Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

SUMMA ARTICULI. RELATIS tribus erroribus de hac re, D. Tho. respondet: Impossibile est Deum aliquomodo in compositionem alicuius venire. Hanc conclusionem probat tribus rationibus.

COMMENTARIUM. CONCLUSIO huius articuli est de Fide. Primus error eorum quos hic refert D. Thomas fuit antiquorum Philosophorum et Poetarum, qui dixerunt Deum esse animam mundi. De quo vide Arist., 12 Metaphy., comm. 41., et August., lib. IV. De Civit. Dei, cap. 10., 11. et 12. Secundus autem error, quod Deus, scilicet, sit principium formale omnium rerum, fuit cuiusdam haeretici Almerici nomine, qui damnatus fuit in Concilio Lateranensi, ut patet ex fine cap. Firmiter, De Summa Trinitate, etc. Hunc etiam errorem tenuit quidam Iohannes de Oria in Universitate Salmanticensi, qui coactus est publice recantare. Affirmabat siquidem, quod quemadmodum ignita participant ignem formaliter, ita omnes creaturae Deitatem. Haec tamen sententia est manifestus error, de quo vide elegantem et sapientissimum virum Ioannem de Turrecremata in Summa Ecclesiae, lib. IV., c. 55.

Nota ad finem huius articuli quatuor conditiones, quas bene notat hic Dominus Caiet. requiri ad hoc, ut aliqua res veniat in compositionem alterius rei. Prima, quod una distinguatur realiter ab alia. Secunda, quod coniunctio sit realis. Tertia, quod sit coniunctio non solum secundum situm, aut operationem, sed secundum proprium esse reale. Quarta, quod unum se habeat ut potentia, et alterum ut actus, vel in ordine ad aliquod tertium actuatum ab utroque, ut in compositione per accidens: defectu cuius dicit Caiet. Christus non dicitur compositus: hoc tamen quod attinet ad Christum, utrum absolute sit dicendus persona composita, pertinet ad 3. p., q. 2., artic. 4., ubi satis probabiliter sapientissimi discipuli D. Tho. nostri temporis tuentur partem affirmativam. Et haec de hac quaestione.