Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
First published 1584
Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus auctoris ad lectorem
In D. Thomae prooemium meditatio
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Commentarium
DUBIUM potissimum est circa primam conclusionem: An sacra doctrina sit vere et proprie scientia.
Prima conclusio (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1 (continuatio)
Dubium 2
Dubium 3
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Commentarium
Dubium 1 (pars prior)
Dubium 1 (continuatio)
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Commentarium
Dubium 1: Objectiones
Dubium 1: Commentarium
Dubium 1: Responsiones
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Commentarium
Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Commentarium
Dubium I
Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae
Commentarium
Dubium I
Textus Augustini ante articulum 8
Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris
Commentarium
Commentarium; Dubium I
Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Dubium 7
Dubium 8
Dubium 9
DUBITATUR ultimo. Utrum ex solo sensu litterali possit fieri certum argumentum ad confirmandas res fidei?
Respondetur, et sit prima conclusio.
Ex solo sensu spirituali non conficitur certum argumentum ex Sacris Litteris. Probatur ex Aug. in epist. 48. contra Vin- centium Donatistam, quem locum citat D. Tho. in hoc art. 10. ad 1.; et ex D. Diony. in epist. ad Titum, ubi ait, quod Theologia symbolica, id est, mystica, non est argumentativa. Idem docet Hierony. super Matth. c. 13.
Secunda conclusio. Quando sensus spiritualis est certus ex alio loco litterali Scripturae, tunc ex illo certum argumentum desumi potest; quoniam iam ex litterali certitudinem habet, ut est exemplum ex illo Deut. 25. «Non alligabis os bovi trituranti»; quem locum necessario spiritualiter esse intelligendum habemus ex Apostolo, I. Cor. 9.
Tertia conclusio. Si universi Sancti conveniant in expositione alicuius loci Scripturae secundum sensum mysticum, iam tunc propter communem Sanctorum auctoritatem tam magnum ex illo loco argumentum fieri potest, ut oppositum non sine magna temeritate dicatur.
Tandem circa solutionem ad tertium argumentum, et conclusionem ibidem a nobis annotatam adverte ex D. Aug. in lib. 8. super Gen. ad lit. c. 7. non esse necessarium, ut si quid in locutione parabolica verum sit, et alia ibidem contenta secundum historiam accipiantur, ut exempli gratia, in illa parabola, «Homo quidam descendebat ab Hierusalem in Hierico», etiam si secundum historiam fuit vere Hierusalem, et fuit Hierico, non tamen cetera, quae illic narrantur, historice contigisse, credere cogimur. Huius generis plurima esse in Cantico Canticorum Salomonis existimo, in quibus quaedam invenies, quae secundum historiam verificari possunt; sed alia plurima eisdem adiuncta sunt, quae nulla ratione ad litteram verificari possunt in sensu litterali proprio, sed verificantur, vel in sensu litterali metaphorico, aut certe in sensu mystico proprietatem metaphorae excedentem. Sed de hoc alias fortassis (si Deo placuerit) plura distinctius dicemus. Hactenus in gratiam Scholasticorum de sensibus Sacrae Scripturae dicta sufficiant, ac proinde de tota prima, gravissimaque quaestione.