Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

DUBITATUR sexto, an in locis obscuris Sacrarum Litterarum, vel etiam in manifestis, licitum sit cuilibet doctori Christiano novum sensum adinvenire?

Ad hoc respondetur breviter, licitum esse doctori Christiano in Sacris Litteris sensum novum adinvenire, dummodo sit ad finem caritatis utilis, neque sit dissimilis contextui Sacrarum Litterarum, neque sit contrarius communi Sanctorum expositioni. Dicimus autem novum sensum, antiqua nihilominus fide et ratione fundatum. Haec doctrina potest colligi ex D. August., lib. 3. De doct. Christ., c. 27. ubi ait, quod omnis sensus aedificativus caritatis, et non contrarius contextui, fuit provisus a Spiritu Sancto. Et D. Tho. De Potentia. q. 4. artic. 1. ait, non esse incredibile, ut etiam scriptori sacro revelatum fuerit divinitus, futurum esse, ut talis sensus novus lectori occurreret. Et quamvis hoc non sit, saltem Spiritus Sanctus intellexit ita futurum. Haec D. Tho. Profero exemplum cuiusdam novi sensus, quem super illud Luc. 1. «Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco» audivi a quodam concionatore in scholastica Theologia doctissimo. Is ergo sic illam interrogationem Virginis explicavit, ut per eam potius angelum examinaret, quam ab eo aliquid discere intenderet. Cum enim Beata Virgo Prophetarum omnium scripta, Spiritu Sancto illuminante non minus quam Prophetae, intellexisset, cognoscebat profecto virginem, quae conceptura erat Dei filium non amissuram virginitatem, sed Spiritus Sancti virtute generaturam, parituramque; ut colligitur ex D. Tho., in 3. p., q. 27. art. 5. ad tertium. Ergo non interrogabat, ut erudiretur, sed potius, ut examinaret prudenter, utrum angeli nuntium cum Prophetarum vaticiniis concineret. Hic ergo sensus cum ad dignitatem Virginis extollendam sit utilis, optimaque ratione theologica fundetur, non habet vitiosam, sed potius laudabilem novitatem. Sit aliud exemplum Ioan. 20. ubi Dominus dixit Mariae Magdalenae: «Noli me tangere, nondum enim ascendi Patrem meum». Qui locus obscurus videtur, et D. Aug. explicat tract. 121. in Ioan. «nondum enim in corde tuo et fide tua aequalis sum Patri». Sed quidam ex modernis sic explicant, sicut in Biblia Vatabli habetur, perinde est, ac si Dominus dixisset: «Ne sis occupata in me tangendo, nondum enim discedo. Nam totos quadraginta dies apud vos futurus sum, quibus me per otium contingere, et amplecti poteritis. Sed potius festina ire ad Apostolos, etc.» Qui sensus valde litteralis videtur, et omnibus modernis catholicis merito placuisse video. Neque contrarius putandus est communi Sanctorum exposi- tioni, quorum quidam mystice locum illum sunt interpretati. Et adverte aliud esse sensum aliquem esse contrarium, aliud vero esse distinctum. Neque enim D. August. ubi supra novis sensibus viam nobis praecludit, si boni sint. Immo vero ipsemet lib. 1. Super Gen. ad lit., c. 18. ait: «Si qua divina scripta in rebus obscuris legerimus, quae possunt salva fide aliis atque aliis parere sententiis, in nullam earum nos praecipiti affirmatione ita proiiciamus, ut si forte diligentius discussa veritas eam recte labefactaverit, corruamus: non pro sententia Divinarum Scripturarum, sed pro nostra ita dimicantes, ut eam velimus Scripturarum esse, quae nostra est, cum potius eam, quae Scripturarum est, nostram esse velle debeamus». Haec August. Cum itaque sancti modeste, et pedetentim obscurum locum aliqua interpretatione dilucidant, non praecludunt posteris viam eumdem locum nova diligentia, sed cum antiquorum Patrum veneratione, interpretandi. Cum autem omnis Sancti asseveranter affirmant, locum aliquem sic vel aliter esse intelligendum, tunc quidem eis non consentire, multo autem magis repugnare plusquam temerarium esse. Et hoc est quod Decretis Conciliorum Trullani can. 19., Lateranensis sub Leone X. actione 11., Triden. sess. 4. statutum est, ne quis Sacras Litteras contra Sanctorum Patrum sensum interpretetur. De qua re vide Cano lib. 7. De locis, c. 3. ubi docet, quatenus possint doctores christiani moderni interpretari Sacras Litteras. Sunt enim quaedam, quae nondum explicata sunt a Sanctis, quaedam vero a paucis, quaedam autem sub quadam obscuritate et dubitatione interpretata sunt. Licitum itaque nobis est Sanctorum Patrum vestigia sequentes spicas aliquas colligere, quae messorum manus fugerunt: id quod olim Ruth Moabitidi concessum est; fortassis autem hac via humiliter incedentes regio Christi thalamo digni erimus: sicut illa Booz coniuncta matrimonio est.