Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
First published 1584
Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus auctoris ad lectorem
In D. Thomae prooemium meditatio
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Commentarium
DUBIUM potissimum est circa primam conclusionem: An sacra doctrina sit vere et proprie scientia.
Prima conclusio (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1 (continuatio)
Dubium 2
Dubium 3
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Commentarium
Dubium 1 (pars prior)
Dubium 1 (continuatio)
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Commentarium
Dubium 1: Objectiones
Dubium 1: Commentarium
Dubium 1: Responsiones
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Commentarium
Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Commentarium
Dubium I
Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae
Commentarium
Dubium I
Textus Augustini ante articulum 8
Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris
Commentarium
Commentarium; Dubium I
Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
DUBITATUR secundo, an omnia gesta in Veteri Testamento sint explicanda in aliquo sensu mystico? et ratio dubitandi est, quod Apostolus dicit I. ad Corinth. 10: «Omnia in figura contingebant illis».
Ad hoc breviter respondendum est ex doctrina Divi August. lib. 16. de Civit. c. 2. ubi ait, quod non omnia, quae gesta narrantur in prophetica historia aliquid significare putanda sunt, sed propter illa, quae aliquid significant, etiam illa, quae nihil significant, connectuntur. Idem docet Chrysostomus circa sensum parabolicum, homilia 65. super Matthaeum. Ait enim, quod in parabolis non oportet nimia cura perangi, ut cuncta significent. Et exemplum ponit in parabola Patris familias, qui exiit primo mane conducere operarios. In qua non opus est, ut aequalitas denarii significet aequalitatem praemii. Sed accipienda est intentio loquentis, quae quidem erat ostendere, quod gratis Dominus nos vocat, et tamquam omnium Dominus de suo facit quod vult.
Ad testimonium vero Apostoli respondetur, quod ipse inquit: «Haec autem in figura sancta sunt nostri, ut non firmus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt». Deinde iterum dicit: «Neque tentemus Christum, sicut quidam eorum tentaverunt, et a serpentibus perierunt. Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et perierunt ab exterminatore. Haec autem omnia in figura contingebant illis: scripta sunt autem ad correctionem nostram».
Ecce ex antecedentibus et subsequentibus sensum Apostoli litteralem: intelligit enim per haec omnia, scilicet, supplicia propter peccata Iudaeorum; dicit autem in figura illis contigisse, hoc est, in exemplum nostrum, ut in alieno capite periculum faciamus: alioquin sicut et illi, qui Dei beneficiis ingrati extiterunt acriter puniti sunt, ita et nos multo iustius puniemur, si maioribus receptis beneficiis ingrati fuerimus. Ceterum pium est et ad Ecclesiae aedificationem valde utile, ut universa, quae in Veteri Testamento gesta narrantur, si apte et rationabiliter ad sensum mysticum possunt converti, Doctores Ecclesiae praesertim divini verbi concionatores mystice explicare nitantur. Cuius rei et in sanctis Doctoribus frequentissima exempla praesto sunt. Vide etiam D. Thomam in 1. 2. q. 102. artic. 2. Sed cavendum est praedicatoribus, ne nimium violenter et interdum ridicule in huiusmodi mysticis sensibus se exerceant. Audivi ego concionatorem, alias virum doctum et populo acceptissimum. in laudem Crucis Christi universa quae ex ligno facta sunt, quorum in Veteri Testamento mentio fit, figuram Crucis Christi fuisse, asserentem, etiam hastam Saulis cum scipho, quae dormientibus servis Saulis David furatus fuerat. Oportet ergo, ut verbi Dei concionatores in huiusmodi sensibus mysticis sanctorum Patrum vestigia sequantur, et si quem alium sen- sum mysticum adinvenerint, attendant, ut verosisimilia et rationi consentanea dicant.