Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
First published 1584
Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus auctoris ad lectorem
In D. Thomae prooemium meditatio
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Commentarium
DUBIUM potissimum est circa primam conclusionem: An sacra doctrina sit vere et proprie scientia.
Prima conclusio (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1 (continuatio)
Dubium 2
Dubium 3
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Commentarium
Dubium 1 (pars prior)
Dubium 1 (continuatio)
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Commentarium
Dubium 1: Objectiones
Dubium 1: Commentarium
Dubium 1: Responsiones
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Commentarium
Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Commentarium
Dubium I
Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae
Commentarium
Dubium I
Textus Augustini ante articulum 8
Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris
Commentarium
Commentarium; Dubium I
Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
DUBITATUR tertio, an in Novo Testamento distingui possint quatuor sensus, quos D. Tho. in hoc articulo distinguit?
Ad hoc Abulen. q. 28. super caput Matth. 13. respondet, quod solus allegoricus non invenitur in Novo Testamento. Et probat. Quoniam sensus allegoricus est, quando res gestae significant aliquid, quod pertinet ad Ecclesiam militantem, vel ad Christum: at in Novo Testamento non narrantur aliquae res gestae, quae figura sint militantis Ecclesiae; ergo non est sensus allegoricus. Et confirmat ex D. August. libro, De utilitate credendi. c. 3. ubi docet, Vetus Testamentum quadrifariam explicari, ergo quadruplex ille sensus non pertinet ad Novum Testamentum.
Nihilominus nobis est certa conclusio. Novum Testamentum potest etiam explicari secundum quadruplicem sensum. Et probatur in historia, quae Matt. 21. narratur de ingresu Christi Domini in Ierusalem. Quo facto ultra litteralem sensum tres alios ex doctrina sanctorum Patrum intelligimus mystice significari; ait enim Chrysost. super eumdem locum Matthaei, quod ita Dominus prophetias adimplebat, ut alterius ipse prophetiae daret initium, quae futura erant ipsis factis significanda. Deinde inquit: «Mihi vero non solum in asina sedisse videtur, verum etiam ut vivendi philosophiam nos erudiret Regulam enim nobis praebet, ne maiora quam necessarius usus exigat requiramus». Et D. Hieronymus explicat factum Apostolorum, quod posuerint vestimenta sua super iumenta, significare, quod Ecclesiastica Dogmata necessaria sunt, ut Christus sedeat super animam. De qua re vide Thomam Waldensem in Prologo libri «De sacramentalibus». Et denique D. Hier. «Remigius et Origen. factum illud Christi figuram fuisse aiunt introitus Christi in caelum. Passim etiam sancti Patres explicant multa Christi miracula et facta, allegorice, de distinctione populi Iudaeorum, et populi gentilium, sive de conversione ipsorum.
Ceterum ad D. Augustinum in lib. De utilit. credendi respondetur, quod non ait, solum Vetus Testamentum iuxta quadruplicem sensum explicari posse. Verum est tamen, quod allegoria frequentior est in Veteri Testamento quam in Novo. Nihilominus cum Christus esset utriusque populi Iudaeorum, et gentium caput, suis factis atque mirabilibus non solum antiqua adimplebat, sed etiam futura in Ecclesia figurabat. Unde satis commode multa facta Christi allegorice explicantur a Sanctis.