Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
First published 1584
Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus auctoris ad lectorem
In D. Thomae prooemium meditatio
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Commentarium
DUBIUM potissimum est circa primam conclusionem: An sacra doctrina sit vere et proprie scientia.
Prima conclusio (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1 (continuatio)
Dubium 2
Dubium 3
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Commentarium
Dubium 1 (pars prior)
Dubium 1 (continuatio)
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Commentarium
Dubium 1: Objectiones
Dubium 1: Commentarium
Dubium 1: Responsiones
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Commentarium
Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Commentarium
Dubium I
Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae
Commentarium
Dubium I
Textus Augustini ante articulum 8
Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa
Commentarium
Dubium 1
DUBITATUR ergo primo circa praedictam conclusionem, quam D. Tho. praesupponit. An sacra doctrina sive Theologia sit argumentativa? Hoc dubium moveo, non quia argumenta in oppositum multum momenti afferant: siquidem et D. Thom. duo facillima attulit, sed ut ostendam, quam sit certum, sacram doctrinam esse argumentativam; et quam sit pium huiusmodi argumentis Theologum operam dare.
Sit ergo certa conclusio. Sacra Theologia est argumentativa. Probatur primo ex definitione ipsius. Quia sacra doctrina est vera scientia, quae ex principiis revelatis procedit; ergo est argumentativa. Probatur consequentia. Quia omnis scientia est argumentativa. Probatur secundo. ex illo. 2. ad Timot. 3. Omnis scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum, ad arguendum, etc. Probatur tertio exemplis. Primo Christi Domini, theologorum omnium magistri, qui saepe ex sacris litteris argumentabatur contra repugnantes doctrinae suae. Occurrit exemplum, quando Christus Dominus dixit (Luc. 6.) ad Pharisaeos: Neque hoc legistis, quod fecit David, cum esuriisset ipse et qui cum illo erant, quomodo intravit in domum Dei, et panes propositionis sumpsit et manducavit. Ex quo testimonio convincere illos voluit, licitum esse absque violatione Sabbathi spicas manibus confricare, ut esurientes comederent. Item Matth. 19. tentatibus eum Pharisaeis, ac dicentibus, si licet homini dimittere uxorem suam quacumque ex causa, respondit: Non legistis, quia qui fecit ab initio, masculum et foeminam fecit eos, et dixit: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae. Quod ergo Deus coniunxit, homo non separet. Ecce ex loco Scripturae argumentatus est ad probandum non esse licitum, dimittere uxorem quacumque ex causa. Et Matth. 21. dixit eisdem. Numquam legistis in Scripturis: Lapidem, quem reprobaverunt aedificantes etc. Et iterum ibidem: Numquam legistis, quia ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem? Ex quibus locis argumentabatur, se esse Messiam. Hoc ipsum Apostoli saepe fecerunt, ut patet in Actibus Apostolorum, et ex suis canonicis epistolis, in quibus saepe argumentantur, et ex uno aliud inferunt. Quorum exempla cuique legenti facile occurrunt. Hoc ipsum officium et sanctae Ecclesiae doctores ad Ecclesiae aedificationem saepissime fecerunt, ut patet, tum in illorum exhortationibus, tum etiam in scriptis contra varios haereticorum errores. Ubi multis modis argumentantur ex sacris litteris, ex Ecclesiae traditionibus et etiam auctoritate eorundem doctorum. Augustinus enim, Ciprianum et Hieronymum, et Ambrosium citat. Saepe etiam humanarum disciplinarum usum, et philosophorum auctoritatem non reiiciunt. Atque in hunc modum verificatur quod August. dicit lib. 4. de Trin. c. 1. quod huic sacrae scientiae tribuitur, ut per eam fides saluberrima gignatur, nutriatur, defendatur, et roboretur, et quod eam proprio vocabulo Apostolus appellavit scientiam. Est igitur tam certa conclusio, ut oppositum non dubitem erroris damnare.