Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

DUBITATUR quinto, an locutiones, quae in Sacra Scriptura attribuuntur personis sanctis, aut Prophetis, vel a Spiritu Sancto excitatis, huiusmodi inquam, locutiones sint admittendae tamquam Sacra Scriptura?

Ad hoc respondetur, quod ad veritatem Sacrae Scripturae satis est, ut sint vera quae ipse auctor Spiritu Sancto impellente affirmat. Ceterum aliae personae, quae inducuntur loquentes, non habent maiorem firmitatem, et auctoritatem in verbis suis, quam tribuat eis sacer scriptor, vel quam res ipsae, quae dicuntur ab illis, aliunde habeant. Hoc probatur. Nam Scriptura interdum inducit iniquos loquentes, ut Sap. 2.: «dixerunt impii cogitantes apud se non recte etc.» et in Psal. 13.: «Dixit insipiens in corde suo non est Deus». Quorum tamen verba, mendacia blasphema sunt. Inducit praeterea Scriptura amicos Iob loquentes multa quidem vera, sed tamen errantes in conclusione. Intendebant enim concludere, quod Deus non affligit iustos in hac vita. Horum igitur sententiae, quae verae sunt, aliunde verae sunt, et non quia habeantur in libro Iob, statim habent Scripturae Sacrae auctoritatem. Quod si quando citantur a Sanctis huiusmodi dicta habebunt quidem auctoritatem, quam ipsi Sancti eis tribuunt, veritatem in eis intelligentes. Praeterea, inducit Scriptura Caipham dicentem: «Expedit, ut unus moriatur homo»; quae verba ut a Caipha dicta sunt, nullam habuissent auctoritatem, nisi Evangelista addidisset: «Cum esset Pontifex anni illius, prophetavit nesciens quid diceret». Inducit praeterea Sacra Scriptura viros sanctos ac Spiritu Sancto plenos loquentes. Sicut Act. 6, et 7, inducitur Stephanus plenus gratia, et Spiritu Sancto. Et nihilominus in concione facta ad Iudaeos quaedam narrare videtur ex historia Veteris Testamenti quae non per omnia concinunt cum Scriptura Sacra. Quam difficultatem quidam solvere intendunt dicentes, quod sacer scriptor, qui fuit Lucas, solum affirmat, Stephanum talia fuisse locutum, non autem asserit, verba Stephani per omnia esse vera. Potuit enim Stephanus in illis minimis oblivisci, aut secundum vulgi opinionem loqui: tametsi in principali intento suae doctrinae non falleretur, utpote plenus Spiritu Sancto. Ita explicat Magister Cano lib. 2. De locis, cap. ultimo, et ait esse sententiam Bedae et Rabbani. Sed profecto huiusmodi sententia semper mihi dura visa est. Etenim cum sacer scriptor testimonium reddat, Stephanum plenum Spiritu Sancto talia fuisse locutum, videtur confirmasse, sermonem eius ab Spiritu Sancto fuisse. Quamobrem ab aliis viris doctissimis dictorum a D. Stephano Veteris Testamenti historiae consonantia quaeritur, et profertur.

Denique adverte, quod cum ipsemet scriptor sacer inducit semetipsum alias loquentem, ut facit Paulus ad Galat. 2. inducit seipsum loquentem ad Petrum, eumque reprehendentem, attente considerandum est ex circumstantiis antecedentibus, et subsequentibus, an ea, quae dicit se dixisse, aut sibi visa fuisse, confirmet scripto suo. Hoc adnotaverim, quoniam quidam defendentes Petri causam, quod, non peccaverit, ne venialiter quidem, subtrahendo et segregando se a gentibus, cum eis obiicitur, quod ipse Paulus dicit, quia reprehensibilis erat, et quod non recte ambularet ad veritatem Evangelii, respondent, huiusmodi verba D. Paulum non ut scriptorem sacrum affirmasse, sed de se ipso retulisse, quod alias ita fuerit locutus atque ita senserit.

Verum tamen quidquid sit de principali quaestione, an Petrus venialiter peccaverit vel non (mihi enim magis placet, Petrum excusare a peccato; de qua re si placet, vide quae diximus in 2. 2., q. 1., ar. 7. prope finem commentarii) tamen in praesenti nulla ratione concedam, Paulum, dum seipsum introducit loquentem aut reprehendentem, aliqua in re aut peccasse, aut falsum fuisse. Nam si quis attente consideret capitis secundi ad Galatas seriem, omnia confirmat ut scriptor sacer. Approbat enim quae dixit, et quae fecit erga Petrum, dum ea omnia introducit ad confirmationem intentae veritatis, videlicet, quod legalia non essent servanda cum Evangelio. Videretur autem Paulus blasphemus, si ad confirmandam veritatem suo errore, aut mendacio uteretur, neque in illo discursu Spiritus Sanctus ei astitisset. Et idcirco error mihi videtur intolerabilis asserere, quod quae Paulus in eo capite scribit se dixisse, non habeant Scripturae Sacrae auctoritatem.