Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

SUMMA ARTICULI.

PRIMA conclusio: Deus est in loco, sicut in omnibus aliis rebus, dans illi esse et virtutem locativam. Secunda conclusio: Deus est in loco, inquantum replet locum, non tamen ut corpus. Tertia conclusio, ad tertium: Sicut anima est tota in qualibet parte corporis, ita totus Deus est in omnibus et singulis, totalitate essentiae.

COMMENTARIUM.

NOTA quod prima conclusio, si intelligatur de veris locis et realibus, certa est secundum fidem, ut patet ex testimoniis adductis art. 1. Secunda vero conclusio non ita est intelligenda, quod Deus repleat locum circumscriptive aut definitive, sed dicitur replere locum causaliter, non solum quia dat esse loco et virtutem locativam, sed etiam quia dat esse omnibus contentis in loco, existens in illis et faciens, ut contineantur loco.

DUBIUM autem est: Utrum Deus dicendus sit esse extra Universum, in locis imaginariis. Et videtur quod sic. Substantia spiritualis dicitur esse in loco quando ita habet applicatam suam virtutem operativam, ut absque sui mutatione possit operari, quamvis actu non operetur; sed Deus ita habet suam virtutem extra totum orbem, ut sine mutatione sui possit operari illic; ergo est ibi.

Secundo arguitur. Si Deus non est extra totum mundum, sequitur quod sit in toto mundo diffinitive, sicut anima est in toto corpore. Consequentia probatur: quia existentia Dei non extenditur ultra mundum, si non est extra mundum.

Tertio arguitur. Si Deus non est extra totum Universum, sequitur quod si Deus moveret totum Universum, ad alium locum imaginarium sursum vel deorsum, quod ipsemet Deus moveretur per accidens, ad motum Universi. Probatur consequentia: quia Deus per motum illum Universi esset in alio loco, et discessisset a loco in quo ante erat; consequens est falsum; ergo.

Quarto. Deus dicitur fuisse ante omne tempus, et extra omne tempus; ergo extra omnem locum dicendus est esse.

Quinto. Ex Sacra Scriptura colligitur, Deum non comprehendi a tota creaturarum machina, iuxta illud 3. Reg. 8.: «Si enim caelum et caeli caelorum te capere non possunt, quanto magis domus haec, quam aedificavi tibi?» Et ita videtur sentire D. Augustinus 1., Conf., 2. et 3. cap.; et lib. 7., cap. 5., ubi contemplatur ipsum Deum ut mare infinitum, intra quod est spongia, quam penetrat aqua maris, cui spongiae comparatur totus mundus; ergo Deus est extra totum mundum, sicut illud mare esset extra spongiam. Et lib. 11. De Civit., c. 5. idem videtur sentire. Eamdem sententiam sequitur Caietanus super illud Ioan. 12.: «Ego lux veni in mundum».

Sed in oppositum est, quod nulla creatura est extra caelum; sed Deus non est in nihilo; ergo non est extra caelum. Confirmatur. Antequam Deus faceret mundum nullibi erat, quia nihil erat ubi esset; ergo, pari ratione, modo non est extra mundum, quia nihil est extra mundum, ubi sit. Secundo. Deus non est in creaturis possibilibus; ergo multo minus dicetur esse in imaginariis. Ad hoc dubium Alex. Alens., 1. p., q. 9., memb. 5.; Scotus q. unica.; D. Bonaventura, Capreol. in 1., dist. 37. dicunt quod actu non est Deus nisi in veris locis; in imaginariis vero est in potentia, non in actu. Nobis tamen duo videntur dicenda. Unde sit prima conclusio: Deus non est actu in loco, extra caelum. Probatur: quia non est locus extra caelum. Item probatur: quia extra caelum non est per essentiam, praesentiam et potentiam; ergo nullo modo est. Antecedens probatur ex D. Tho., art. 3. huius quaestionis, ex definitione horum trium modorum, quorum nullus verificatur de Deo extra Universum. Secunda conclusio: Deus est extra caelum, sed non in aliquo alio, quam in seipso, sicut erat ab aeterno; et sicut dicitur esse ante mundum, ita est extra mundum. Haec conclusio potius indiget explicatione quam probatione; nam particula, extra, potest dupliciter accipi: uno modo ut designet aliquid reale extra mundum, ubi sit Deus; et hoc modo Deus non est extra mundum. Alio modo potest accipi extra, pro hoc quod est non intra limitate: et sic Deus est extra Universum, quia excedit ipsum: non enim virtus operativa Dei limitatur in hoc Universo. Et hoc concedimus, argumentum factis pro parte affirmativa. Nam primum argumentum non probat, quod Deus habeat extra mundum applicatam virtutem operandi. Secundum vero argumentum facile solvitur: non enim dif-