Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae
Domingo Báñez (1528–1604)
First published 1584
Dominicus Báñez, O.P.'s Scholastica commentaria in primam partem Summae Theologiae is a Salamanca-school commentary on the opening part of Aquinas's Summa. The first printing appeared at Salamanca in 1584, after Báñez's teaching at the Dominican studium and University of Salamanca; later editions and editorial continuations helped make the work a major witness to late sixteenth-century Thomism. Its close exegesis of Aquinas intersects the debates over divine grace, human freedom, predestination, and physical premotion that defined the de auxiliis controversy. Schola presents the Latin text from a 1934 Urbano edition; the catalogue's 1584 year identifies the original work, not the modern reprint.
✦ This work is being completed — add a section.
Prologus auctoris ad lectorem
In D. Thomae prooemium meditatio
Quaestio I: De sacra doctrina, qualis sit et ad quae se extendat
Articulus I: Utrum sit necessarium praeter Physicas disciplinas aliam doctrinam haberi
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Articulus II: Utrum sacra doctrina sit scientia
Commentarium
DUBIUM potissimum est circa primam conclusionem: An sacra doctrina sit vere et proprie scientia.
Prima conclusio (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1 (continuatio)
Dubium 2
Dubium 3
Articulus III: Utrum sacra doctrina sit una scientia
Commentarium
Dubium 1 (pars prior)
Dubium 1 (continuatio)
Articulus IV: Utrum sacra doctrina sit scientia practica
Commentarium
Dubium 1: Objectiones
Dubium 1: Commentarium
Dubium 1: Responsiones
Articulus V: Utrum sacra doctrina sit dignior aliis scientiis
Commentarium
Dubium 1 (textus Latinus sine versione Hispanica)
Dubium 1
Articulus VI: Utrum haec doctrina sit sapientia
Commentarium
Dubium I
Articulus VII: Utrum Deus sit subiectum huius scientiae
Commentarium
Dubium I
Textus Augustini ante articulum 8
Articulus VIII: Utrum sacra doctrina sit argumentativa
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Articulus IX: Utrum Sacra Scriptura debeat uti metaphoris
Commentarium
Commentarium; Dubium I
Articulus X: Utrum Sacra Scriptura sub una littera habeat plures sensus
Commentarium
Dubium 1
Dubium 2
Dubium 3
Dubium 4
Dubium 5
Dubium 6
Dubium 7
Dubium 8
Dubium 9
Quaestio II: De Deo, an Deus sit
Articulus I: Utrum Deum esse sit per se notum
Articulus II: Utrum Deum esse sit demonstrabile
Articulus III: Utrum Deus sit
Quaestio III: De Dei simplicitate
Articulus I: Utrum Deus sit corpus
Articulus II: Utrum in Deo sit compositio formae et materiae
Articulus III: Utrum sit idem Deus quod sua essentia, vel natura
Articulus IV: Utrum in Deo sit idem essentia et esse
Articulus V: Utrum Deus sit in genere aliquo
Articulus VI: Utrum in Deo sint aliqua accidentia
Articulus VII: Utrum Deus sit omnino simplex
Articulus VIII: Utrum Deus in compositionem aliorum veniat
Quaestio IV: De Dei perfectione
Articulus I: Utrum Deus sit perfectus
Articulus II: Utrum in Deo sint perfectiones omnium rerum
Articulus III: Utrum aliqua creatura possit esse similis Deo
Quaestio V: De bono in communi
Articulus I: Utrum bonum differat secundum rem ab ente
Articulus II: Utrum bonum secundum rationem sit prius quam ens
Articulus III: Utrum omne ens sit bonum
SUMMA ARTICULI.
CONCLUSIO prima est affirmativa.
Secunda conclusio, in solutione ad secundum: Nullum ens dicitur malum inquantum est ens, sed inquantum caret quodam esse.
Tertia conclusio, ad tertium: Materia prima sicut non est ens nisi in potentia, ita neque bona nisi in potentia.
COMMENTARIUM.
NOTA solutionem ad quartum, ubi D. Tho. docet quomodo intelligatur quod dicit Aristo., 3. Metaph., tex. 4., quod in Mathematicis non est bonum. Est enim sensus quod consideratio in Mathematicis abstrahit a ratione boni, eo quod abstrahit ab omni motu et materia sensibili; et per consequens abstrahit a ratione finis, qui habet rationem moventis causam efficientem; et hoc modo non est inconveniens (dicit D. Tho.) quod in aliquo ente secundum rationem non sit bonum; ac si dicat, secundum considerationem fit abstractio negativa simplex a ratione boni. Cum hoc tamen stat quod in Mathematicis, secundum quod sunt in re, inveniatur ratio boni sicut ratio entis. Et ex hoc patet quae Caiet. ait ad quartum. Unum autem est observandum, quomodo sit haec bona consequentia, Mathematicae abstrahunt a motu et materia, ergo a ratione finis: etenim Metaphysicalia abstrahunt etiam ab omni motu et materia, magis quam Mathem., et tamen non abstrahunt a ratione finis, ut patet 12. Metaph., tex. 37. ubi ponitur finis in immobilibus. Respondetur, quod illa consequentia bona est iuxta subiectam materiam; et est materialis consequentia quae verificatur hoc pacto. Valet enim haec consequentia: Mathematicae abstrahunt a materia et motu, ergo et a fine. Ratio est, nam mathematica non sunt nata habere finem, nisi materiae et motus, quoniam secundum rem sunt entia naturalia; si ergo abstrahunt a materia et motu, necesse est ut abstrahant a fine materiae et motus, ac per consequens totaliter a fine, quoniam non sunt apta habere alio modo finem. Ceterum cum dicitur finis habere rationem moventis, sensus est, quod finis causat motum finalizando, non efficiendo; etenim movere efficiendo proprium est causae efficientis, finis enim movet metaphorice, ut ait Aristo., De Generatione, lib. 1., tex. 55.