Summa de Ecclesia

Si quis recte ponderet ea quae superius diximus explicantes, qui in statu perfectionis dicendi essent, et qui non, facile intelliget quod revera differentia sit inter episcopum, et presbyterum. Sane cum ostenderimus episcopos in statu perfectionis esse, presbyteros autem etiam curatos non: consequenter probamus differentiam secundum rem esse inter episcopum, et presbyterum. Quod autem huiusmodi differentia secundum rem etiam semper fuerit ab institutione harum dignitatum facile nobis est probare. Nam quod circa tempora Hieronymi, et Augustini distinctio ista fuerit patet beati August. testimonio qui in epistola ad Hieron. et habetur in c. quartum. ii. q. vii. sic dicit. Quanquam secundum honoris vocabula, quae iam ecclesiae usus obtinuit episcopatus presbyterio maior sit tamen in multis August. Hieron. minor est. Secundo quod talis differentia fuerit tempore apostolorum seu primitiuae ecclesiae, patet ex eo quod Dyon. qui illorum tempore fuit scribens librum eccles. Hierar. in v. c. eius de libri ponit tres ordines, scilicet episcoporum, presbyterorum, et dyaconorum, dicens ordinem dyaconorum esse purgativum, ordinem sacerdotum illuminativum, ordinem vero episcoporum perfectivum. Quibus tribus ordinibus, ut ipse dicit in c. vi. sequenti, tres ordines respondent. Nam ordini dyaconorum subiicitur ordo immundorum, qui purgatione indigent. ordini presbyterorum subiicitur ordo illuminandorum scilicet sacer populus qui a presbyteris illuminatur per sacramentorum susceptionem: ordini vero episcoporum subiicitur ordo perfectorum, scilicet monachorum, qui per eorum traditiones edocentur ad perfectissimam perfectionem. Tertio ista differentia quod non humana inventione, sed divina dispositione a Christo instituta fuerit apparet ex eo quod Matth. x. habetur ubi dicitur. Designavit dominus, etc. ubi gl. dicit. Sicut in apostolis est forma episcoporum, sic in lxxii. discipulis forma est sacerdotum secundi ordinis, ubi expresse habetur, quod differentia inter episcopos, et secundi ordinis sacerdotes instituta fuerit a Christo. Quarto praefata differentia ostenditur ex eo, quod figurata legitur in antiquo testamento prout beatus Isid. ponit, et habetur in c. clerus. dist. xxi. ubi dicitur, quod summi sacerdotes, et minores sunt a Deo instituti per Moysen qui ex praecepto domini Aaron in summum sacerdotem pontificem, filios vero eius inunxit in minores sacerdotes. Et sic patet quod secundum rem ab exordio institutionis horum ordinum in ecclesia semper fuerit differentia secundum rem inter episcopum, et presbyterum. Hinc beatus Aug. in li. de haeresi, inter dogmata haeretica enumerat dicere presbyteros non differre ab episcopis dicens quod Arriani dicebant presbyterum ab episcopo nulla differentia debere discerni, ut dicit sanctus Tho. in ii. ii. q. clxxxiiii. arg. vi. Nec obviat praedictis quod Hieron. ait super apostolum ad Thym. dicens. Olim idem presbyter qui episcopus. Et postea subdit. Sicut ergo presbyteri sciunt se ecclesiae consuetudine ei qui sibi praepositus fuerit esse subiectos, ita episcopi noverint se magis consuetudine quam dispensationis dominicae veritate presbyteris esse maiores. Pro quo notandum quod de episcopo, et presbytero dupliciter loqui possumus. Uno modo quantum ad nomen, et sic olim non distinguebantur episcopi, et presbyteri. Nam episcopi dicuntur esse qui superintendunt, ut dicit August. 19. de civit. Dei, presbyteri autem graece dicuntur quasi seniores. Unde et Apostolus communiter utitur nomine presbyterorum quantum ad utrosque, cum dicit: 1. ad Thym. 5. Qui bene praesunt presbyteri duplici honore digni habeantur. Et similiter, et nomine episcoporum, unde dicit Act. 20. Attendite vobis, et universo gregi in quos vos Spiritus sanctus posuit episcopos regere ecclesiam Dei. Secundo consideratur quantum ad rem, et sic ut supra multis rationibus, iam ostendimus, semper inter eos fuit distinctio. Unde Isid. dicit et habetur dist. xxi. in c. clerus, quod presbyteri minores licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent, quia nec chrismate frontem signant nec spiritum paraclytum dant quod solum deberi episcopis lectio actuum demonstrat. Unde et apud veteres licet fuerit convenientia in nomine, et usus vocabulorum promiscuus (alia etiam potest esse ratio, quia non solum erat promiscua vocabula, sed etiam in una persona erat episcopatus, et presbyteratus, quia episcopi exercebant etiam officium simplex presbyterale propter paucitatem tam pastorum quam gregis) differentia tamen fuit in re. Fuit autem postmodum necessarium ad vitandum scismatis errorem qui ex indifferentia nominum oriebatur, ut etiam nomina distinguerentur, ut scilicet soli maiores presbyteri episcopi dicerentur, minores vero solum presbyteri, ut inquit sanctus Tho.