset discordia inter Cardinales, ideo ut non omnes simul concurrerent ad aliquem unum eligendum, ordinatum est in concilio universalis ecclesiae, ubi praefuit Alexander tertius, quod a duabus partibus concorditer electus haberetur pro Romano pontifice, ut in c. licet, de elect. Ex quibus manifeste apparet institutio erroris Ioan. Vicleff dicentis, quod electio papae a Cardinalibus per diabolum sit introducta. Ceterum quod nec conveniat assumi aliquem ad pontificatum per institutionem praedecessoris, potest colligi ex aliquibus.

Primo ex fallibilitate humani iudicii. Periculosum enim valde est, ut ex unius hominis iudicio qui errare potest et falli et fallere, summi pontificis institutio penderet. Christus autem qui Deus et homo est cum in suo iudicio falli non possit nec fallere: bene congruit ut ipse non concurrente aliorum iudicio pontificem in ecclesia per seipsum institueret atque ordinaret: quemadmodum beatum Petrum fecit. Quia vero alii homines falli et fallere possunt nisi a Deo spiritu sancto sint confirmati, ut errare non permittantur, ad omnem errorem evitandum conveniens fuit ut post Petri mortem quicunque promovendus esset in ecclesia pastorem, aut principem plurimorum discretorum maturo iudicio concurrente per electionem assumeretur. Nec obviat huic quod beatus Petrus successorem legatur instituisse s. Clementem ut in cap. Petrus 8. quaest. 1. habetur. Tum quia Petrus ita plenus erat spiritu sancto, ut in iudicio de aptitudine beati Clementis ad pontificatum inter omnes alios non falleretur. Tum secundo, quia cum ut ait historia, et habetur in cap. praefato Petrus in auribus totius ecclesiae Clementem instituerit, et ita omnium consensu interveniente videtur quod ipsa Clementis institutio fuerit etiam per modum electionis, nam ad consensum cleri et populi consuevit antiquitus fieri electio distinct. 63. cap. quanto, et cap. plures. Verum quia non omnes successores Petri futuri erant tales qualis Petrus fuit, forma ista providendi de successore poterat esse futuris exemplo perniciosa, sancti patres ordinarunt ut nulli liceret successorem sibi constituere. Hinc beatus Clemens mens intelligens hoc posteris futurum fore perniciosum exemplo, quod aliquis successorem eligeret, renunciaisse dicitur papatui et electus fuit Linus, ut habetur in glo. c. Si Petrus 8. quaest. 1. in §. his omnibus, ubi ut dicitur. Illud beati Petri apostoli ab illis valeat in argumentum sumi, qui talem sibi substituerunt qualem sibi successorem beatus Petrus quaesivit, verum quia officium non vitae, sed sanguini coepit deferri ad episcopum tales quisque successores quaerere coepit, qui vel odio populi vel a plebe docendi invenirentur. Idcirco in sacris canonibus constitutum est ne quisquam sui officii quaerat sibi successorem, sed populi electione. Quaeratur qui eorum utilitati digne deserviat, qui illorum utilitatem non sua lucra quaerat, qui Christo vellet semen suscitare non sibi divitias congregare, quod qui facere contempserit ab ecclesia repudiatur. Haec ibi.

Tertio conveniens fuit, ut per electionis viam assumeretur Petri successor ad pontificatum propter populi testimonium, quod in pastore eligendo convenientissime praeexigitur apostolo Paulo dicente 1. Thymot. 3. Oportet pastorem testimonium bonum habere ab his qui foris sunt. Super quo verbo dicit August. Non solum oportet pastorem habere testimonium a domesticis, verum etiam ab alienis iudaeis gentilibus et haereticis, ut qui detrahunt religioni salutem vitae eius detrahere non audeant. Hoc autem cum melius inquiratur et inveniatur hominum electione quam alia via: videlicet aut successione carnis, aut institutione praedecessoris, consequens est ut convenientissime Petri successores assumantur per viam electionis, quam aut successionis carnis, aut institutionis praedecessoris.