Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

SUMMA ARTICULI.

CONCLUSIO est negativa. Ratio est: quia noster intellectus ad cognoscendum Deum format distinctas conceptiones proportionatas perfectionibus, quae procedunt a Deo in creaturas: synonimitas autem attenditur respectu conceptionis intellectus.

COMMENTARIUM.

IN hoc articulo notandum est, quod eius conclusio communiter recipitur a Theologis. Sed in assignanda eius ratione non omnes consentiunt. Scotus, in 1., dist. 23. q. 1., in principio, assignat pro ratione, «quia, inquit, omnia divina attributa distinguuntur formaliter ex natura rei».

Haec tamen doctrina Scoti est omnino falsa, de qua non est in praesenti disputandum. D. Thomas assignat pro ratione, in hoc articulo, quoniam divina nomina significant sub diversis conceptibus proprietates Dei. Et haec ratio est satis efficax. Sed illam interpretantur discipuli D. Thomae in duplici sensu. Nam quidam, ideo existimant proprietates divinas distingui inter sese ratione, et cognosci per diversos conceptus, quia noster intellectus cognoscit divina, non ut sunt in se ipsis, sed secundum quod in creaturis repraesentantur: in creaturis autem non repraesentantur per modum simplicitatis, sed per modum diversitatis; et ita concipiuntur a nobis diversis conceptibus. Ista ratio, citra dubium, est ad mentem D. Thomae in hoc articulo. Caietanus, in hoc articulo, dicit, quod propterea divina attributa concipiuntur diversis conceptibus, ac proinde distinguuntur ratione, quoniam in Deo habent eminentissimam rationem, propter quam eminentiam, licet sint unica simplicissima essentia, possunt correspondere diversis conceptibus, et etiam propter finitam et limitatam virtutem cuiusvis intellectus creati, qui non potest formare unicum conceptum totius divinae perfectionis. Ista ratio Caietani, licet quibusdam non placeat, est tamen satis idonea. Sed arguitur contra illam: Sequitur ex ea, quod Beati in Patria non possint cognoscere omnia divina attributa, per unicum conceptum; consequens autem est falsum, ergo. Probatur sequela: Intellectus cuiuscumque Beati habet virtutem finitam et limitatam, ergo. Respondetur, negando sequelam. Quoniam Beati in Patria non formant verbum, in quo cognoscant divina attributa, sed illa omnia intuentur in ipso Verbo Divino, qui est conceptus infinitus; ac proinde, per modum simplicitatis, repraesentat omnia divina attributa, nullus autem conceptus creatus id poterit efficere.

Circa solutionem ad primum nota, quod omnino est neganda maior argumenti, videlicet, quod illud est maxime unum, quod est unum re et ratione; immo, e contra, dicendum est, quod illud quod est maxime unum propter suam infinitatem et eminentiam potest esse obiectum diversorum conceptuum in intellectu finito, et ex consequenti est multiplex ratione. Itaque diversitas secundum rationem nihil detrahit ab unitate et simplicitate rei.