Scholastica commentaria in Primam Partem Summae Theologicae

SUMMA ARTICULI.

CONCLUSIO est: Convenienter numerantur ista quinque signa, scilicet, operatio, et permissio, praeceptum et consilium, atque prohibitio. Ratio huius distinctionis satis manifesta est in articulo, quia, scilicet, tot modis solemus nos declarare, quod volumus.

COMMENTARIUM.

CIRCA ista signa aliqua necessario advertenda sunt. Primum est, non esse inconveniens, quod plura ex istis signis conveniant eidem rei, diversis rationibus. Aliquando, enim, quae Deus praecipit, etiam consulit ut fiant, et etiam operatur aliquid, quod solet esse signum voluntatis in nobis. Aliquando, etiam, peccatum quod prohibet, permittit, ita ut possimus dicere, quod voluntate signi Deus non vult fieri peccatum, quatenus prohibuit illud, et rursus voluntate signi, quod est permissio, Deus vult fieri peccatum, quia permittit illud, et ita dixit Apostolus: Cuius vult miseretur, et quem vult indurat ad Rom., 9.; miseretur voluntate beneplaciti, indurat autem voluntate signi, quod est permissio. Advertendum est secundo, quod ut universaliter dicatur voluntas signi operatio divina, necesse est, quod ipsa operatio non attingat rem illam, cuius est voluntas beneplaciti: alias enim ipsa operatio non diceretur metaphorice voluntas divina ad eum modum, quo hic loquimur, sicut dicitur voluntas signi prohibitio vel permissio, quinimo tunc ipsa operatio revera significaret voluntatem, quae proprie est in Deo. Verum est, tamen, quod alia ratione posset dici metaphorice ipsa operatio voluntas Dei, quemadmodum effectus solent nomine causae metaphorice nuncupari. Esto exemplum: operetur Deus iustificationem duorum infantium per baptismum; sed alter statim moritur et salvatur, alter vero vixit et damnatus est. Tunc voluntatem signi, quae dicitur operatio, voluit Deus salvare eum, qui damnatus est: altera vero operatio, qua iustificatus est ille, qui salutem aeternam est consequutus, non dicitur voluntas signi, sed potius est effectus quidam voluntatis beneplaciti. Advertendum est tertio, quod haec quinque signa non dicuntur metaphorice voluntates Dei, inquantum divina voluntas circa ipsamet signa exercenda sit metaphorice voluntas: immo vero voluntas Dei, circa ista signa, est voluntas absoluta et beneplaciti, quae semper impletur. Quod patet inductive: nam si Deus permittit peccatum fieri, revera vult permittere. Et ita dixit D. Thomas, art. 9. ad 3., Deus vult permittere peccata, et hoc est bonum. Pertinet enim permissio peccatorum ad divinam providentiam, ut dicit D. Thomas, q. 22., art. 2., ad 2., et q. 43., art. 2., ad 3. Dicuntur autem ipsamet signa voluntates Dei metaphorice, respectu materiae, circa quam versantur, et quam solent significare in nobis; et hoc modo praeceptum dicitur voluntas signi, quamvis Deus non velit simpliciter, quod omnes adimpleant praeceptum suum. Item, permissio peccatorum dicitur metaphorice voluntas Dei circa peccata. Unde dicitur Deus metaphorice in Sacris Litteris velle indurare, velle excaecare, quia permittit aliquem excaecari et indurari. Sed quia ipsa permissio solet esse in nobis signum, quod volumus indirecte aut per accidens id quod permittimus, ideo metaphorice transfertur in Deum, et dicitur voluntas Dei ipsa permissio, quamvis ipse nec per accidens quidem velit peccatum. Advertendum est tamen, quod huiusmodi locutiones explicandae sunt a nobis inventae in Sacris Litteris et in Sanctis Patribus, non autem sunt frequentandae, eo quod male sonant. Denique advertendum est, quod voluntas signi non convertitur cum voluntate antecedenti. Differunt enim in hoc, quod voluntas signi dicitur aliquis effectus divinae voluntatis, qui videtur signum esse, quod Deus aliud velit, quod revera non vult; sed voluntas antecedens importat velletatem, quam in Deo ponimus saltem eminenter respectu alicuius obiecti, quod, secundum se et absolute consideratum, bonum est. Differunt etiam, quia voluntas signi, quae est permissio peccati, non est in Deo, neque eminenter respectu peccati, neque potest dici voluntas antecedens esse in Deo, sicut dicitur respectu salutis omnium hominum. Ceterum, beneplaciti voluntas, et voluntas consequens ita se habent, quod voluntas consequens semper est beneplaciti, et non e contra. Ratio est: quia voluntas consequens dicit relationem ad voluntatem antecedentem; voluntas autem beneplaciti est respectu alicuius obiecti, quod nullam dicit relationem ad antecedentem, v. g. voluit Deus praedestinare Gabrielem voluntate beneplaciti non consequenti. Hactenus de hac quaestione 19.